Accessibility links

җомга, 9 декабрь 2016, Казан вакыты 12:44

Keräşen tatarları rizasızliq belederä…Mäskäwdä


2002 yılğı xalıq sanın aludan soñ Tatarstandağı keräşennärneñ xäle naçarlandı dip belderälär keräşen xalıq wäkilläre. İnternettağı newsru.сom säxifäsendäge ber yazma şundıy süzläre belän başlanıp kitä. Mäskäwdä uzğan matbuğat oçraşuında, newsru.сom yazuınça, Respublikanıñ Keräşennär üzäge citäkçese Lyudmila Belousova, Tatarstanda keräşen digän xalıq yuq, dimäk problema da yuq dip kenä qarıylar dip beldergän. Lyudmila xanım, Tatarstanda nu poçti eşlär xana, keräşennärgä qarata, däwlät basımı astında xätta keräşennärneñ milli oyışmaları da yabılıp betkän digän. Keräşen tele berqaya da öyränelmi, barı tik çirkäwdäge keläwlär genä keräşençä, ä ul çirkäwlär dä az, barlığı dürtäw, berse Qazanda dip añlatqan matbuğat oçraşuında. Çirkäwlär tözü Tatarstanda bügen keräşennär öçen xäl itelmäslek problemğa äylängän. Tatarstan xökümäte mäçetlär tözü çirkäwgä torğızuğa qarağanda küpkä oçsız töşä dip bara. Bügen respublikada meñnän artıq mäçet, 150 läp kenä çirkäw bar ikän. Bu süzlär dä, newsru.сom yazuına qarağanda, Lyudmila Belousovanıqı. Ux anda, tağın ällä närsälär bar.

Keräşen tatarları probleması respublikada bar anısı. Tatarlarnıñ küpçelegennän barı tik başqa dindä buluları belän genä ayırılıp torğan keräşennär, alarnıñ liderları böten ğäyepne Tatarstanğa, xakimiätkä genä taşlıy. Çirkäw tözegez daway. Ä bit din däwlättän ayırılğan. Tatarstanda tözelgän mäçetlärneñ yözdän tuqsan tuğızı ximayäçelär aqçasına tözelgän. Däwlätnekenä tügel. Kolxoz, yä bulmasa başqa şirkätlär bit aqça birsä, ul äle däwlät digän süz tügel. Keräşen tatarları probleması 2002 yılda çınlap ta qatı itep kütärelde. Rusiäneñ qayber orğannarı, tatarnı distälägän millätlärgä bülgälärgä telägändä, isemlektä keräşennär digän millät tä barlıqqa kilde. Rusiäneñ mäñgelek säyäsäte, bülgälä häm xakimlek it digän prinsibı monda tulı xaqıqate belän açıldı. Mäskäw cirle keräşen liderları belän berlektä, bez ayırım millät digän säyäsät alıp bardı. Respublika räsmiläre şunda ğına añğa kilep, ayaq astında problema yatqanın añladılar häm Şäymiev keräşen tatarları wäkilläre belän oçraştı. Oçraşudan soñ, prawaslaw dinendäge tatarlarnıñ ruxi wä mädäni ixtıacların qänäğätländerü maqsatında un matdädän torğan qarar da barlıqqa kilde. Ğädättägeçä, qayberläre ütälde, qayberläre yuq. Lyudmila xanım bu oçraqta bötenläy ük xaqsız tügel kebek, çönki, problem tuğanda ğına başlarına suqqan räsmilä añlarğa tieşlär bit inde, problemanı tudırmas öçen, gel eşlärgä kiräk. Mäskäwdäge oçraşu waqıtında, Lyudmila Belousova, keräşennär ayırım ber millät dip beldergän. Bu çirattağı teoriä, soñğı yıllarda bik populyar bulıp kitte. Läkin, ber teldä söyläşkän, läkin dine belän genä ayırılıp torğan millätne bülgäläw ikänen tatar millätçeläre monı gel täqrarlap kilde. Tsıkıldap torğan mişärlärneñ ädäbi teldän küpkä yıraq, läkin ayırım millät tügel bit didelär alar. Tsıqıldıy digännän. Çuaşstanda 31 ber tatar mişär awılı bar, küpçelege tsıqılldap süläşä. Priçem monda mişärlär dimägez. Newsru.com keräşen tatarları turında yazğanda, Tatarstannan qala, alar küp itep Çuaşstanda yäşilär dip beldergän. Ä Çuaşstanda ber keräşen tatarları awılı da yuq. Yarar, monısı bola ğına, xata ğına dip añlıyq. Ä menä, Tatarstanda, 2002 yılda , xalıq sanın alu aldınnan. Möselman ictimaği oyışmaları keräşen tatarların islamğa qaytırğa çaqıruları – zur yañalıq. Qayber keräşen tatarları monı elegräk tä söyläp kildelär. Läkin, ixtimal ayırım söyläşülärdä ixtimal bula torğan xälne, tulı ber respublika östenä qaytarıp qaldıru kiräk mikän. Ğomumän alğanda, Rusiäneñ qabırğasına törtep tora inde Tatarstan häm tatarlar. Qayadır tatarlar haman kemneder qısa digän faş itü kiräk. Tabalar da. Alarğa yärdäm itüçeläre dä tabıla. Süz dä yuq, keräşen tatarlarınıñ problemnarı bar, xäl itärgä kiräk. Läkin, tawış-ğawğasız, yalğansız ğına bulmıymı ul? Kiräk ikän, xalıq uqınırğa mäçeten dä tözi, çuqınırğa çirkäwendä. Bu oçraqta ike dinne çağıştıru suğış-ızğış qına çığarmasmı? Prawaslaw dinendäge tatarlarnı islamğa çaqıru küreneşen kem qaya kürde? Tatar zıyalıları, mondıy xäl yasağan ikän, kem äytmeşli, priznavaytes'. İman bit ul, pirçätkä tügel, gel alıştırıp torırğa. Bu talaş- gawga çığaru kemgä fayda kiterä? Qabırğalarına tatarnıñ köçle buluı mişäyt itkän keşelärgä genä. Monı keräşen tatarları liderları da, möselman tatarlarınıqı da añlıy kebek, läkin ğämälgä kilgändä äkren bara şul eş.

Räfis Cämdixan

XS
SM
MD
LG