Accessibility links

якшәмбе, 4 декабрь 2016, Казан вакыты 09:14

Törkiädä bu atnada iğtibar üzägendä bälä-qaza xäbärläre buldı


Babaylar zämhärir salqınnarı 22 Dikaber belän 30 Ginwar arasında bula digännär. Dönyadağı klimatnıñ ütkän un yıllar belän çağıştırğanda citdi räweştä üzgärä başlawı öçen dä adäm balası üze gäyeple dip däğwä kütärüçelär bar. Atmosferağa törle ximik maddälärneñ taraluwı cir şarınıñ cılıta, bu da hawa şartların üzgärtä ikän.

Bu teoriä turında bäxesläşmiçä faktlarğa qarıyıq. Bıyıl Awropa illärendä dä, Rusiädä dä häm Törkiädä dä bu prognoz döres bulıp çıqtı. Törkiäneñ barlıq urınnarında qatı qış şartları xökem sörä başladı. Könçığıştağı qatı qar yavımı säbäple 2-3 meñ awıl belän bäyläneş özelde. Yullarda törle avariälär bulıp keşelär ülde, yaki cäräxätlände. Könçığışta qar işelep töşep keşelär xälak buldı. Törkiäneñ här ber rayonında diärlek qatı qış şartları xökem sörsä dä, kiñ küläm mäğlümät äsbaplarınıñ başlıça diqqäte zur şähärlärgä, bigräk tä İstanbulğa yünälde. Niçek kenä bulmasın biredä Törkiä xalqınıñ 20 %-tı, çağıştırmaça 14 million keşe yäşi.

İstanbulda qar yawımı 23 Ginwar Düşämbe kön başlandı, atna azağına xätle däwam itte. Asılda qar miqdarı az bulıp, ğomumän buran bar ide. Qayber waqıtlarda cil säğattä 90 km. yışlıq belän iste. Qatı cil Buğazda, yäğni Bosforda köymä trafikasın tuqtattı. Pasajir oçqıçları yä kiçektelär, yä bötenläy oça almadılar. Kanikulada bulğan başlanğıç häm urta mätkäplär 30-nda açılırğa tiyeş bulsa da, uqularnıñ 6 Fiwraldä başlanaçağı iğlan itelde. Naçar hava şartları säbäple xosusi aftomaşinalar da yuğla çıqmağaç trafikada uzğan yıllardağı kebek bik zur problemalar da bulmadı. Şulay da avariälär säbäple qayber yular ozaq säğatlär yabıldı, İstanbulda 4 köndä 1300-dän artıq avariä bulıp, 4 keşe ülde, 50-dän artıq keşe yaralandı. Şul arada öysez-yortsız suqbaylardan 2-3-e dä tuñıp ülde.

İstanbuldağı qar tik trafikağa, yul yöreşenä tügel, ä ekonomikağa da urım yasadı. Waqlap satıp alu urınnarınıñ, yäğni azıq-tölek satqan kibetlärdä, restoranlarda häm monıñ kebek urınnarnıñ kereme ike köndä 50 %-qa kimede. Hotel, Restoran häm Küñel Açu Urınnarı Komitetı Räise Kadir Ablaş “İstanbuldağı Rus Başkonsullığı da urnaşqan Beyoğlu rayonında kibetlärneñ 30 % açılmadı. Tik monda ğına zian 1 millon, İstanbulda isä bu zian 10 million lira, yäğni 7,5 million dolar tiräsendä” dip belderde.

İñ qurqınıçlı täräqqiät import itelgän gazdağı kimü buldı. Çönki İran üzendäge awır qış şartları säbäple Törkiägä eksport itkän gazın 22 million kubik metrdan 6 million kubik metrğa töşerde. Tege yaqtan Ukraina aşa Russiädän kilgän gaz bik kimede. Ukrainnar Rusiädän Törkiägä cibärelgän gaznıñ ber miqdarın üzläre öçen totıp qalalar dip faraz itelä. Qısqası aldıbızdağı könnärdä cılınu mäsäläsendä citdi problemalar çığaçaq buluğa oxşıy. Läkin Energiä Ministrı Güler tiyeş bulsa fabrik-zavodlarğa gaz birmiçä toraqlarnı cılılıq belän tämin itäçäkbez di. Qısqası qış şartlarına künekmägän İstanbul xalqı integä. Ankarada isä xällär yamanraq.

Bu arada SKY TÜRK televiziäseneñ belderüwenä kürä, Marmara diñgezendäge Yalova şähäreneñ yar buylarında diñgez suwı 25 meter kiregä çigengän. Bu isä zilzilä qurqınıçı ixtimalların tudıra. Qısqası Törkiädäge xäbärlärdä berençe urınnı menä şundıy qaza xäbärläre ala. Döres, räsmi şäxeslär kiresen söyläp xalıqnı tınıçlandırırğa tırışsalar da, mäğlüm politikaçılar bik siräk çınbarlıqnı äytkänlektän, alarğa ışanuçılar küpme - äytüwe qıyın.

Äxtäm İbrahim, İstanbul
XS
SM
MD
LG