Accessibility links

пәнҗешәмбе, 8 декабрь 2016, Казан вакыты 09:12

►Kosovoğa cibärelgän möräcäğätneñ qaytawazı ► Qazanğa tatarça "Comedy Club" kilde ►Açıq mikrofon: Xatın-qızlar xäzerge şartlarda kübräk bala taba alamı? ►Tuqay bülägenä köräş kierenke bulaçaq ►Läylä “apa” Däwlätova mikrofonsız cırlap kürsätte



►Kosovoğa cibärelgän möräcäğätneñ qaytawazı


Kosovo xökümäte citäkçese Xäşim Taçi isemenä cibärelgän qotlaw xatında Çallı Tatar İctimagiy Üzäge räise R.Qaşapovtan tış, Mäskäwdän Möxämmät Minaçev, Piterburdan Rinat Wäliev h.b. imzası bar ide. Mäskäw häm Piterbur şähärläre xäkimiäte Kosovonı yaqlawçı tatarlarğa nindi mönäsäbät kürsätkänder, älegä bilgesez.

Ä menä Çallı prokuraturası Xäşim Taçiğä cibärelgän qotlaw öçen TİÜ räise R.Qaşapovqa kisätü yasadı. Şähär prokurorı wazıyfaların başqaruçı Pavel Şamov Kosovoğa cibärelgän telegrammanı “ekstremistik eşçänlek” dip bäyäläde. Prokuror mondıy fikerdä:

“Xäşim Taçiğä bulğan möräcäğätne küpläp taratu cämğeyätneñ qurqınıçsızlığına yanıy.”

Küpläp taratu digäne Kosovoğa cibärelgän qotlawnıñ internet saytlarında buluıdır. “Azatlıq” xäbärçese Xäşim Taçiğä bulğan qotlawnıñ eçtälege, prokuraturanıñ moña mönäsäbäte, TİÜneñ yabılu qurqınıçı xaqında sorawlar belän R.Qaşapovqa möräcäğät itte.

“Äye, bez möselman albannarnı qotladıq. Alarnıñ ozaq yıllar alıp barğan köräşe ciñü belän tämamlandı. Bu ciñüne progressiv cämäğätçelek xupladı. Mondıy çaradan bez dä çittä qalırğa tieş tügel idek. Üzebez dä qollıqtan çığarbız, digän ışanıç belän cibärdek qotlawnı.”

Ä menä şuşı qotlaw uñayınnan Çallı prokuraturasınıñ kisätü yasawına nindi añlatma biräsez?

“Xäşim Taçiğä telegramma cibärgäç, xoquq saqlaw oyışmaları tarafınnan bezgä basım başlandı. Alğa taba da kisken möräcäğätlär yazılsa, çaralar uzdırılsa, TİÜne yababız, didelär. TİÜ yabılğanda belderülär yasasañ, cinayät eşe açabız, dip kisätü yasadılar.”

Zamanında Çallıda “Altın Urda” gazetası härdaim xökümätne tänqıytläde, kisken möräcäğätlär bastırdı. Näticädä mäxkämä anı yaptırdı. Sez dä şundıy ğämällär belän TİÜgä yabılu qurqınıçın tudırmıysızmı?

“Çallı TİÜe bolay da yabıq xäldä. Bezneñ aksialär, qarşılıq xäräkäten yaqtırtuçı matbuğat yuq, diärlek. Bez bolay da idän astında ğına eşläwçe oyışma. Cıyılışlarıbız da xatınnıñ fatirında ütä. Bu – adäm kölkese. Bulğan awırlıqlarğa da qaramastan xäräkät itäçäkbez. Prokuratura, FSB kisätüe ul bezgä şulay basım yasaw ısulı. Bu basım V.Putin prezident bulğaç başlanğan ide. Höcüm bezgä genä tügel, “İttifaq”, “Azatlıq”, “Aqsaqallar Şurası” h.b. milli oyışmalarğa buldı”, di Çallı milli xäräkäte citäkçese.

R.Qaşapov äytüençä, Çallı prokuraturası Kosovoğa cibärelgän qotlawda tübändäge süzlärne ekstremizm dip atıy:

“Tatar xalqı 456 yıl Rusiä imperiaseneñ koloniase. Ul üzeneñ mädäniätın, tuğan telen, möstäqıyl' xäkimiäten üsterä almıy. Tabiğıy baylıqlarına da xuca tügel. Alğa taba, tatarlarğa da, Sezneñ kebek bäxetle kön kilüenä ışanabız”, digän süzlär Rusiä prokuraturasına oşamağan..

--------------------------------------------------------------------------------------------

►Açıq mikrofon: Xatın-qızlar xäzerge şartlarda kübräk bala taba alamı?

Tatarstan xatın-qızların 8 mart belän täbrikläp Miñtimer Şäymiev alarnı kübräk bala tabuğa öndägän ide. Azatlıq radiosı moña xalıqnıñ mönäsäbäten belergä buldı.

- Minem bolay da 4 balam bar. Şäymiev äytkändäy, eşlärgä kiräk, barısıda yaxşı bulaçaq.

- Balalarnı suğış waqıtında da tapqannar. Balalar Xodaydan birelä. Bügenge köndä mömkinlek bardır, dip uylıym. Bezneñ 4 balabız bar.

- Xatın-qızlar bügenge köndä küp bala taba almıy, iñ kübe 2 bala. Çönki balanı tapqaç, yaxşı itep üsterer öçen, anı aşatırğa, eçerergä, belem birergä kiräk, törle tügäräklärgä yörtergä kiräk. Ä alar barısı da tüläwle. Bez ğailädä 3-äw bulsaq ta, min üzem ber genä bala tabırğa mömkinçelek taptım.

- Xäzerge yäşlär eçä tarta, alarnıñ kübesen sälamät dip uylıy almıym. Fatir kiräk, alarnı alırlıq tügel, qıymmät.

- Yuq, älbättä. Xatın-qızlar uylamasınnar da - däwlät wäğdä itkän aqçalarnı ala almayaçaqlar alar. Bu yalğan.

- Xäzer şundıy zamana - ber bala ğına tabalar. Min dä ber bala ğına tabarğa uylıym.

- Bala tabırğa bula, menä minem problema äle, ğailä planlaştıru üzägenä xastaxanägä yörim. Anda biomed analizlarğa tülägän aqça inde 10 meñgä tulğandır. Ğailä yılı bularaq, däwlättän taşlamalar, yärdäm bulırlıq qanunnar qabul itsennär ide.

- Söbxanalla, bügenge şartlarda aşarğa, eçärgä bar, ber 2-3 bala tabırğa mömkin. Ämma 60% tan artığraq şartlar tudırılırğa tieş däwlät tarafınnan xatın-qızğa.

- İkene genä tabarğa cıyınabız, çönki bezneñ aqça küp tügel. Rusiädä bäyälär dä bik totrıqlı tügel, şul qurqıta.

- Miña bersen qarap üsterü dä citte. Belem birü bik awır, aqça küp kiräk. Qızımnı kommersia yuğarı uqu yortında uqıttım, tüläp. Başta 23 meñ sum tülägän idek, yıl sayın 5meñ sumğa artıp bardı, 5 yıl buyı tüläp uqıttım. Qızım üze ike bala tabırğa uylap tora.

- Kemder taba ala, kemder yuq.

- Xäzer bala üsterer öçen aqça küp kiräk, yäşlär ayırım yäşiseläre kilä. Alarğa fatir kiräk, fatirlar qıybat. Minem ike abıyım bar .Äti-änilär üzläre eşläp fatir alğannar. Statistikağa qarağanda, urtaça 2 bala tabalar, min dä 2 bala qarap üstererbez, dip uylap toram.

--------------------------------------------------------------------------------------------

► Qazanğa tatarça "Comedy Club" kilde

6 martta Qazannıñ SKJ-klubında “Kämit Klub - Qazan Istayl” digän şou-tamaşa uzdı. Bu - tatar “Komedi Klub”ı belän “Bars Media” prodyuser üzägeneñ urtaq proektı.


Bu tatar yäşläre tormışında üzençälekle, xätta tarixqa kerep qala torğan ber waqıyğa buldı. Xäzer zamança yal itü, käyef-safa qoru industriasendä elekke kiçke biyülär diskotekqa äylände, üzeşçän teatr urnına KVNnan başqa berni dä kilep çıqmadı.

Ä zur zallarda xalıq aldında tamaşa qılu, kämit kürsätü qaywaqıt Sabantuylarında oçraştırğalıy anısı. Qazan bazarlarında közen, yazın ütkärelä torğan yärminkä waqıtında Räşit Şamqay häm Rawil Şäräfineñ bäräñge, qaz ite alırğa kilgän qala keşelärenä anekdot söyläwe, rayon üzeşçän artistlarınıñ cırlap, biyep aluı siräk kenä bula torğan mäydan kämite ämma xälne üzgärtmi.

Televizor qabızğaç, çit tellärdä bigräk tä urısça şayarğan keşelär häm bilgele cırçılar iğtibarnı cälep itä. Bu klub kämitlärendä şayaru tozlı, borıçlı, ällä ni neçkä zäwıqlı bulmasa da, xalıq anı yarata.

Ämma barıber garmun belän küñel açu, klubta biü, yäisä urıs köylärenä sikergäläw milli yäşlärne qızıqsındırmıy. Menä şuşı xäldä berençe tatar kämit mäclesen ütkärü turında iğlan Qazan yäşlären üzenä tarttı.

Mädäni uçaqlar bötenläy diyärlek bulmağan Kirov rayonında elekke İdel kinoteatrı xäzer SKJ dip atala. Şuşı “Klub tormışı üzäge”ndä iñ xätär tatar yäşläre muzıkası yañğırap, meñgä yaqın yeget-qıznı cıydı. Älege kiçäne oyıştıruçı Bars-Media prodüser üzägeneñ xezmätkäre Läylä Zotova çaranıñ niçek uzuı turında söyläde:

“Küplär bit inde “Kamedi klab”nı urıs şowı itep belälär. Häm bez anı tatar telendä oyıştırırğa buldıq. Çönki anda yäşlärçä, qızıqlı yumor, cırçılarğa bik küp parodialär, anda tanılğan “Kamedi klab”ta uynawçı rezidentlar qatnaştı.
Kiç buyı säxnädä iptäş Bäyrämov, Dmitriy Çernıx, Flint, loğöped Latıypov tatar estradası yoldızlarına parodialär kürsätte. Qunaqlar itep, jurnalistlar häm şow-biznes ölkäsennän tanılğan keşelär çaqırılğan, alar arasında - İldar häm İskändär Xäyrullinar, Läylä Däwlätova, Rail Sadriev, İskändär Siraci, “Zöläylä” törkeme bar ide. Alardan azraq kölep tä, tänqıytläp tä aldılar. Ämma alar yumornı añladılar.

Şulay uq tamaşada İrkä, Färit Taişev, Lenar Säyfiev, İlnur-Ayrat, Älbina, di-djey Radik, Bulat Cihanşin, Salawat Miñnexanov, Landış Niğmätcanova, «Döber-Şatr», Dilä Niğmätullina, «Ayfara», Mönir Raxmayev kebek cırçılar da çığış yasadı. ”

Tatarça kämit klubınıñ äle tradisiale nığıp betmägän. Ämma zamança milli estrada awazları teläsä nindi xalıqtan qalışmıy, kiresençä küplärdän östen bulğandır. 21 ğasır diskoteqäsı şähär yäşlären tuplap, milli üzençälekne dä saqlasa, bu globalizasianeñ millätlär belän duslaşuın añlatır ide.

Bu kämitkä kilüçelär, küñelle yal itärgä telägän tatar yäşläreneñ qayberläre xätta tuğan tellären dä belmilär. Ämma çordaşları belän bergä biyilär häm kölke süz işetep, alar belän bergä kölä. Şayarular, çemetülär tozlı-borıçlıraq, qaywaqıtta tozsızraq bulsa da, bu kiçä yaxşı täsir qaldırdı.

Bu kiçädäge barlıq şayarulı çığışlar, cırlar, tamaşaçılarnıñ tägäräp kölüe wideoğa yazdırıp alındı, dimäk tizdän berençe tatar kämit klubınıñ DVD yazmasın teläsä kem qarıy alaçaq. Menä şunda inde kiñ cämäğätçelek bu xikmätle kiçägä üzeneñ bäyäsen birer.

--------------------------------------------------------------------------------------------

►Tuqay bülägenä köräş kierenke bulaçaq

“Tuqay bülägen däğwalawçılar arasında köräş bıltırğa qarağanda da kierenke bulır axırı”, di büläkne kemgä birüne qarawçı komissia äğzaları.

İsemlek 11 keşe häm törkemnän tora. Alar arasında Tatar Däwlät Akademia opera häm balet teatrında quyılğan “Şağıyr' mäxäbbäte” operasınıñ icat törkeme; yazuçılar Mädinä Maliqova, Qämil Kärimov, Sufian Povarisov, Tälğat Gäliullin; şağıyrlär Rädif Ğataş, Rqäil Zäydulla; rässam Wiktor Arşinov; rässam-sınçı İldar Xanov; cırçı Salawat Fätxetdinov; Piterburdağı Tuqay häykälen yasawçılar bar.

--------------------------------------------------------------------------------------------

►Läylä “apa” Däwlätova mikrofonsız cırlap kürsätte

Qazanda bilgele şağıyrä Läylä Däwlätovanıñ “Yazğı moñ” isemle icadi kiçäse uzdı. Anda zamana şou-biznesına kerep kitä alğan tatar şigriate turında söyläşü kilep çıqtı.

Bu çara 8 mart - Tatarstanda daimi qotlanuçı Xatın-qızlar bäyräme uñayınnan da yasalğan bulğan. Anı “Şärıq” klubı aktivistı Azat Nurmöxämmätov oyıştırğan. Azat, bu çaranı qızlarnı söyenderer öçen yasadıq, di. Ul Läyläne borınğı tatar ğädäte buyınça “apa” dip atadı.
XS
SM
MD
LG