Accessibility links

җомга, 9 декабрь 2016, Казан вакыты 08:46

24 mart – Xalıqara tuberkulez belän köräş köne


Qayber keşelär elek däwalanmıy torğan çaxotka awıruınıñ waqıtı ütte dip uylıy. Şulay da tuberkulez çire älegä qädär ciñelmägän häm här minut sayın cir şarında ber keşe älege awırudan wafat bula. Xätta bügen, effektiv darular bulğan zamanda da, tuberkulez yaña köçlär tuplap kire qayta.

Tuberkulez tudıruçı Qox tayaqçığı keşedän keşegä hawa aşa küçä: awıru keşe yötkergändä, töçkergändä, söyläşkändä häm tökerege aşa. Alay ğına da tügel, tuberkulez bakteriäläre awıru xaywannarnıñ sötendä häm itendä dä bula. Bu çir belän nigezdä – 18dän 49 yäşkä qädär bulğan keşelär awırıy. Awıru keşegä näseldän küçmi, ä aña duçar buluğa mömkinçelege zur bulğan keşelär alar - tuberkulez büleklärendä eşläwçe meditsina xezmätkärläre, totqındağı keşelär, awırularnıñ tuğannarı. Tuberkulez nigezdä üpkälärne zararlıy. Ämma monnan tış küz, söyaq, tire, sidek yulları, eçäklär häm başqa äğlälärdä bula ala. Kox tayaqçığı böten organizmnı ağulıy. Şuña da awırunıñ töp bilgeläre - xälsezlek, tirläwçänlek häm yuğarı temperatura. Şunı istä totarğa kiräk, tuberkulez yış qına üpkä yalqınsınuı räweşendä başlana. Häm pnevmoniäne un kön däwamında däwalap ta, bernindi näticäse bulmasa, ftiziatr yanına baru mäcbüri. Tuberkulezdan saqlanu çaraları bala tudıru yortınnan uq başlana, berençe privivka näq anda yasala häm yıl sayın balağa Mantu probası quyıla, ä 14 yäştän daimi räweştä flyuorografiäne yasarğa kiräk. Däwalanmıy torğan tuberkulez waqıtında darular qullanmağan yäki däwalaw kursın tulısınça ütmägän keşedä barlıqqa kilä. Bügen Rusiädä näq şundıy wäzğıät küzätelä, di belgeçlär. Çönki xätta iñ kiräkle darularnı satıp alırğa küp kenä keşeneñ mömkinçelege yuq, ä tuberkuleznıñ töp çığanağı törmälär - bügen finanslanmıy diärlek.

Tatarstannıñ Spas, Piträç häm Saba rayonnarında tuberkulez kiñ taralğan. Älege awırudan ülem respublikada soñğı yıllarda beraz kimesä dä, haman da şaqtıy yuğarı qala. Uzğan yılda tuberkulezdan 400dän artıq keşe yaqtı dönya belän xuşlaşqan. Bu xaqta respublika dispanserında uzğan matbuğat oçraşuında äytelde. Älege dispansernıñ direktorı Rawil Väliev respublikada tuberkuleznı kisätü häm däwalawğa bülengän aqçalar citärlek tügel dide. Ul şulay uq “Sälämätlek” milli proyektı qısalarında tabiplarnıñ ğomum praktikağa kitüen häm kadrlar probleması çığuı ixtimalına borçıluın belderde.Tatarstan epidemiologları 7-11 klasslarda sotsial' tikşerülär ütkärep, uquçılarnıñ tuberkulez awıruı turında naçar belüen açıqlağan. Şuña da bu könnärdä tuberkulezğa kisätü çarası bularaq balalar öçen “Belaya romaşka” dip atalğan räsem bäygese, mäktäp-internatlarda xäyriä konsertları uzdı. Älege çaralar vaksinatsiägä häm flyuorografiä tikşerüenä uñay qaraş tärbiäläwgä, sälämät yäşäw räweşen propagandalauga bağışlandı.

Al'bina Zäynulla

XS
SM
MD
LG