Accessibility links

чәршәмбе, 7 декабрь 2016, Казан вакыты 19:36

Europada yäşeren törmälär turında Europa Şurası xisabı: Europa illäre CIA belän süz berläştergän


Europa Şurası çärşämbedä Amerika küzläw idaräseneñ Europadağı yäşeren törmäläre turında xisap bäyän itte. Şuşı xisapqa kürä Europanıñ kimendä 14 ile CIA belän xezmättäşlek itkän, yä isä bu eşlärgä küz yomğan.

67 bittän torğan şuşı xisapnı çärşämbedä Parijda xisapnı äzerläwçelärneñ berse, Europa Şurasında Şveitsariä deputatı Dick Marty bäyän itte. Tikşerü eşläre 6 ay däwam itkän häm Marty üze äytençä, äle tämamlanmağan:

"Xäzer xaqiqät öskä çığa bara, kübräk mäglümät açılğan sayın, kübräk keşe säylärgä teli. Häm bu uñay küreneş, şuña kürä min eş äle betmäde dip, awıznı tutırıp äytä alam" di Dick Marty.

Dick Marty nigezdä 2 sorawğa cawap ezläde: 1) amerikannar Europada yäşeren törmälär totqanmı? 2) Europa illäre bu turıda belgänme?

Marty''nıñ älegä cawabı şul: Europanıñ kimendä 14 ile, şul isäptän, Britaniä, İtaliä, Germaniä, CIA belän süz berläştergän, yä isä anıñ ğämälläre turında belmämeşkä sabışqan.

Xisapqa kürä, kimendä 7 il, şul isäptän Makedoniä, üz cirendä ğäyeplänüçelärne totqarlawğa mömkinlek birgän. Dick Marty süzlärençä, bu keşe xoquqların bozu bulıp tora.

Tikşerüçe äytüençä, Romaniä belän Polşa monı kire qaqsa da, bu illärdä yäşeren totqarlaw üzkläre bulğan, moña dälillär bar.

Qalğan illär, şul isäptän, Törkiä häm Kipr, ğäyeplänüçelärne taşığan oçqıçlar öçen tuqtalış urını bulıp xezmät itkän. Andıy oçqıçlar şulay uq İrlandiä, Portugaliä, Gretsiädä tuqtalğan, di ul.

Äytergä kiräk, Dick Marty xisabında moña täfsille isbatlaw yuq, ul nigezdä oçqıçlarnıñ, reslarnıñ nomerlarına tayanıp fiker yörtä.

Ä menä yäşeren törmälärgä kilgändä, andıy dälillär bar häm alğa taba monı här il üze tikşerergä tieş, di ul.

Ğäyeplängän illärneñ berse, Polşa, bu xisapnı - ğäybät dip - kire qaqtı. Premier-ministr Kazimir Marsinkeviç süzlärençä, xisaptağı ğäyepläwlär faktlarğa nigezlänmägän.

Britaniä premier-ministrı Tony Blair çärşämbedä parlamentta cawap totıp, Europa Şurasınıñ bu xisabında bezneñ öçen ber yañalıq ta yuq dide:

"Britaniägä kilgändä, bez totqarlaw möräcäğätlären barısın da parlamentqa citkerep kildek, 1998 yılda alar dürtäw ide, ikese kire qağıldı. Xisapnıñ qalğan öleşe başqa illärgä qarıy, min monıñ öçen cawap birä almıym" di Britan premierı.

Quşma Ştatlar xisapqa niçek cawap birer, älegä bilgesez. Uzğan yılnıñ dikäberendä däwlät sekretare Condoleezza Rice bolay digän ide:

"Quşma Ştatlar totqarlanğan keşelärne cäzalap soraw alu öçen ber ildän ikençesenä küçerep yörtmäde, bu maqsat öçen hawa alannarın qullanmadı. Quşma Ştatlar cazalaw qurqınıçı bulğan illärgä berkemne dä küçermi" di däwlät sekretare.

Şuşı cancal tiz arada ğına tınmas şikelle. Dick Marty xisabın 27 Yündä Europa Şurasınıñ Parlament Mäclese tikşeregä cıyına.

ali ğilmi
XS
SM
MD
LG