Accessibility links

шимбә, 10 декабрь 2016, Казан вакыты 08:22

Азатлыкта Википедия: 2012 ел


18 гыйнварда Википедия АКШ конгрессында каралган интернетта пиратлыкка каршы канун өлгесенә протест белдереп, үзенең инглиз телле бүлеген бер көнгә ябып куйды

18 гыйнварда Википедия АКШ конгрессында каралган интернетта пиратлыкка каршы канун өлгесенә протест белдереп, үзенең инглиз телле бүлеген бер көнгә ябып куйды

2012 ел – якшәмбедән башланган кәбисә елы.
Һиҗри тәкъвимдә 1433–1434 еллар.
Будда тәкъвимендә 2555 ел.
Татарстанда – тарихи–мәдәни мирас һәм Коръән елы.
ТЮРКСОЙ илләрендә – Мирза Фатали Ахундзадә елы.

Вакыйгалар

Гыйнвар

1 гыйнвар — Татарстан гимны сүзләренә бәйге башланды.
1 гыйнвар — Дания Европа берлегендә рәислек итә башлады.
5 гыйнвар — Хабаровск шәһәрендә тарихта беренче тапкыр татарча спектакль куелды.
15 гыйнвар — Казакъстанда вакытыннан алда парламент сайлавы узды. Иң күп тавышны «Нур Отан» халык–демократик фиркасе казанды (80,99%).
17 гыйнвар — Мартин Шульц Европа парламенты башлыгы булып сайлана.
18 гыйнвар — Википедия АКШ конгрессында каралган интернетта пиратлыкка каршы канун өлгесенә протест белдереп, үзенең инглиз телле бүлеген бер көнгә ябып куйды.
22 гыйнвар — Финляндиядә президент сайлавы.
23 гыйнвар — Европа берлеге Иран нефтен кертүгә эмбарго игълан итте.
25—29 гыйнвар — Швейцариянең Давос шәһәрендә Бөтендөнья икътисад форумы.
25 гыйнвар — АКШ президенты Барак Обама Конгресстагы еллык чыгышында илдә керемнәрне гаделрәк итеп бүлешергә чакырды һәм «Гарәп язы»н хуплады.
26 гыйнвар — Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов «2012 елны Татарстанның тарихи–мәдәни мирасы елы» дип игълан итү турында фәрманга кул куйды.

Февраль

4 февраль — Русия шәһәрләрендә «Гадел сайлаулар өчен» дигән исем белән урам җыеннары үтте.
7 февраль — Татарстан гербына 20 ел тулды.
10 февраль — КФУда түләүсез татар теле курслары башланды.
13 февраль — Лос–Анджелес шәһәрендә «Грэмми» премиясен тапшыру тантанасы узды.
17 февраль — Германия президенты Кристиан Вульф вазифасыннан китә.
18 февраль — Латвиядә рус теленә дәүләт теле статусын бирү буенча референдумда халыкның 80%ы бер генә дәүләт теле итеп латыш телен калдыруны хуплады.
20 февраль — Мәскәүдә «Тарихи» мәчетенең баш имамы Хәсән Фәхретдиновка һөҗүм ясалган.
21 февраль — Азатлык радиосы «Азатлыкта Википедия» шәлкемен башлап җибәрә.
21 февраль — Казанда Халыкара туган тел көне уңаеннан Татар иҗтимагый үзәге һәм «Азатлык» татар яшьләре берлеге пикетлар үткәрде.
26 февраль — Сүриядә яңа конституция кабул итү буенча референдум үткәрелде.

Март

2 март — Иранда парламент сайлавы узды.
4 март — Русия президент сайлавында Владимир Путин җиңүен игълан итә.
7 март — Сан–Францискода Apple ширкәте үзенең яңа iPad 3 тактасы тәкъдим ителде.
19 март — Тулузада яһүд мәктәбендә атыш, дүрт кеше һәлак (шуларның өчесе — балалар).
28 март — Финляндия татарларының яңа рәисе итеп Атик Али сайланды.
31 март — Сан–Франциско татарлары «Сиңа җырлыйбыз Сәйдәш» исемле кичә оештырды.

Апрель

5 апрель — бер ай буе алып барылган информацион сугыштан соң Татарстан Республикасының эчке эшләр министры Әсхәт Сафаров вазифасыннан китүе турында белдерде.
19 апрель — Хельсинкида Финляндия татарлары үз мәхәлләләре тарихы турындагы «Мәчеткә илткән юл» фильмын беренче тапкыр карарга җыелды.
27—29 апрель — Латвия башкаласы Ригада I Европа татар яшьләре форумы узды.

Май

6 май — Франциядәге президент сайлауның икенче турында Социалист фирка намзәте Франсуа Олланд җиңде.
7 май — Русия президенты Владимир Путин мөддәтенә кереште.
16—27 май — 65 нче тапкыр Канн фестивале узды.
26 май — 57нче Евровидение җыр бәйгесендә Швеция җырчысы Лорин җиңде.
Сан–Францискода татарча рок–төркем оешты.

Июнь

8 июнь — Варшавада Европа футбол чемпионаты башланды.
10 июнь — Болгарда рәсми рәвештә Ислам динен кабул ителүгә 1090 ел тулуга багышланган җыен кысаларында Болгарда Ак мәчет ачылды.
17 июнь — Мисырда президент сайлавында Мөхәммәт Мурси җиңү яулый.
18 июнь — Лос–Анджелеста Microsoft ширкәте яңа планшетын тәкъдим итте.
21 июнь — Google интернет–ширкәте юкка чыгу куркынычы янаган телләрне саклап калу өчен махсус проект башлап җибәрде.
27 июнь — Сан–Францискода Google ширкәте Nexus 7 дип аталган яңа планшетын тәкъдим итте.
30 июнь — Владивосток шәһәрендә Русиянең Уникенче федераль Сабан туе узды.
30 июнь — 34 нче Халыкара Мәскәү кинофестивале тәмамланды.

Июль

1 июль — Европа футбол чемпионаты финалында 4–0 исәбе белән Испания такымы Италия җыелмасын җиңә.
19 июль — Казанда күренекле дин әһеле Вәлиулла Якупов өеннән чыгып машинасына утырган вакытта атып үтерелә. Татарстан мөфтие Илдус Фәизгә һөҗүм ясала.
27 июль — Лондонда XXX җәйге Олимпия уеннары ачылды.

Август

7 август — Казанда полиция һәм прокуратура көчләре фәйзрахманчылар җәмгыятенә һөҗүм ясый. 19 баланы ата–аналардан тартып алып,Русиянең ятимлек учреждениеләренә озаталар.
12 август — Лондонда XXX җәйге Олимпия уеннары тәмамланды. Алтын медальләр саны буенча беренчелекне АКШ җыелмасы алды.
27--31 август — Казанда бишенче тапкыр Бөтендөнья татар яшьләре форумы үтте.
30 август — «ТНВ–Планета» каналы рәсми рәвештә эшли башлады. Анда «Татарлар» тапшыруы эшен башлады.

Сентябрь

4 сентябрь — Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов Татарстан делегациясенең АКШның Питтсбург шәһәрендәге рәсми сәфәр барышында яшәүче татар яшьләре белән очрашты.

Октябрь

27 октябрь — Михаил Прохоров Мәскәүдә үткән «Ватандашлар платформасы» корылтаенда, илнең территориаль төзелешен үзгәртү, аерым алганда, милли республикаларга каршы тәкъдим белән чыкты.

Ноябрь

6 ноябрь — АКШта президент сайлавы. Җиңүне гамәлдәге президент Барак Обама яулый.
21 ноябрь — Израиль белән Хәмәс солых турында килеште.
29 ноябрь — Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов иң тәэсирле 500 мөселман исемлегенә керде.
30 ноябрь — Фәләстин БМОда "күзәтүче дәүләт" дәрәҗәсенә күтәрелде.

Декабрь

1 декабрь — Русия G20дә рәислек итә башлый.
6 декабрь — Бөтендөнья татар конгрессының V корылтае үз эшен башлый.
9 декабрь — Бөтендөнья татар конгрессының V корылтае тәмамланды. Конгресс рәисе итеп янә Ринат Закиров сайланды.
12 декабрь — Русия президенты Владимир Путин Русия Федераль мәҗлесе алдында чыгыш ясый.
13 декабрь — Казанның Мәрҗәни мәчетендә Татарстанда Коръән елы итеп билгеләп үтелгән 2012 елга йомгак ясалды. Чара түгәрәк өстәл сөйләшүе рәвешендә үтте.
14 декабрь — «Хоббит» фильмының халыкара премьерасы.
15 декабрь — Франция Әфганстаннан тулысынча гаскәрләрен чыгарды.
17 декабрь — «Мөхәммәдия» мәдрәсәсенең оешуына 130 ел тулды.
19 декабрь — «Русиянең милли сәясәт стратегиясе» имзалана.
20 декабрь — Татарстан министрлар кабинетында дәүләт һәм башка телләрне саклау, өйрәнү һәм үстерү програмының яңа концепциясе тәкъдим ителде.
21 декабрь — Русия Дәүләт думасы «Русиядә мәгариф турында» канун өлгесен өченче, соңгы укылышта раслады. Анда рус теленнән тыш башка милли телләр хокуклары кимсетелә.
26 декабрь — Русия Дәүләт Думасыннан соң Федерация шурасы «Ятим балалар турында» канунны бертавыштан раслады.
30 декабрь — Русиянең Первый каналында барган «Голос» («Тавыш») тапшыруы финалында ике татар кызы катнашты. Динә Гарипова җиңү яулады.

Вафатлар

5 гыйнвар — Фәнәвил Галиев, татар артисты, режиссер, драматург, Татарстанның халык артисты.
24 гыйнвар — Равил Бохараев, татар язучысы, шагыйрь, публицист.
22 февраль — Фирдәвес Әхтәмова, татар актрисасы.
26 февраль — Шамил Закиров, Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры мөдире.
2 апрель — Фердинанд Фарсин, татар артисты.
2 май — Туфан Миңнуллин, күренекле татар язучысы, драматург, җәмәгать эшлеклесе, Татарстан Дәүләт шурасы депутаты.
28 май — Шәүкәт Биктимеров, күренекле татар артисты.
14 июнь — Илдар Зарипов, Татарстан һәм Русиянең атказанган рәссамы.
19 июль — Вәлиулла Якупов, татар дин әһеле, җәмәгать эшлеклесе.
25 август — Нил Армстронг, АКШ астронавты, Айга аягы баскан беренче кеше.
28 сентябрь — Хәлил Мәхмүтов, Татарстанның халык артисты, Тинчурин театры актеры.
4 октябрь — Габбас Бибарсов, татар дин әһеле.
13 ноябрь — Әхмәт Гадел (Әхмәт Һади улы Гаязов) — татар шагыйре, публицист.

Википедия язмасы: 2012 ел
XS
SM
MD
LG