Accessibility links

сишәмбе, 6 декабрь 2016, Казан вакыты 23:05

►Şähri Bolğar qayçan tözekländereläçäk? ►Qazannıñ da «Altın Qor'än»yı bulaçaq ►Minfaik Wafin: Saylawda “bez ciñäbez!” dip tawış quptarıp yörü röxsät itelmi ►Tatarstan qızıqsındıra, ämma bäyälär örketä!



►Şähri Bolğar qayçan tözekländereläçäk?

Sişämbe premer-ministrı Röstäm Miñnexanov Spas rayonı sessiasendä qatnaştı. Yıl yomğaqları belän berrättän monda süz Bolğar tarixi-arxitektura muzey tıyulığın tergezü häm üsterü turında da bardı.

Bilgele bulğança, XIII ğasır urtalarına, monğol yawlarına qädär Bolğar däwläte çäçäk ata. Yözlärçä yıl ütep, Bolğar cirenä ayaq basqan Petr berençe dä, Şähri Bolğar qorılmalarınıñ maturlığına tañ qala. Şul çaqta anıñ Bolğarnı saqlaw turında qararı dönya kürä.

Utırışta Bolğar tıyulığın saqlaw häm üsterü çaraları turında töp çığışnı premer-ministr urınbasarı, mädäniät ministrı Zilä Wälieva yasadı.

Bilgele Qazannıñ 1000 yıllığına äzerlek waqıtında turizmnı üsterü öçen küp eş eşlände. Şul çaqta Bolğar tıyulığına da az ğına öleş çıqqan ide. Äytik, pristän yanında İdel töbe tiränäytelde, yar buyı tözekländerelde. Ämma muzey-tıyulıqnı zamançalaştıru öçen äle küp närsä eşlärgä kiräk.

Bolğar tarixi-arxitektura muzey tıyulığı citäkçese Rafael Mäxmütov süzlärenä qarağanda, uzğan yıl monda 33500 keşe bulıp kitkän.

Küçenergä mäcbür bulğan ğailälärgä sosial' ipoteqä buyınça şäxsi yortlar salır dip kötelä. Ğömümän proekt nigezendä, zamança qunaqxanäle turizm kompleksı buldıru qarala.

Utırışnı yomğaqlap premer-ministr Röstäm Miñnexanov Spas rayonınıñ qabatlanmas üzençälege häm kiläçägen bilgeläwçe faktor bulıp, Bolğar häykälläre xezmät itüen äytte. “Min bit sezdän neft tabırğa taläp itmim, ä ğasırlar buyı saqlanğan milli häykällärneñ sosial' mädäni üseşne täemin itüdä qullanunı sorıym. Muzey tözeleşen däwlät üz östenä ala, ä sosial' infrastrukturanı tözekländerü cirle xakimiat' häm inwestorlar cilkäsendä bulırğa tieş”, - dide Röstäm Miñnexanov. Premer-ministr häykällärne cil-yañğardan saqlaw buyınça proektlarğa bäyge iğlan itärgä, ğömümän Bolğarnı yañartu öçen zamança yullarnı tabırğa täqdim itte.

“Plannar zurdan, alarnı tormışqa ğına aşırası qaldı. Borınğı Bolğar cirendä turizm infrastrukturasın üsterü, respublikanıñ imidjı mäsäläse ikänlegen dä onıtmasqa kiräk”, - dip äytte.

----------------------------------------------------------------------------------------------

►Qazannıñ da «Altın Qor'än»yı bulaçaq

2009 yılda Qazan Kirmäne muzeyında «Altın Qor'än»neñ däwamlı kürgäzmäse açılaçaq.

26 fevralda VT şirkäte täqdime belän Monetnıy dvorda basılğan «Altın Qor'än»neñ berençe bite Tatarstanğa tapşırılıdı.

Respublikanıñ Mäskäwdäge daimi wäkilçelegendä anı VT şirkäte citäkçese Vladimir Prusakov qulınnan Qazan Kirmäne muzeyınıñ mödire Ramil Xäyretdinov qabul itep aldı. Şuşı Qor'äni Kärim 8nçe ğasırda quldan yazılğan häm anı xälif Ğosman Qor'äne dip atıylar. Bügenge köndä anıñ töp nösxäse Piterburda saqlana. Şuşı Ğosman Qor'äne Mäskäwneñ Monetnıy dvorında altın yögertelgän maxsus metal eremäsenä töşerep küçerelgän.

Ğosmani Qor'änneñ altın bitlärennän berse162 bittän torğan, awırlığı 14 kilo bulğan Qor'äni Kärim kiñ cämäğätçelekkä berençe märtäbä uzğan yıl Puşkin muzeyında oyıştırılğan maxsus kürgäzmädä kürsätelde. Bu çara İslam konferensiase oyışması häm Rusiäneñ möftilär şurası fatíxası belän ütte.

Ul waqıtta «Altın Qor'än» kürgäzmäsen oyıştıruçılar, "Monetnıy dvorda Ğosman Qor'änen altınğa töşerü eşenä yıl yarım waqıt kiräk buldı, alğa taba, ägär dä bezdän anı basunı ütensälär, äzer ölgelär belän bez anı başqa illär öçen dä tiz arada bastırıp birä alabız", digän ide.

Küptän tügel genä «Altın Qor'än»neñ berniçä bite İranda, Qor'äni Kärimgä bağışlap uzdırırlğan kürgäzmädä dä kürsätelgän. Xäzer inde «Altın Qor'än»ne Sögüd Gäräbstanında kürstätü häm alarğa tapşıru planı da bar ikän.

Vladimir Prusaqovnıñ äytüenä qarağanda, altınğa basılğan xälif Ğosman Qor'änen tağın un danä eşlämäkçelär. Şularnıñ ikese Rusiädä qalaçaq - bersen Rusiä prezidentına büläk itäçäklär, ä inde ikençese tulısı belän Qazan Kirmänenä tapşırılaçaq. 26 fevralda muzeyğä anıñ maxsus tartmağa salınğan berençe bite birelde. Qalğan 161 bit soñraq tapşırılaçaq.

VT şirkäte başlığı Qor'äni Kärim Tatarstanğa buşlay tapşırıla disä dä, bäyälär turında süz çıqqaç, "min anı ser dip uylamıym, bu kileşülärdän tora", dip kenä çiklände. Häm "Tatarstannıñ qayber şähärlärendä, İdel buyı respublikalarında da «Altın Qor'än»ne alırğa teläk belderüçelär bar, bez anı popularläşterergä niätlibez, tik menä niçek saqlaw problemasın ğına uylarğa kiräk", dide.

Qazan Kirmänenä «Altın Qor'än»ne tapşıru uñayınnan Tatarstannıñ Rusiä federasiasendäge wäkile Nazıyf Mirixänov: «Qazanğa, Tatarstanğa «Altın Qor'än» tapşırılu - bu, berençedän, bezgä bulğan zur igtibarnı kürsätä, monıñ dönyaküläm ähämiäte bik zur. İkençedän, islam ul – tanılğan sivilizasia. Bezneñ tatar xalqı islam tä'sirendä formalaşqan. İñ möhime - Qazannıñ meñellığı tantanaları waqıtında Qazan Rusiäneñ öçençe başqalası digän fiker işetelä başlağan ide, ike «Altın Qor'än»neñ berse Qazanğa tapşırılu şuña ber dälil. Tatar xalqı Qor'äni Kärim nigezendä yäşägän, ul möselman xalqınıñ konstitusiase. Ä inde «Altın Qor'än» saqlanaçaq Qol Şärif mäçete bezneñ däwlätçelekneñ simvolı», - dide.

----------------------------------------------------------------------------------------------

►Minfaik Wafin: Saylawda “bez ciñäbez!” dip tawış quptarıp yörü röxsät itelmi


Tatarstanda 2 martta uzaçaq Rusiä prezidentın saylawda çittä tawış birü mömkinlegen birä torğan tanıqlıqnı Duma saylawına qarağanda azraq alğannar.

Respublika üzäk saylaw komissiase räise urınbasarı Minfaik Wafin äytüençä, parlament saylawına Tatarstanğa 60 meñ şundıy tanıqlıq birelgän bulğan, ä inde prezident saylawına älegä 65 meñ soralsa da, monıñ bik azı ğına alınğan:

«25 febrälgä şul 65 meñ tanıqlıqnıñ barlığı 11 800 genä aldılar. Saylawğa qädär 3-4 kön genä waqıt qaldı, dimäk inde çitkä kitäse keşelärneñ küpçelege ul tanıqlıqnı alıp betergänder. Bu saylawlarda anı aluçılar azraq”, - dide Minfaik Wafin.

Anıñ süzlärenä qarağanda, Tatarstanda barlığı 2 901 saylaw urını açılaçaq häm alar kübesençä mäktäp, mädäniät yortı binalarında urnaşaçaq.

Küzätüçelärgä kilgändä, respublikağa yıraq çit illärdän kilmiaçäklär.

Tatarstan üzäk saylaw komissiase räise urınbasarı Minfaik Wafin, tärtipsezleklärne milisia wäkilläre kiterep çığarmıy, digän fikerdä tora.

Tatarstannan parlament saylawlarına tawış birüçelär küpläp kilgäne mäğlüm – 84-85 prosent. Minfaik Wafin äytüençä, 2 martta da yä şul tirä xalıq kiläçäk, yä bik azğa ğına kimräk bulaçaq.

«Xalıq tawış birergä küp kilsen öçen eşlärgä kiräk. Kübese bu xakimiat resursı näticäse dip äytä. Xakimiat bit ul “monı, yäki tegene saylağız” dip kenä öndi almıy. Ä saylawlarğa däwlät häm cirle munitsipal organnar da çaqıra ala. Çönki qanunda aña qarşılıq yuq. Tatarstanda da bu eş yaxşı bara, şuña saylawçılar da küp kilä”, - dide M. Wafin.

----------------------------------------------------------------------------------------------

►Tatarstan qızıqsındıra, ämma bäyälär örketä!

“Yal häm eş urınnarı-2008” dip atalğan bu çarada Rusiäne täqdim itkän mäydanda töbäklärdän Tatarstan ğına qatnaştı. Tatarstannıñ yäşlär eşläre, sport häm turizm ministrlığındağı turistlıq eşçänlegen oyıştıru bülege başlığı Mixäil Germogentov turistlar öçen Rusiädäge bäyälärneñ bik yuğarı buluına Sofiadän tağın ber qat inanıp qaytqan.

“Bezdäge bäyälär barsın da qurqıta. Min Bolğarstan turında äytep tä tormıym, yäşäyeş küpkä yaxşı bulğan Europa illärendägelär öçen dä, ägär dä täwlekkä çığımnar 70 eurodan artsa, bezgä berkem dä kilmäyäçäk”, - di Mixäil Germogentov. Anıñ äytüençä, Europa illärendä yäşäwçelär aqçaların sanıy belä häm şuña kürä alar arzanraq häm xezmät kürsätü, yäğni serwis yaxşıraq bulğan başqa ilgä çığıp kitäçäk. 70 euro digännän, ul bu aqçanıñ tuqlanu häm qunaqxanädä toru ikänlegen dä äytep uzdı. Bügenge köndä Rusiä, şul isäptän Tatarstan da turistlar öçen sıyfatı yaxşı bulğan 2-3 yoldızlı qunaqxanälärgä qıtlıq kiçerä.

Bäyälär örketsä dä, Mixäil Germogentov äytüençä, Bolğarstanda Tatarstan belän qızıqsınu kötkängä qarağanda da zurraq bulğan. Tıñlawçılarıbız xäterläsä, ministrlıq ğıynwar ayında İspanianeñ Madrid şähärendä şulay uq xalıqara kürgäzmädä qatnaşqan ide. Anda küplär Tatarstannı Qazaqstan belän butağan. Ä Sofiadäge “Yal häm eş urınnarı-2008” dip atalğan kürgäzmägä kilgändä isä, yannarınnan keşe özelmägän.

“Moña Bolğarstan däwlät teleqänälınnan kürsätelgän film zur yoğıntı yasağan. Bolğarstan taríxı turındağı bu filmnıñ ber kisäge Tatarstandağı Bilär häm Bolğarğa bağışlanğan. Bezneñ yanğa kilüçelär: “Bez Tatarstannı beläbez. Sezneñ turında kino kürdek”, - didelär. Şuña kürä qızıqsınu zur buldı”, - di Germogentov.

Kürgäzmädä qatnaşuçılarnı tatarstannar çäk-çäk belän sıylağan. Milli kiemdäge qız belän yeget qarşı alıp torğan. Bigräk tä milli köylär cälep itkän alarnı. Tatarstanğa bağışlanğan bülek belän qızıqsınğan tur-operatorlarnıñ barsınıñ da telendä ber genä: “Tatarstanğa niçek barıp bula?” - digän soraw bulğan. Cawap ber - Bolğarstandağı teläsä qaysı şirkät bu turnı oyıştıra ala. Ämma yulğa çığarğa teläwçelärne bäyälär känäğätländererme?

Rusiädän Bolğarstanğa yılına urtaça 250 meñ keşe yalğa bara. Ä Bolğarstannan Rusiägä kilüçelär sanı un märtäbä kimräk.

“Töp säbäplärneñ berse, monı Bolğarstan operatorları da äytte, Rusiägä kilü yulınıñ, torunıñ häm tuqlanunıñ qıymmät buluında”, - di Mixäil Germogentov. Tatarstannıñ yäşlär eşläre, sport häm turizm ministrlığındağı turistlıq eşçänlegen oyıştıru bülege başlığı äytüençä, Qazanğa kilüçelärneñ xisabı älegä alıp barılmıy. Şulay da, tatarstannar Bolğarstanğa yalğa teläp yöri. Alarnı “Albena”, “Altın qomlıq”, “Qoyaşlı yar” qurortları üzenä tarta.

“Çönki anda yal bezdäge belän çağıştırğanda küpkä arzanraq. Monı üz küzlärebez belän kürep qayttıq”, - di Germogentov.
XS
SM
MD
LG