Accessibility links

дүшәмбе, 5 декабрь 2016, Казан вакыты 07:29

Libanda tınıçlıq köçlären xästärläw maqsatında Annan Bäyrutqa kilde


Düşämbedä Berläşkän Millätlär general sekretare Kofi Annan Yaqın könçığış säfären başlap Bäyrutqa kilde. Liban räsmiläre belän söyläşülär üzägendä bu ildä BMOnıñ tınıçlıq köçlären urnaştıru mäsäläse tora. Soñraq Annannıñ İzrail, Fälästin, Süriä häm dä İranğa baruı qaralğan.

Kofi Annan Yaqın könçığışqa buş qul belän kilmi. Libandağı tınıçlıq köçlären kem citäklär, alarğa nindi wäkälät bireler digän atnalar buyına suzılğan ikelänülärdän soñ, nixayät, uzğan comğada Yewropa Berlege illäre ber kileşügä ireşte. 15 meñlek xalıqara köçlärneñ yartısın diärlek näq menä Yewropa illäre täşkil itäçäk, citäkçelekne Fransiä alır dip kötelä, xärbilärgä, üzlärenä qarşı höcümnärne buldırmas öçen, köç qullanırğa röxsät iteläçäk.

Älbättä, xäl itelmägän mäsälälär äle küp, şularnıñ da iñ möxime – bar taraflar arasında xezmättäşlek buldıru. Kofi Annan Bäyrutqa kilügä säfäreneñ maqsatın şulay añlattı:

"Minemçä şul möhim, Liban räsmiläre belän suğıştan soñğı wazğiät, BMO qararların ğämälgä quyu yulların turında söyläşü öçen min monda üzem kildem" di Kofi Annan.

Töbäktä töp taraflarnıñ berse bulğan – Xizballa – xalıqara köçlärneñ anda urnaşuına qarşı bulmayaçağın belderde. Ämmä berük waqıtta, Xizballa citäkçese Şäix Xäsän Nasr-alla bu xalıqara köçlär İzrail belän totqınnar alışuda yärdäm iter digän ömeten äytte:

"Bu mäsälädä qayber adımnar inde yasala. İtaliä tırışlıqlar kürä. Berläşkän Millätlär dä söyläşülärgä quşılıp dip uyılıym. Kofi Annanğa kilgändä, minem anıñ belän bu mäsälädä oçraşu öçen ber kirtä yuq, läkin älegä töp mäsälä – iminlek" dide Xizballa citäkçese yäkşämbedä Liban televideniesenä.

Bilgele bulğança, aydan artıq suzılğan bäreleşlär Xizballa suğışçıları ike İzaril xärbien urlağannan soñ başlanıp kitkän ide. Xäzer Xizballa äsirlär belän alışırğa täqdim itä, İzrail monı kire qağa.

Elegräk Kofi Annan üz maqsatlarına ireşer öçen taraflarğa "awır çigeneşlär" yasarğa turı kiläçäk digän ide.

Şundıy çigeneş taläp itkän tağın ber mäsälä – İzrailneñ Libanğa kertkän blokadası. BMOnıñ ike atna elek qabul itkän qararında "Liban portları häm hawa alannarı tulısınça açılırğa tieş" digän süzlär bar. Ämmä İzrail, Liban-Süriä çige aşa qoral kiterelä, xalıqara köşlär bu çikne üz kontrolenä almıy torıp, blokadasın almayaçağın belderde.

Ä mondıy täräqqiätkä inde Dämäşq qarşı. Süriä prezidentı Başas Asad xättä çiklärne yabıp quyu belän kisätte. Bu isä citdi kisätü, diñgezne sanamağanda, Liban qalğan dönyağa fäqät Süriä aşa ireşä ala.

Menä şuşı küp törle awırlıqlarnı xäl itü niätendä, Kofi Annan Könyaq Libanğa, İzrailgä, Fälestin cirlärenä, häm dä Dämäşqqa kerep çığarğa cıyına.

Şimbä könne isä anıñ İranğa baruı qaralğan. İran – Xizballabıñ töp teräge sanala, şulay da Tährandağı söyläşülär bu xaqta ğına tügel, ä İrannıñ atom programı turında da barır dip kötelä.

Ni öçen digändä, 31 Awgustta İranğa uran bayıtunı tuqtatu öçen birelgän waqıt çığa. Älegä Tähran bu taläpkä buysınır digän ber genä işarä dä yuq. Düşämbedä İran prezidentı Mäxmüt Äxmädinecad, bez atom texnologiäsennän waz kiçmäyçäkbez dip tağın ber qat belderde.

Ali Ğilmi
XS
SM
MD
LG