Accessibility links

шимбә, 10 декабрь 2016, Казан вакыты 11:50

"Amnesty İnternational": Olympia uyınnarı yaqınaysa da, Qıtayda keşe xoquqların yaqlaw ölkäsendä uñış kürenmi


Keşe xoquqların yaqlawçı "Amnesty İnternational" oyışması, räsmi Pekin üzendä çirattağı Olympia uyınnarın qabul itü şartı bularaq alğan wäğdälären ütämi, dip belderä. Ayırım alğanda, Qıtayda keşe xoquqların saqlaw eşe yaxşırası urınğa, naçaraya ğına bara, di "Amnesty İnternational". Oyışma bu xaqta maxsus xisap äzerläp anı Xalıqara Olympia Komitetına tapşırdı.

2008-nçe yılda çirattağı Olympia uyınnarın qabul itüne Qıtay üze öçen zur ber waqiğä bularaq kürä. Şul çara yardämendä ul üzen bar dönyağa zamança, uñışlı häm başqalar öçen açıq ber il itep kürsätmäkçe. Qıtay räsmiläre inde Olympiada öçen qayber qorılmalarnıñ tözelep betüen dä iğlan itep quydı, yäğni Pekin şuşı sport uyınnarına aşıq-poşıq tügel, ä töple äzerlänüen belderep tora.

Ämma äzerlek här ölkädä alay uñışlı barmıy - Londonda torıp üz eşen bar dönya buylap alıp barğan "Amnesty İnternational" oyışması Qıtaydağı keşe xoquqlarınıñ torışı yaxşırası urınğa nacaraya ğına bara, dip zarlana.

2008-nçe yılğı Olympia uyınnarınıñ qayda ütkäreläçäge bilgelängändä Qıtaynıñ Olympia komitetı, ul waqıtqa demokratik irekleklär belän wäzğiätneñ yaxşıraçağın wäğdä itkän ide. Pekin, uyınnar üze dä, aña äzerlekneñ Xalıqara Olympia Komitetı küzätüe astında baruı da keşe xoquqları torışına iğtibarnı arttıraçaq, dip ışandırdı.

Ämma "Amnesty İnternational" bu ömetlär çınğa aşmadı, digän fikerdä. Oyışma, räsmi wäğdälärgä qaramastan, bar Qıtay buylap här könne diärlek keşe xoquqların bozu oçraqları däwam itä, di. "Amnesty İnternational"nıñ Qıtaydağı xällärne tikşerüçese Corinna-Barbara Francis "Azatlıq" radiosına bu xaqta tübändägelärne äytte:

"Kimendä uzğan yıl eçendä genä dä bez şaqtıy ğına ölkälärdä wäzğiätneñ naçarayuın kürdek. Jurnalistlarğa, xoquq belgeçlärenä, başqa aktivistlarğa basım däwam itä. Küptän tügel genä ber-ber artlı berniçä xoquqçı totqarlanıp, xökem itelde häm törmägä yabıldı", di "Amnesty İnternational" wäkile Qıtaydağı keşe xoquqları torışınıñ bügenge xäle turında.

Berük waqıtta Qıtay xakimiäte süz wä mäğlümät ireklegen çikläw eşen dä alıp bara, di Francis:

"Alar xäzer İnternetqa da yaña törle kontrol kertte. Häm soñğı ber-ike atna eçendä genä dä bez çit il xäbär agentlıqlarınnan kilgän mäğlümätne qırşawlawnı kürdek - bolar barı tik berniçä misal ğına", di "Amnesty İnternational" wäkile.

Keşe xoquqların yaqlawçı şuşı oyışma, elek birgän wäğdälären ütäw turında Qıtay xökümäte dä, Xalıqara Olympia Komitetı - XOK ta xisap totarğa tieş, dip isäpli. Citmäsä, uyınnarnıñ qaysı ildä ütäçägen bilgelägändä XOK, Qıtaynıñ üz yöklämälären niçek ütiäçägen tikşerep torunı wäğdä itkän bulğan. Ämma xäzer şuşı komitet moña başqaçaraq qarawın äytä. XOK-nıñ matbuğat wäkile Giselle Davies, Olympia komitetı çit xökümätlärgä basım yasaw urını bula almıy, bu mömkin eş tügel, dip belderä. Anıñ süzlärençä, Pekin Olympia uyınnarına qädär äle tağın ike yıl bar häm şuña kürä, Qıtay üz wäğdälären ütämäde dip äytü öçen nigez yuq. 29-nçı cäyge Olympia uyınnarı Qıtay başqalasında 2008-neñ 8-nçe augustında açılırğa tieş.

"Amnesty İnternational" Xalıqara Olympia Komitetı äzerlek eşen yaqınnanraq küzätep barırğa häm Qıtayğa nığraq basım yasarğa tieş, dip sanıy.
XS
SM
MD
LG