Accessibility links

сишәмбе, 6 декабрь 2016, Казан вакыты 08:44

Qızıl Şärıqnı alda ni kötä?


Tatarstanlılar öçen ber sıra şirkäte satılıp cibärelü ällä ni zur qayğı tudırmadı. Ul bit Tatarstannıñ yartı byudjetın tä'min itep tora torğan Tatneft tügel. Şulay da, respublikada iñ ere şirkätlärdän sanala ide Qızıl Şärıq- Krasnıy Vostok sıra kompaniäse. Törkiäneñ EFES şirkäte Qızıl Şärıqnıñ kompaniäseneñ 92 protsent aksiälären satıp aldı. Şulay itep, Qızıl Şärıq törkiä şirkäteneñ filialına äylände.

Qızıl Şärıq kompaniäseneñ yazmışı gel tınıç qına barmadı. Rusiä imperiäse çorında uq, qazannıñ tatarlar yäşägän bistäsendä almannar sıra zavodı açalar. Bolşeviklar xakimiätkä kilgäç, ul däwlätkä tartıp alına häm qızıl şärıq dip atala başlıy. 90 yıllar başında Qızıl Şärıq belän tağın ber gawğa buldı häm ğawğanıñ qaytawazı bügendä däwam itä. Ul çaqtağı direktor Äybät Äybätov atıp üterelde. Distä yıldan soñ ğına üterüçesen taptılar, xäzer dä mäxkämä eşe bara. Üterüçe, zamança äytsäk killer Fransiädä qaçıp yatqan bulğan. Äybät Äybätovtan soñ, Qızıl Şärıqqa bertuğan Xäyrullinnar kilde. Xäzer Dumada Tatarstan deputatı bulıp utıruçı Ayrat Xäyrullin kompaniäneñ direktorı buldı. Baştaraq sıyfatlı ğına sıra çığara başlağan, annarı Solodov digän yaña sortın da buldırğan Qızıl Şärıq kompaniäse rusiädä barlıq satıla torğan sıranıñ 3-4 protsentın yasap tordı. Qızıl Şärıq sırası bigräk tä İdel buyı töbägendä populyar ide. Oçsız bulğanlığı moña tağın ber säbäp buldı. Respublika byudjetına da, neft' satudan kergän xätle ük bulmasa da şaqtıy salımnar tüläp tordı kompaniä. Xäyer, xäzer Törkiägä satılğaç ta, anısı salımnar tüläp toraçaqlar inde. Bit, zavodnı küçerep kilergä cıyınuçı yuq. Ayrat Xäyrullinnar zamanında, kompaniä üste. Novosibirsk şähärendä dä alarnıñ ber zavodı barlıqqa kilde.

Qızıl Şärıq satıla ikän digän xäbär, Rusiä biznes dairäsendä gel söylänelde. Läkin, mondıy süzlärgä qarata, xucalar, bez şirkätne satırğa cıyınmıybız dip belderep kildelär. Häm Rusiäneñ zämhärir suıq könnärendä kinät kenä satıldı digän saran ğına xäbär çıqtı. EFES Qızıl Şärıqnıñ 390 million dollarğa satıp aldı. Ä belgeçlär törle bäyä kürsätälär ide. Qızıl şärıq şirkäte 600 million dollar tora dip tä, 1 milliard dip tä belderüçelär buldı anısı. Kompaniä, yaxşımı-naçarmı, yıl sayın 100 million dollar külämendä sıra çığara ide.

Respublika öçen, qızıl Şärıqnıñ tağı ber qızıq yağı bar. Sıra ğına tügel. Älege şirkät Tatarstannıñ Yäşel Üzän, Yuğarı Oslan, Älki häm Alekseevsk rayonnarında 8 agrosänäğät kompleksları buldırdı. waqıtında ul terlek fermaların niçek kenä maqtamadılar. Andağı alğa kiteş, ux tı, urıs äytmeşli. Monnan tış, xalıqnıñ pay cirlären arendağa alıp, 161 meñ gektar cirdä Qızıl Şärıq eçen dä, fermalarındağı terleklär öçen dä igen üsterä başladılar. Ä?legä menä şul yaq serle bulıp qala. Qızıl Şärıqnıñ bu fermaları, cirläre belän ni bulır. Kompaniä wäkilläre bernindi dä añlatma birmi älegä. Törkiäneñ EFES şirkätenä Tatarstandağı qır-cirlär kiräk bulırmı.

Döres, Bu Qızıl Şärıqnıñ bu cir ölkäsendäge eşçänlege törle gawğalar da tudırdı. Riza bulmağan cir payların birgän xalıq tawış quzğatıp mataştı. Yäşel Üzän rayonında şundıy bulğan ber waqiğadan soñ, Mintimer Şäymiev, Qızıl Şärıq xucası, duma deputatı ayrat Xäyrullinğa yarıy maşinañ tiz yöri, sänäkçelär bit xarap itä ide üzeñne dip töşläp aldı.

Ğomumän, qızıl Şärıqnıñ yaña xucalı bulıp küp törle sorawlar tudırdı. Älegä alarğa cawap birep bulmıy. Ul, şul uq cir häm fermalarnıñ bilgesez kiläçäge, älegä qädär, sıra citeşterüçe zavodnıñ barlıq mömkinleklärennän öçtän ber öleşen genä qullanu, citeşterelgän sıranıñ sıyfatı işe mä’sälälär. Bolarğa bälki yaña citäkçelär cawap birer. Kiläçäk kürsäter.

Räfis Cämdixan.

XS
SM
MD
LG