Accessibility links

сишәмбе, 6 декабрь 2016, Казан вакыты 06:05

►“Min tatarça söyläşäm!” buşqa eşläwçelärne kötä ►“Vodokanal” İdelgä 6 meñ tonna alyuminiy taşlağan ►Roald Säğdiev Qazan universitetınıñ xörmätle ğälime buldı




►“Min tatarça söyläşäm!” buşqa eşläwçelärne kötä


Sişämbe könne Qazanda “Min tatarça söyläşäm!” aksiaseneñ oyıştıru komitetı utırışı uza. Oyıştıruçılar tuğan telne saqlaw yäki üsterü eşenä däwlät oyışmaları, şäxsi xezmät kürsätü firmaları da qatnaştırırğa teli. Şulay uq ğämälne oyıştıruda buşqa eşläwçelärne dä kötep qalalar.

“Üzebez” xäräkäteneñ koordinatorı Rezidä Safiullina
Oyıştıruçılar masştablarnı kiñäytergä teli. Uqu yortlarınnan tış, bıyıl säwdä, könküreş xezmäte kürsätü, transport oyışmalarına da ütep kerergä telilär. Utırışta ministrlıqlar wäkilläre, kongress xezmätkärläre dä qatnaşa.

Bıyılğı aksia programması Bauman uramında uzaçaq muzıkalı çığış belän tämamlanaçaq. Tatar telendä söyläşüçelärgä tüştamğa, keçkenä süzleklär taratılaçaq. Bu eşlär yañalıq tügel. Şulay uq uzğan yılnı bäyge formasında da yasala başladı. Bıyıl da oyıştıruçılar däwlät, äytik mäğärif ministrlığı yärdämenä ömet itälär. Aksianeñ başqa üzençälekläre dä bar. “Üzebez” xäräkäteneñ qoordinatorı Rezidä Safiullina şul turıda “Azatlıq”qa söyläde.

“Min tatarça söyläşäm!” aksiasen Oyıştıru komitetınnan Ruslan Aysin, Aksia kiñäyep bara. Oyıştıru komitetınnan Ruslan Aysin da şul turıda söyli. Qazannan tış Tatarstannıñ küp kenä rayon-şähär mäktäplärendä dä “Min tatarça söyläşäm!” ütkärelä. Ä Tübän Kama uquçıları aksiane mäktäptän çittä, şähär kibetlärendä uzdırğan bulğan. Tik eşlägän yäki eşlise eşlärgä matbuğati yärdäm citep betmi, di. Däwlätneke sanaluçı yäki anı imep yatuçı mäğlümat taratuçılar üzlärendä “Min tatarça söyläşäm!” turında belderü yäki, tuğan tel turında xalıqqa añlatu öçen aqça sorıy di.

“TNV” teleqänälı küp itep aqça sorıy. Bez bit bank tügel”, - di Ruslan Aysin. Rezidä Safiullina da, aqça sorawnı, mantıyqqa sıymawçı ğämäl, dip añlata.

Şulay uq ictimağıy başlanğıçqa quşıluçıdan, yärdäm itüçedän bitär öyrätüçe küberäk ikän. Ruslan Aysin häm Rezidä Safiullina da şunı iskärtä.


--------------------------------------------------------------------------------------------

►Roald Säğdiev Qazan universitetınıñ xörmätle ğälime buldı

Roald Säğdiev
Bügenge köndä ul Germania, Amerika, Britan, Şvesia, Çexiä, Vatikan, Fransia, Austria illäre fännär akademiaseneñ xörmätle äğzası bulıp tora. Anıñ dönyaqüläm tanılğan xezmätläre plazma fizikası ölkäsendä başqarılğan.

Roald Säğdiev 1932 yılda Mäskäwdä tusa da, 4 yäşennän Qazanda üskän, monda 19nçı mäktäptä uqığan. Yuğarı belemne Mäskäw däwlät universitetında, fizika belgeçlege buyınça ala. Bügenge köndä ul Germania, Amerika, Britan, Şvesia, Çexiä, Vatikan, Fransia, Austria illäre fännär akademiaseneñ xörmätle äğzası bulıp tora. 36 yäşendä ul Rusiä fännär akademiaseneñ iñ yäş akademigı bula. Anıñ dönyaqüläm tanılğan xezmätläre plazma fizikası ölkäsendä başqarılğan. Rusiädä Säğdiev nigez salğan fizika mäktäbe isä ilgä distädän artıq ğälim kitergän inde. Böyek fiziknıñ iñ yuğarı qazanışı - 15 yıl buyı Rusiä fännär akademiaseneñ qosmik tikşerülär institutı citäkçese buluı di bu ölkädä eşläwçelär.

Bügenge köndä bu ğälimgä qarata härkemneñ mönäsäbäte törle, kemnärder anı, ğädättägeçä, Rusiädän çit illärgä çığıp kitkän aqıllı başlarnıñ berse di, ikençelär anı millätkä ällä ni iğtibar birmägän demokratik keşe itep kürä. Rusiä belän Ğorbaçev idarä itkän waqıtta, Roald Säğdiev SSSRnıñ xalıq deputatı, ilbaşınıñ kiñäşçese bulıp tanıla. Bu ğälimgä qarata nindi genä qaraşlar bulmasın, bügen Roald Säğdiev dönyaqüläm tanılğan tatar ğälime häm Tatarstan respublikasında aña mömkin qädär xörmät kürsätälär. Şunı da äytergä kiräk Roald Säğdievneñ enese Rinat Säğdiev ximik fizika ölkäsendä küp kenä fänni açışlar başqarğan böyek ğälim. Bügen ul Novosibirskida yäşi häm bu töbäktä fän üseşenä bik zur yoğıntı yasıy. Sişämbe Qazan kirmänendä uzğan oçraşuda Prezident Mintimer Şäymiev tä Roald häm anıñ enese Rinat Säğdievqa zur xörmät belderde, alarnıñ eşlären bik yuğarı bäyäläde.

Roald Säğdiev Tatarstan turında söyläşkändä, üzeneñ tarixi watanı belän härwaqıt qızıqsınıp baruın äytte. Anıñ fikerençä, bügenge köndä Rusiäneñ başqa töbäkläre belän çağıştırğanda, Tatarstan iqtisad häm fän yağınnan da şaqtıy alğa kitkän. Respublikağa kilüneñ maqsatın ğälim bolay dide:

Qazan däwlät universitetı mine inde küptännän Tatarstanğa çaqırıp kilde. Töp säbäbe şunda: alar mine bu universitetnıñ xörmätle doktorı itergä uyladılar. Bu xaqta qarar 2007 yılnıñ cäyendä ük buldırılğan ide inde. Säfär barışında şulay uq min Qazan däwlät universitetı studentları belän oçraşıp “Plazma fizikası”, “Kosmik tikşerenülär”temalarına söyläşülär alıp baraçaqmın, Tatarstan fännär akademiasendä “Kosmik fännärgä 50 yıl” digän temağa leksia uqıyaçaqmın

Älege oçraşuda bu soraw da qaraldı. Könbatış illärdä, bigräk tä Amerikada şundıy täcribä bar. Ägär çit ildän kilgän ğälim 6 yıl uqıta ikän 7 yılğa aña xezmät xaqı tülänä, ä ul törle şähärlärgä säyäxät qılıp yöri ala. Minem Amerikadağı xezmättäşläremneñ kübese şulay uqıtıp qayta. Ägärdä mondıy sistema Qazanda da bulsa, minemçä, monda küp kenä çit il ğälimnäre uqıtırğa kiler ide, şul isäptän min dä, - dide Roald Säğdiev.



--------------------------------------------------------------------------------------------

►“Vodokanal” İdelgä 6 meñ tonna alyuminiy taşlağan


Qazan häm rayonara tabiğätne saqlaw prokuraturası “Vodokanal”nıñ İdelgä taşlandıq sıyıqlıq ağızu eşen tikşerüne tämamlap mäxkämägä tapşırdı.

Tatarstan -- Ramil Äxmätcanov
Qazan häm rayonara tabiğätne saqlaw prokurorınıñ ölkän yärdämçese Ramil Äxmätcanov Layış rayonınıñ Usat awılında şeşälärgä tutırılıp kibetlärdä satılğan su eçä. “Vodokanal” şirkäte çistartıp Qazan fatirlarına cibärgän su soñğı waqıtlarda nıq şikländerä başlağan anı. Çınnan da, prokuratura tikşerü näticälärenä küz salsañ “çäçläreñ ürä torırlıq” sannarğa tap bulasıñ. Ä iñ ğäcäpländergäne şul- “Vodokanal” Qazanğa çistartıp cibärü öçen sunı İdeldän (Kuybışev susaqlağıçınnan) ala häm çistartu öçen qullanılğan ağulı matdälärne kire İdelgä ağıza.

Ramil Äxmätcanov Tikşerü kürsätkänçä, qayber matdälär röxsät itelgängä qarağanda berniçä tapqır artıq. Ramil Äxmätcanov äytüençä, “Vodokanal” täwlegenä 300 meñnän alıp 1 million kubikmetrğa qädär çistartuda qullanılğan sıyıqlıqnı kire İdelgä ağıza. Uzğan yıl, misal öçen, şuşı sıyıqlıq eçendä 6 meñ tonna alyuminiy da taşlanğan. Belgeçlär äytüençä, alyuminiy törle matdälär belän reaksiagä kerep suğa häm anda yäşäwçelärgä citdi qurqınıç tudırırğa mömkin.

“Bezneñ prokuratura “Vodokanal” oyışmasınıñ qanun bozuı buyınça üzeneñ tikşerüen ütkärde. Şunıñ näticäsendä “Vodokanal” administrativ cawaplılıqqa tartıla. Xäzerge waqıtta aña ştraf tülärgä turı kiläçäk”,- di Ramil Äxmätcanov. Ä ştraf küpme bulaçaq soñ? “Prokuratura çığarğan qarar nigezendä “Vodokanal”ğa 100 meñ sum ştraf salınaçaq”,- di Äxmätcanov häm bu ştrafnıñ bik az ikänlegen dä äytep uzdı. Älege tikşerü näticäsendä Rusiäneñ tabiğätne küzätü oyışması kilgän zıyan öçen dä ”Vodokanal”nı cawaplılıqqa tartaçaq. İsäpläre tirä-yüngä küpme zıyan kilgänne isäpläp tülätü. “Bu san ber million ğına bulmasqa mömkin”,- di Äxmätcanov.

Älege tikşerü näticälärenä “Vodokanal”nıñ da cawabın işetergä telägän idek. Ämma oyışmanıñ ekologia üzägennän, älege üzäkneñ başlığı awırunı sıltaw itep häm mätbuğat çaraları belän bäyläneştä toruçı keşeneñ yalda buluın äytep, añlatmalar birüdän baş tarttılar. Barı tik “ğädäti tikşerü buldı, bezdä barsı da normäl” didelär.

Bilgele bulğança, “Vodokanal” Qazan xakimiateneke. Şähär qaznası aqçasına yäşi. Ä bu aqça küktän yawmıy bit. Qazan xalqı häm törle oyışma-sänäğät şirkätlärneñ salımnarınnan häm tüläwlärennän barlıqqa kilä. Ämma soñğı waqıtta su öçen tüläw bäyäläreneñ, yäğni tariflarnıñ tübän buluı turında süzlärne dä işetkälärgä turı kilä. Bu bälki döreslekkä dä turı kiläder. Bälki “tuzğa yazmağan” süzlärder. Qazan häm rayonara tabiğätne saqlaw prokurorınıñ ölkän yärdämçese Ramil Äxmätcanov äytüençä, kürsätelgän xezmätneñ üzbäyäsen açıqlaw öçen finans tikşerüläre daimi bulıp torırğa tieş. Ämma mondıy analizlar bulmıy, küräseñ. Bulsa da sannarnıñ xalıqqa citkerelgäne yuq.


Belgeçlär äytüençä, İdel suı soñğı berniçä yıl eçendä bik pıçranğan. Ä Ramil Äxmätcanov: Tatarstanda bu yılğağa naçar çistartılğan häm bötenläy çistartılmağan taşlandıq su ağızuçı 28 sänäğät şirkäte häm oyışma bar. Alarnıñ eşçänlegen prokuratura 1 yıl eçendä tikşerep beterergä cıyına”,-di.
XS
SM
MD
LG