Accessibility links

пәнҗешәмбе, 8 декабрь 2016, Казан вакыты 01:27

NATO tışqı eşlär ministrları Sofiada. Kön tärtibendä: İran, Äfğanstan, kiñäyü


Comğa könne Bolğarstan başqalası Sofiada NATO tışqı eşlär ministrlarınıñ ike könlek oçraşuı tämamlandı. Oçraşuda Äfğanstandağı xärbilär sanın arttıru, İran krizisı, NATOnı kiñäytü kebek mäsälälär tikşerelde. Qayber xäbärlärgä qarağanda, Washington Ukrainanıñ Alyansqa quşıluın tizäytü yağında.

NATOğa kergän 26 ilneñ tışqı eşlär ministrları bu yulı Bolğarstan başqalası Sofiada cıyıldı. Oçraşunıñ berençe könendä ük alar Äfğanstandağı tınıçlıq saqlaw köçlären ike tapqır arttırırğa kileşte. Yül ayında bu san 9 meñnän 17 meñgä citkereläçäk. Näticädä, Quşma Ştatlar Äfğanstannıñ tınıçsız könyağındağı xärbilär sanın beraz kimetä alaçaq.

Oçraşunıñ ikençe könendä NATO-Rusiä, Ukraina-NATO komissiäläre eşläde. Sofia oçraşuında nindi dä bulsa qarar qabul itü qaralmağan. Alar Noäyber ayına, Rigada ütäçäk sammitqa qaldırılğan. Şul isäptän Alyansnı kiñäytü turındağısı da.

Xäzer NATOğa kerergä tağın 5 il omtıla – Xorvatia, Albania, Makedonia, Ukraina häm Gruziä. Riga sammitında çaqıru qäğäze äle tapşırılmayaçaq, läkin kiñäyü xaqında açıq signal bulaçaq, di NATOnıñ general sekretare Jaap De Hoop Scheffer:

"Rigada nindider signal bulaçaq, älbättä illärneñ äzerlek däräcäsenä qarap, çaqıru öläşü älegä kötelmi", di NATO citäkçese.

Bu bäygedä älegä Balkan illäre aldaraq bara kebek. Läkin qayber mäglümätlärgä kürä, Quşma Ştatlar häm Britania Ukrainanıñ NATOğa kerüen aşıqtırırğa teli. Bu turıda şuşı atnada Britaniäneñ Financial Times gäzite, iseme äytelmägän ber NATO räsmienä tayanıp yazıp çıqtı.

Üz näübätendä, räsmi Kiev bu teläge sürelmägänen belderä. "Ukrainanıñ NATOğa quşılu strategik niäte kire qağılğısız", di Ukraina tışqı eşlär ministrı Boris Tarasyuk. Anıñ süzlärençä, Ukraina NATOğa 2008 yılda quşılırğa ömetlänä.

Ämmä Quşma Ştatlar däwlät sekretare Condoleezza Rice atnakiç çığışında waqıt mäsäläsen urap ütte: "Ukraina xäkümäte häm Ukraina xalqı qarar qılırğa tieş, bu alarnıñ telägeme, yuqmı. Häm dä taläplärgä cawap birer öçen nıqlap eşlärgä tieş", di AQŞ däwlät sekretare.

Sofia oçraşuında İrannıñ atom programması tiräsendäge wazğiät tä tikşerelde. Ämmä Jaap De Hoop Scheffer süzlärençä, NATO bu söyläşülärdä qatnaşmıy:

"NATO bu bäxäslärdä qatnaşa dip añlıy kürmägez, ul qatnaşmıy. Läkin kileşäsezder, NATO häm Yewropa Berlege ministrları bergä utırğanda bu möhim mäsälä çittä qala almıy, di NATO citäkçese.

Atnakiçtä Condoleezza Rice Tähran uran baytuın tuqtatmasa aña qarşı qırıs çaralar kürergä çaqırdı. Comğa könne Xalıqara atom energiä idaräse başlığı Möxämmät Äl-Baradei BMOnıñ İminlek Şurasında İran turında xisap bäyän itte. Şunnan çığıp Şura İranğa çikläwlär kertü mäsäläsen tikşerä başlarğa mömkin. İran prezidentı Mäxmüt Äxmädinecad, İran atom programmasın tuqtatu taläben iskä almayaçaq, dip aldan uq belderep quydı.

ali ğilmi
XS
SM
MD
LG