Accessibility links

сишәмбе, 6 декабрь 2016, Казан вакыты 08:56

Putinnıñ yıllıq yullamasına reaksiä


İnde xäbär itkänebezçä, çärşämbedä Rusiä prezidentı Vladimir Putin üzeneñ yıllıq yullamasın künderde. 1 säğät notığın ul nigezdä ike töp mäsälägä bağışladı – xalıq sanın arttıru häm ilneñ xärbi qüten nığıtu kiräklegenä. Mäğlümät çaraları, belgeçlär şuşı yullamağa nindi reaksiä belderä?

Prezident yullamasınıñ ğailägä bağışlanğan öleşenä belgeçlär, mäglümät çaraları bertawıştan diärlek xuplaw belderä. Xalıq sanı yıl sayın 700 meñgä kimegän Rusiädä bala tapqan analarğa yärdämne arttıru kiräklege belän berkem dä bäxäsläşmi, soraw şunda ğına - bu yärdäm çınlap ta kürsätelerme-yuqmı.

Ä menä ilneñ xärbi qüäten arttıru mäsäläsenä kilgändä, sorawlar baytaq. Üzeneñ çığışında Vladimir Putin dönyada qoral yarışı äle dä däwam itä, Rusiäneñ xärbi büdjetı başqa illär belän çağıştırğanda küpkä keçkenäräk, bezgä çit illärneñ basımına qarşı toru öçen köçle armiä kiräk dide.

Prezidentnıñ elekke iqtisad kiñäşçese Andrei İllarionov Putinnıñ bu yullamasın "ilne xärbiläşterü kiräklegen aqlaw niäte" dip atadı. Yullamanıñ 40%tı armiägä bağışlandı, bez distä yıllar artqa, iske çorğa qaytabız, dide ul Exo Moskvı radiosına. Monnan tış, belgeç süzlärençä, yullamada Rusiäneñ xärbi çığımnarı kimetelep kürsätelgän. Putinıñ Rusiäneñ xärbi çığımnarı Fransä, Britaniä belän çağıştırğanda kimräk digän süzläre döreslekkä turı kilmi. Quşma Ştatlarnıqı çınlap ta 25 tapqır zurraq, läkin bu ilneñ tulayım citeşterüe dä 16 tapqır zurraq dide ul.

Putin üzeneñ yullamasında köçle armiä kiräklegen çit illärneñ säyäsi basımına qarşı toru kiräklege belän añlattı. "Bez tışqı agressiä, terror ğämälläre, Rusiägä basım yasaw niätlärenä qarşı torırğa äzer bulırğa tieş. Turısın äytergä kiräk, armiäbez köçleräk bulğan sayın, bezgä basım yasaw teläkläre dä azraq bulaçaq" dide Rusiä prezidentı.

Prezidentnıñ bu mantiğına säysät belgeçe Leonid Radzixovski ğäcäplänü belderä. Yarıy, küz aldına kiterik, Rusiägä basım yasasınnar di, säyäsi, iqtisadi, mäglümäti basım. Närsä, şuña cawap itep Amerika sularına atom köymäsen cibäräbezme, ällä qanatlı raketalar oçrabızmı? Rusiägä höcüm itergä cıyınğan keşe yuq, bügenge köndä qoral timeren döberdätü – xastalıq bilgese di ul Atlaıq Jurnal digän İnternet säxisendä.

Şulay itep, xäzer Rusiä neft satudan kilgän açqasın xärbilärgä totaçaqmı, digän soraw belän bez Syracuse Universitetında Rusiä armiäse belgeçe Brian Taylorğa möräcäğät ittek.

"Xärbilär bu aqçanı alyuçılarnıñ berse bulaçaq. Läkin alar ğına tügel. Putin milli proyektlar iğlan itte – awıl xucalığı, mäğärif, toraq ölkäsendä. 2008 yılda warisın qaldıru öçen aña bu aqçanı su astı köymäsenä tügel, ä menä şul proyektlarğa totu – faydalıraq, di "Säyäsät häm Rusiä armiäse" digän kitap avtorı Brian Taylor.

ali ğilmi
XS
SM
MD
LG