Accessibility links

якшәмбе, 11 декабрь 2016, Казан вакыты 05:27

Ber milionnan artıq möselman xac öçen Söğüd Ğäräbstanına kilde


Dönyanıñ törle illärennän1 2 milionnan artıq möselman İzge Hac farızın ütär öçen Mäkkägä kilde. Soñğı yıllarda Hac vaqıtında törle qaza-bälalar häm teror aktları buldı. Bu märtäbä dä Mäkkädä ber qunaq yortınıñ cimerelüe näticäsendä 50-dän artıq keşe hälak buldı. Yäkşämbe könne Xac farızın qılu başlana.

Finans mömkinlege bulğan häm sälämätlege röxsät itkän här möselman ğämerendä ber märtäbä xac farızın ütärgä tieş. Bu yılda da çit illärdän ber milionnan küberäk möselman Mekkkede bu farıznı ütäv öçen ciiıldı, Xac Säud Ğäräbsta xakimiätläre öçen dä zur sınau bulıp tora. Alar xacılarnı azıq-tölek , qunu urnı häm başqa ixtiaclar, şul sanda iminlek belän tämin itärgä tieşlär. Bu dönyadağı iñ zur xalıq ciını dip xisaplana. Xac törle fäciğälärgä dä saxnä buldı, Bu yılnı da 5-nçe ğinvarda Mäkkädä ber qunaq yortı cimerelde. Ber tanıq fäciğäne bolay dip añlattı,

"Bina tübäsennän cimerelä başlandı. Bina cimerelep töşte. Xaräbä büten uramnı qapladı häm anda xacılar da bar ide. Keşelär qıçqırışa idelär. Ber minuttan soñ aşığıç yardäm maşinaları kilä başladı."

50-dän artıq keşe hälak buldı 60-ı yaralandı. Säud Ğäräbstan xakimiätläre bäla-qaza häm köç qullanunı buldırmau öçen 60 meñ iminlek xezmätkären, 10 meñ sivil saqlanu xezmätkären 3 meñ meditsina xezmätkären häm 10 meñ yanğın sünderüçene vazıyfalandırdılar. Säud Ğäräbstannıñ ingliz telendäge töp gazetası Arab Newsneñ möxärrirı Faysal Ali, radiobızğa bu märtäbä iminlek çaraları bik nıq dip belderde.

"Barlıq xäzerlek çaraları kürelde, 60 meñ militsioner öç izge urında Mina, Arafat häm Muzdalifahta urnaştırıldı. Xakimiätlär nindi dä bulsa insidentnı buldımas häm ğädättäntış xäl bula qalğan xäldä, anıñ belän eş itärlek itep äzerlängän ide."

Xakimiätlär mondıy massa küläm ciınnarnıñ qurqııçlı buluın häm kontrol urnaştırunıñ qıyın buluın belälär häm çaralar kürälär. İñ zur qurqınıç panik çıqqan xäldä taptalu. Ber ük vaqıtta xavefne kimetü öçen terkälü häm viza mäsäläsendä yaña qäğidlär kertelde. Bu sistemağa kürä, Xacqa berençe bularaq kilgännär Mäkkädä urnaştırıla, ä inde bernişä märtäbä kilgännärneñ xäräkät ireklegenä çiklävlär quyıla. Berniçä märtäbä xacı bulğannarnıñ protestlarına säbäp bulsa da, Säud ministerlege bu çaralar fäciğälärne buldırmaunı maqsät itep tota dip belderde. Bu yılnı xac maqsäte belän Säud Ğäräbstanğa kerüneñ möddäte 4-nçe ğinvarda tuldı. Qırğızıstanan xac säfärne oyıştıruçılardan häm üze dä xacı bulğan Rafiq Qori Kamoliddin radiobızğa bu çaralar iminlek häm xacılarnıñ ruxi xaläte öçen kiräk dip belderde.

"Xacnıñ başlanuına öç kön qalğanda, çittän ilgä kerü tıyıla. Zul Xica ayınıi 8-nçe könendä xacılar Minağa barıp anda biş vaqıt namaz uqıylar. İkençe könne alar Arafatqa baralar. Säyäxätçelär berniçä kön elek kilmägän xäldä alar arığan bula häm xacnı üti almıylar. Şul säbäple Säud Ğäbstan xakimiätlärenneñ çaraları döres häm bez alarnı ütärgä tieşbez."

Ber ük vaqıtta Ğıraq belän çiktäş bulğan Säud Ğäräbstanda militantlarnıñ höcümnären buldırmas öçen iminlek çaraları da nığıtılğan.

Färit İdelle, Praga.
XS
SM
MD
LG