Accessibility links

шимбә, 3 декабрь 2016, Казан вакыты 16:51

Başqort telen köçläp uqıtuğa qarşı piket


Başqortstandağı yaña uqu yılına ayaq basu köne gel küñelle waqıyğalardan ğına tormadı. Respublika citäkçelegeneñ küñelen qırğan çaralar da oyıştırıldı Ufada. Aldan uq xäbär itelgänçä, Ufa şähäre meriäse binası qarşındağı mäydanda oppozitsiä köçläre, şul isäptän bıyıl yün azağında ğına oyıştırılğan Watandaşlar forumı digän berläşmä wäkilläre piket oyıştırdı. Bu piketnı ütkärüneñ säbäben alar respublikada şuşı uqu yılınnan barlıq millät balalarına da köçläp başqort telen uqıta başlaw belän bäyläp añlattı.

Piketta törle milli oyışmalar, şul isäptän tatar, urıs, çuaş, mari xalıqlarınıñ cämägätçelek oyışmaları wäkilläre dä qatnaştı. Alar härberse üzläreneñ plaqatların, şigärlären totıp kilgän. Küpçelegendä – Başqortstanda barlıq millätlär balalarına da köçläp başqort telen uqıtuğa rizasızlıq belderelä. “Tatar telenä däwlät tele statusı birelsen”, “Ufada çuaş teatrı açılsın” digän kebegräk şigärlär dä bar ide.

Ruslarnıñ “Rus'” ictimağıy oyışması räise Anatolıyy Dubovskiy respublikta ixtıyarsızlap başqort telen uqıtunıñ döres bulmawın äytep, moña qarşı kiläçäktä dä köräşäçäklären belderä:

Bez äle 1999 yılda uq, BR Tatar ictimağıy üzäge belän berlektä, Başqortstanda başqort telenä däwlät tele statusı birelügä qarşı çıqqan idek. Çönki bu döres eş tügel. Ämma xaqimiätlär üz eşen eşli. Äle menä başqort telen köçläp kertmäkçelär. Moña qarşı da köräşäçäkbez.

Ufadağı piketta qatnaşqan “Rus'” oyışması räise Anatolıyy Dubovskiy fikerläre buldı. Başqortstannıñ Berläşkän oppozitsiäse köçläre kileşterü şurası räise, BR Tatar milli-mädäni moxtariäte räise Ramil Bignov ta piket barışında başqort telen köçläp uqıtuğa mönäsäbäten belderde. Anıñ süzlärençä, köçläp tağılğan närsä, kiresençä, xalıqnıñ ğayräten genä çigeräçäk:

Başqortstanda başqort telen barlıq xalıqlarğa da köçläp uqıtu döres tügel. Çönki Başqortstanda tatarlar üzläre genä dä 1 million yarım. Şunnan urıslar millionnan artıq. Telägän keşe räxätdlänep öyränsen başqort telen, läkin nigä mäcbüriläp uqıtırğa. Bez xalıq arasında da, mäktäplärdä dä bu yünäleştä añlatu eşlären alıp baraçaqbız.

Ramil Bignov süzlärençä, tatar cämägätçelege respublikta tatar mäktäpläreneñ başqortlaştırıla baruına riza bulıp tormayaçaq.

Başqort telen kiñküläm uqıtuğa qarşılıq yözennän Ufada oyıştırılğan piketqa çuaşlarnıñ “Atalanu” digän milli oyışması wäkilläre dä üz şigärlären totıp kilgän. Bu oyışmanıñ räise Griğoriy Stepanov äytüençä, Başqortstanda çuaş xalqınıñ milli-mädäni mänfäğatlären qänägätländerü täñgälendä bik az eşlär başqarıla. “Häm şul şartlarda başqort telen dä köçläp uqıtuğa çuaş xalqı, älbättä inde, kisken qarşı”, - di Stepanov äfände:

Çuaşlar başqort telen uqıtuğa kisken qarşı. Teläge bulğan keşe uqısın äydä. Ä nigä köçläp öyrätergä başqort telen.

Başqortstan çuaşlarınıñ “Atalanu” milli oyışması räise Griğoriy Stepanov süzlärençä, respublikta başqort telen uqıtuğa qarşılıq çaraları piketlar oyıştıru belän genä betmäyäçäk. Bu yünäleştä çuaş awıllarında añlatu eşläre dä başlanaçaq. Başqortstanda başqort telen barlıq millätlär balalarına da öyrätä başlawnı respubliktağı qayber başqort oyışmaları wäkilläre dä azağınaça uylanıp betmägän başlanğıç, dip isäpli. Ufadağı piketta qatnaşqan başqort milli xäräkäte citäkçeläreneñ berse Ayrat Dilmöxämätov fikerençä, bu ğämäl kiläçäktä respublikta millätara mönäsäbätlärne bozuğa kiterergä mömkin:

Min äle 2 yıl elek ük üzemneñ “Yazıq moy – vrağ moy” digän yazmamda bu xaqta kisätkän idem. Başqort telen köçläp uqıtu döres tügel. Ul uylanıp betmägän. Bu xäl millätara mönäsäbätlärne bozaçaq.

Älege piket tögäl ber säğät däwam itte. Piket bulğan urınnı distälärçä militsiä xezmätkärläre uratıp alğan ide. Alar piketçılarğa älläni qomaçawlıq qılmadı. Xäyer, piketçılar üzläre dä, küp sanlı piketlar oyıştırıp, şomarıp betkän buğay, törle añlaşılmawçanlıqlarğa säbäp birmäde, oyışqan töstä üz eşen başqardı da cıynaq qına taralıştı.

XS
SM
MD
LG