Accessibility links

якшәмбе, 11 декабрь 2016, Казан вакыты 09:17

Mirza Mäxmütov: Tatarlar başların kütärde


Mirza Mäxmütov tatar dönyasına tanılğan şäxes. Akademik, küp törle däräcäle urınnarda eşlägän keşe. Läkin, tatar cämäğätçelege anı, Respublika belän Fikrät Tabeev idarä itkän yıllarda, 20 yılğa yaqın mäğärif ministrı bularaq belä. Bu könnärdä, Mirza Mäxmütovqa 80 yäş bula. Älbättä, büläkläwçelär, qotlawçılar küp bulır. Läkin ul üzenä üze büläk äzerlägän dä inde. 1000 danä 600 bitle Mir İslamğa- İslam dönyası dip atalğan sallı kitabı yaña ğına tabadan töşkän. Avtor süzlärenä qarağanda, bu xezmät östendä ul 3 yıl eşlägän. Mirza Mäxmütov, xäzerge waqıtta dürtençe dönya suğışı bara dip sanıy. Berençe häm ikençelären härkem belä. Ä öçençese salqın suğış bulğan, dürtençese isä könbatışnıñ islam illärenä qarata suğışı. Monısı xäzer bara. Häm ul, 40-50 yıldan soñ İslamnıñ ciñüe belän tögällänäçäk di. Bu suğış nigezdä aqıl suğışı.

80 yäşen tutırğan könnärdä, Mirza Mäxmütov, qartlıq turında tügel, ä millät kiläçäge xaqında uylana.

Üzemneñ tormışım belen min bäxetle. Gel eşläp yördem. Bik yaxşı keşelär arasında eşlädem. Annarı, min tatarlarnı gel qayğırtıp yördem. Minem öçen ul problema ide. Tatarlarnıñ danı, tele. Tarixı, mädäniäte. Min tırıştım xäldän kilgänçä. Häm anda da öz öleşemne kerttem.

Min minsitr bulğanda, torğınlıq başlandı. Läkin, ul 70 yıllarda ğına başlandı. Aña qädär progress buldı. Stalin häm anıñ iärçennäre 15 yıl eçendä çabatalı ildän industrial' il yasadı. 60 yıllarda, awıl cirendä çabata bette. Ä xäzergä kilgändä, üzgäreşlär küp. Läkin sotsial' yaqtan üzgäreşlär sizelmi. 60 protsent xalıq xäyerçelektä yäşi ikän, monda maqtap bulmıy. Ä bolay il äkrenläp kütärelä şikelle. Anıñ ikençe yağı bar. Xalıq ülep bara. Awrupada da, Rusiädä dä, şul isäptän tatarlar da fizik yaqtan ülep bara. Xatın-qızlar bala tapmıy.

Soñğı yıllarda tatarlar beraz başların kütärdelär. Qurqu, örkü azraq bette.

Minem yörägem ärni, tatarlarnıñ tellären yuğaltıp baruı. Ğöref-ğadät betep bara. Urıs kul'turasınıñ yoğıntısı bik köçle. Tatar xätta tuylarında urısça uzdıra. Tatarlar assimilyatsiälänep bara. Läkin, yäşlär, tatar yäşläre yuğarı uqu yortlarında uqıy. Bu ömet birä. İntellektual' potensial' arta. (Tulısınça tapşıruda)

Sez, bu könnärdä genä 80 yäşlegen bilgeläp ütäçäk, akademik, tanılğan däwlät eşleklese Mirza Mäxmütov belän äñgämä tıñladığız.

Räfis Cämdimxan

XS
SM
MD
LG