Accessibility links

сишәмбе, 6 декабрь 2016, Казан вакыты 23:04

Törkiäneñ Konstitusia mäxkämäse parlamentnıñ fivräl ayında qabul itkän däwlätneñ yuğarı uqu yortlarında yawlıq bäyläwne röxsät itkän qanunın ğämäldän çığardı.

Törkiädä, premyer Räcäp Tayyip Erdoğan citäkçelegendäge xökümät monnan 4 ay elek xatın-qızlarnıñ mäktäplärdä yawlıq bäyläwen tıyğan qararnı ğamäldän çığaru öçen konstitisiä maddälärenä üzgäreşlär kertkän ide. Häm bu qarar mäclestäge küpçelek tarafınnan xuplanğan ide. Älege üzgäreş Törkiäneñ yaqınça 90 yıllıq dönyawi däwlät nigezenä qabat iğtibarnı cälep itep, distä meñ sekulär tarafdarnı uram cıyını uzdırırğa etärde.


Törkiä yuğarı konstitusiä mäxkämäse däwlät yuğarı uqu yortların baş yawlıqnı tıyğan qararnı
ğamäldän çığargan ğamälne kire qaqtı.
şikayätlär säbäple yañadan qarap çığarga häm kontitusiädäge üzgäreşlärne tuqtatırğa buldı.


Törkiä konstitusiä mäxkämäse: “däwlät uqu yortlarında xatın-qızlarğa yawlıq bäylärgä röxsat itü, ilneñ seküler nigezlärenä qarşı çığa” dip belderde.

Premyer Tayyip Erdoğan citäkçelegendäge xökümät fivral ayında, ildäge räsmi eş urınnarınnan qala xatın-qızlarnıñ däwlät uqu yortlarında yawlıq bäyläwen tıyğan qanunnı ğamäldän çığarğan ide.

Bu üzgäreştän soñ oppozisiädäge CHP partiäse şunda uq kontitusiä maxkämäse şikayät belän çıqqan ide.

Parlamenttä küpläp tawış belän konstitusiägä kertelgän üzgäreşlärneñ mäxkämä tarafınnan kiçä tuqtatılıp qaluı isä, premyer Tayyip Erdoğan häm AKP partiäle millät wäkilläre öçen küñelsez xabär buldı. Çönki kontitusiä mäxkämäse aldın da yänä ber şikayät däğwası bar. Mäğlüm bulğança küptän tügel konstitusiägä kertelgän üzgäreşlärdän soñ AK partiagä qarata Törkiä Cömhüriäteneñ dönyäwi nigezlären üzgärtergä tırışu ğayepläwe belän yabıluın sorap, mäxkämägä möräcäğat bulğan ide. Mäxkämänen kötelmägändä üzgäreşlärne tuqtatu qararı, partianın yabılu ixtimalında arttıra digän farazlar tudı.

Ankara universitetı professorı Baskın Oral älege qararnıñ başqa näticälär tudıraçağına ışana:

“Ägär konstitusiä mäxkämäse başyawlığı mäsäläsen ğamäldän çığarırga qarar qılğan ikän dimäk başyawlığı säbäple yabıluı täläp itelgän AK partianı da, yabarğa qarar birgän bulıp çığa”

Erdoğan häm anıñ tarafdarları başyawlıq bäyläwneñ demokratik ber ildä xatın-qızlarnıñ irekle ber xoquqı bularaq qabul itelüen telägän ide. Uqu yortlarında başyawlıqnıñ tıyıluı säbäple meñlärçä yäş uquçı uqu xoquqınnan mäxrum qalğan ide.

Törkiäneñ başqalası Ankarada universitetta uqığan baş yawlıqlı Sevan Ertuğrıl isemle uquçı, mäxkämä qararına qarata fikerlären bolay bäyan itte:

“Minemçä bu ğadel tügel. Min başqa keşelärneñ niçek kiyenüenä häm niçek fikerläwenä tıqşınmım ikän, här keşeneñ barlıq xoquqlarına ixtiram itäm ikän, min dä başqa keşelärneñ minem yawlığıma, kiyenüenä ixtiram itüen kürergä telim. Bigräk tä mondıy qarşılıqnıñ universitetlarda buluı bigräk tä ğadelselek. Çönki unversitetlar bötenläy ireklek alanı, berkemneñ dä xoquqları çiklänä almas monda. Däwlät polisiäsenen dä kerä almağan bu universitetlarda yawlıqnıñ tıyıluı minemçä bötenläy ğadelsezlekkä tiñ.

Törkiäneñ 70 millionlıq xalqının zur küpçelegen möselmannar täşkil itä.1920 yılda Törkiä cömhiriäteneñ sekuler nigezlären buldırğan citäkçe Atatürk, yewropanıñ yañalıqçı ağımın ürnäk alıp yaña inqilaplar kertte. Bu reformalardan berse bularaq Atatürk, yewropa mädäniätendä bulmağan baş yawlığın köndälek räsmi tormışta tıydı.
XS
SM
MD
LG