Accessibility links

җомга, 9 декабрь 2016, Казан вакыты 07:02

Dönyada aşamlıq häm energiä bäyäläre artqanda, Dönya bankı xalıqara cämäğatçelekne açlıqqa häm naçar tuqlanuğa qarşı yaña çaralar başlarğa çaqırdı.

“Dönyada aşamlıq häm energiä bäyäläre artqanda, ixtimal äfatlärgä qarşı xäzerdän uq çaralar kürergä waqıt citte” dip belderde, Dönya Bankı başlığı Robert Zoellick.

“Aşamlıq säyäsätenä yuğarı däräcäle säyäsätçelärneñ iğtibar kürsätüe zarur. Yuğisä bu mäsälä ber genä il yäisä ber törkem tarafınnan xäl itäläçäk ber eş tügel. Bu problem başqa problemnärne dä iärtäçäk. Yärdämgä bik moxtaç keşelärgä xäzerdän uq yärdäm kürsätergä tiyeşbez. BMOnıñ aşamlıq programı qısalarında bügen östämä yärdäm öçen 500 million dollarğa ixtiyaç bar. Bu eşkä Amerika, Yewropa, Yaponiä häm başqa zur illär bulışırğa tiyeş. Yuğisä, yaqın arada küp keşe açlııq afäte belän cäfalanaçaq.”

Zoellick äfände telgä alğan kiläçäktä aşamlıq citmäw qurqınıçına qarşı yaña çaralar kürelergä tiyeş. Şul isäptän yaña çaralar digännän, aşamlıq yärädme, global säwdä urtaqlığı häm awıl xucalığınıñ bazar ixtiyaçların tämin itär öçen salımnarnı kimetü küz aldında totıla.

Zoellick süzlärençä, bu eş xäzerdän uq başlanırğa tiyeş. Yuğisä soñ bulaçaq. Zoellick bu maqsatqa ireşü nigezendä, ğadelräk häm açıq global bazar säyäsäten üsterergä kiñäş itä.

Statistik näticälärdän misal kiterep, waqıt yuğaltmasqa çaqıra:

“İqtisad bazarı töşügä, aşamlıq bäyäläre arttı. 2005 yılınnan birle çiy mal bazarı 80 %qa arttı. Uzğan ay dögeneñ bäyäse soñgı 19 yılda kürelmägän bäyägä citte. Ä bodaynıñ kilosı isä küpkä arttı. Yäğni soñgı 25 yıl belän çağıştırğanda ul ike tapqır qıybatlandı. Awıl xucalığı öçen yaxşı xäbär bulsa, bu satıp aluçılar öçen naçar”

Zoellick şul uq waqıtta aşamlıq programına bäyle global cılınu mäsäläläre xaqında da taqdimnär kiterä:

“Dönya bankı törkeme tikşerenülärenä kürä, dönyada 33 il artqan energiä häm aşamlıq bäyäläre qarşında kiyerenke wazğiättä qala. Bu illärdä xalıq aqçasının yartısın yäisä 3 tän ber öleşen diyärlek, aşamlıqqa tota. Alğa taba, demografia, global cılınu, energiä bäyälärenen artuı keşelärne borçığan iñ zur problemağa äwereläçäk. Şul isäptäm aşamlıq bäyälärenen artuı da. Bez aşamlıq säyäsätendä yaña çaralar başqarırğa tiyeşbez. Läkin yaña çaralar digännän bu barı tik açlıq belän köräş bularaq kürelmäskä tiyeş. Monıñ belän bergä anıñ klimat üzgäreşe, energiä belän bäyläneşläre, iqtisadi üseş tä isäplänergä tiyeş.”

Dönya bankı başlığı şul uq waqıtta, bay illärne 3 trilion dollarlıq aqçanı bäysez aqça qaznasına, bu eş öçen ayırırğa çaqırdı. Häm bu aqçanıñ hiç yuğı 1 %lıq ber öleşe belän Afrikadağı awıl xucalığın üsterü eşenä yärdäm kertergä kiräk diyelä.

Dönya bankı küptän tügel Afrikadağı awıl xucalığı yärdämnären 2 tapqırğa arttırıp, 800 million dollar aqçanın yärdämnär öçen ayırıluın beldergän ide.
XS
SM
MD
LG