Accessibility links

җомга, 2 декабрь 2016, Казан вакыты 21:06

Milli säyäsät xisabı kem faydasına?


Küze kürgän, qolağı işetkän keşelär bu könnärdä radio – televizor, gäzit aşa belep tora. Milli häm säyäsi berdämlek yuğalmıy, ä köçäyä genä bara. Comğa könne irtän, tatarstanlılar da televizor ekrannarınnan Dnestor buyındağı suveren ölkägä gumanitar yärdäm maşinalarınıñ Ukraina çigennän ütülären kürdelär. Moldova sostavındağı Dnestr ile Kişenevqa baş birmägän öçen anda tovarlar çik aşa ütä almıy. Ämma barıber Ukrainnar quyğan kirtälärgä dä qaramastan Sergey Şoyğu cibärgän yärdäm, azıq – tölek, kiem – salım Teraspol'gä citkerelä. Ä bit Dnestor ile Rusiä belän çiktäş tügel, nu çiktäş bulmasa da fikerdäş häm millättäş. Änä Rusiä Duması deputatları serb qärdäşlären yaqlar öçen utqa – suğa kerergä, böten mal – mölkätne birergä äzer. Gruziä sostavındağı Abxaziädä yäşäwçelärneñ kübese kesäsendä Rusiä pasportın yörtä. Şuña kürä bu yaqqa häm anda yäşäwçelärgä Mäskäwneñ mönäsäbät bigräk tä cılı.

Andıy baş birmäs töbäklärne berkem dä separatist dip ğäiplämi. Döres yaqqa ayırılıp çığuçılar separatist bulmıy, alar möstäqillekkä omtıluçılar bula. Bu atnada Gruziä sostavındağı Kön'yak Osetiä häm Rusiädäge Tön'yak Osetiä citäkçeläre berläşü turında kiñäşmä ütkärdelär. Kön'yaktağı Osetiä Gruziädän çığıp kitü turında ällä qayçan belderü yasasa da moña qädär alarğa yaqtı yöz kürsätergä uñaysızlandı. Ä xäzer ike osetiä wäkilläre Rusiä territoriäsendä quşılu turında gäpläşälär. Separatizm fälänne kürüçe yuq. Ä bit Tatarstan referendum ütkärgändä, äz genä bulsa da möstäqilleräk bulırğa tırışqanda separatist, separatist dip cannı aldılar bit. Menä şulay milli – säyäsi eşlärne ülçi torğan arşın ber suzılıp, ber qısqarıp tora inde ul.

Yarıy, Dnestor, Gruziä yaqları Qazannan yıraq, Ä Rusiäneñ milli säyäsäte kön sayın, säğät sayın tatar tormışın çemetep tora. Törle ölkälärdä yıllar buyı eşläp torğan tatarça radio tapşırunı yabalar, yä mäktäptä däreslek yuq, yä gäzit çığarırğa aqça yuq. Yarıy äle Tatarstan bar. Ğadi ber federatsiä subyektı dip sanalsa da, ul milli eşlär tikşerelgändä awız yomıp tormıy. Tıñlawçılarıbız işetkänder, 3 atna elek Tatarstan däwlät Şurasına milli eşlär komitetı Rusiä Dumasınıñ ber proyektı turında tiskäre qarar çığardı. Rusiäneñ milli säyäsäte nigezläre dip atalağan qanun proyektında urıs tele, urıs milläte turında qayğırtqannar. Mondıy qanun bik qurqınıç dip belderde Tatarstan deputatları. İnde Mäskäw, Duma nişli, qolaq salamı Tatarstan häm başqa respublikalarnıñ räsmi qaraşına. Menä ber xäbär, 22 martta çärşämbe könne rusiä Prezidentı qarşındağı däwlät xezmäte akademiäsendä ütkärelgän tügäräk östäldä näq şul tema tikşerelgän. Däwlät Dumasınıñ milli komitetı räise Yevgeniy Trofimov milli säyäsät nigezläre turındağı qanun proyektın maqtağan. Şunısı da bilgele buldı, Rusiädäge 88 federatsiä subyektınıñ 57 se qanun proyektın xuplağan bulıp çıqtı. Nibarı 31 genä mondıy proyektqa qarşı. Yäğni azçılıq. KPSS häm Komsamol ustavları buyınça , demokratik sentralizm azçılıqnıñ küpçelekkä buysınuın taläp itä. Şulay bulğaç, 57 subyekt yaqlağan proyekt ütärgä mömkin. Döres, monı bit başqaça da äytergä bula. 31 subyekt, şul isäptän Tatarstan, Başqortstan häm başqa respublikalar qarşı. Döres, alar Rusiä üzägendäge dotatsiädä utıruçı ölkälärdän berniçä tapqır zurraq. Xalıq sannarında, matdi baylıqları da. Äybät respublikalar, ämma Dumadağı milli säyäsät nigezlären turındağı proyektqa äybät qaramıylar. Şuña kürä alarnıñ azçılıq ikännären iskä töşerergä turı kilä. Däwlät Duması milli komitetı räise Yevgeniy Trofimov iñ abruylı säyäsmännär cıyılğan tügäräk östäldä monı işetterä dä. Bezneñ proyektnı di ul, 57 federatsiä subyektı xuplap çıqtı. Ä närsä inde xuplamağan 31 subyekt raznıy Tatarstan, Başqortsannar? Pustyak bit alar dip ışandıru teläge belän şuşı 57 sanın borçaq sipkän Trofimov äfände. Yäğni azçılıq. Şıbırdamağız, buysınığız, demokratik bulsa da sentralizm dip äytüe küräseñ. Döres, pänceşämbe könne Qazandağı fänni konferensiäsendä Rusiä fännär akademiäseneñ sotsiologiä institutı direktorı L. Drobijeva Mäskäwdäge tügäräk östäldä Tatarstan protestın bik küplär xupladı dip belderde.

Şulay itep, xäzergä Rusiä milli säyäsäte nigezläre turındağı qanun proyektı tiräsendäge futbol matçınıñ xisabı 57 gä 31. Kem faydasına ikänen äytep kommentariy birü kiräkmi.

Rimzil Väli

XS
SM
MD
LG