Accessibility links

шимбә, 10 декабрь 2016, Казан вакыты 23:40

Futbol sälämätlek öçen zararlımı?


Bu könnärdä bar dönya bulap yözlägän million keşe "futbol" digän tamaşa belän yäşi, Germaniädä barğan dönya berençelegen küzätä. Tabiplar isä, çamadan tış xislänü sälämätlekkä zıyanlı dip, canatarlanı artıq mawıqmasqa çaqıra. Hong Kong sälämätlek ministrlığı televizorğa tekälep utıruçılarnı allarına qızdırılğan bäräňge urınına yäşelçä quyarğa, Europa tabipları - yöräk çirlelärne yasalma apparatların qul astında totırğa kiňäş itä.

1998 yıl dönya berençelegendä Angliä üzeneň küptänge köndäşe Argentinağa penaltida ottırğaç, cirle xastaxanälärgä yöräk totıp kilüçelär sanı 25%qa artqan. Britan tabipları fikerençä, bu oçraqlı xäl tügel. Yöräk çirle ir-atlar öçen, dönya berençelegendä ottıru cir teträw yä xärbi höcümgä tiň.

Birmingham universitetında psixologiä professorı Douglas Carroll bu xälne fänni yaqtan öyrängän. "Bu bik zur yuğaltu häm anı bik küp keşe kiçerä. 1998 yılda Argentinağa ciňelüne Angliädäge 50 million keşeneň 22 millionı qarağan. Cir teträwe yä raketa höcüme bälki kübräk zıyan kiteräder. Läkin futbol uyını kübräk keşene cälep itä, häm axır çiktä anıň yoğıntısı bälki şul uq däräcädä" di psixologiä professorı.

Şuşı "futbol çire" älbättä Britaniägä genä xas tügel. Hollanda häm Şveitsariä ğalimnäre näq şundıy açışlar yasağan. Gärçä, Şveitsariä taqımı xättä çirek finalğa da barıp citmäde.

Şveitsariäneň Lozanna qalasınıñ universitet xastaxanäsendä yöräk tabibı Dr. Eugen Katz süzlärençä, här xisle uyın canatar yörägenä täesir itä ala: "Monıň aňlatması ğadi: xislängändä keşeneň yöräk tibeşe yışaya, qan basımı arta, ägär ul yöräk çirle dä bulsa, wazğiät qatlawlana" di yöräk tabibı.

Britan canatarı David Luckhurst ğailäse monı yaxşı belä. Uzğan ay Londonnıň Cardiff stadionında ingliz ligası finalın qarap uıtırğanda 50 yäşlek Davidnıň yöräge tota, berazdan ul wafat bula.

Älbättä, bar bärsä dä alay yaman tügel. Şul uq 1998 yılnı alıyq: "Ul çempionatnı Fransiä taqımı ciňgännän soň, Fransiädä yöräk totıp ülüçelär sanı kiresençä, kimegän" di yöräk tabibı Dr. Eugen Katz.

Fransiä ğalimnäre monı il küläm quanu xisläre arqasında keşelärdä stress däräcäseneň kimüe belän aňlata.

Ciňüneň irlärgä tağın ber faydası bar ikän: alarda testosteron, digän ir hormonı arta. 90nçı yılar urtasında amerikan ğalimnäre dönya berençelegen qarağan 21 ir atnı küzätkän. Taqımnarı ciňgän oçraqta alarnıň testosteronı artqan, ciňelgän oçraqta, kiresençä, kimegän.

Şotlandiä ğalimnäre dä şundıy uq näticigä kilgän: 1978, 1982, 1986 yıllarda cirle xastaxanälärdä ruxi xastalar sanı kimegän ikän. Baqsaň, näq şul yıllarda Şotlandia dönya berençelegendä qatnaşqan bulğan. Ğalimnär fikerençä, milli üzaň, berdämlek xisläre ruxi awırular sanın kimetä.

Bu Şotlandia tikşerenülärendä irlär belän bergä xatın qılar da qatnaşqan. Häm şul açıqlanğan: xatın qızlarnıň yöräge irlärneke belän çağıştırğana çıdamlıraq ikän. Häm bu futbol uyını ğına tügel, cir teträwe häm suğış waqıtında da şulay ikän.

Psixologiä professorı Douglas Carroll monı xatın-qıznıñ tabiğäte belän aňlata: ‘Futbol uyınnan şul qädäre xisläner öçen, küräseñ xatın-qızlarnıñ aqılı ayığraq. Monnan tış alarnıň psixologiäse dä nıqlıraq’ di psixologiä professorı.

Şunnan çığıp tabiplar yöräk çirle futbol canatarlarına futbol uyınnarın yalğız qaramasqa kiňäş itä. Yöräk tiräse qısa başlasa, yänşägezdä daru alıp birerlek, aşığıç yärdäm çaqırırlıq yaqın keşegez bulsın di alar.

Küñelle futbol tamaşaları sezgä, häm iñ möxime, saw-sälämät bulığız!

ali ğilmi
XS
SM
MD
LG