Accessibility links

шимбә, 10 декабрь 2016, Казан вакыты 21:28

İldus Zahidullin:“ Möselmannarnıñ Urıs İmperiäsendä xodayğa tabınu urınnarı”


2006 yılda Qazanda çıqqan kitaplar arasında İldus Zahidullinnıñ fänni xezmäte kitap bulıp basılıp çıqtı.

Bu kitap rus telendä, ämmа möselmannar turında. Kitapnıñ iseme: “Musul'manskoyı bogoslujenie v uçrejdeniäx Rossiyskoy İmperii”, yäğni tatarçağa tärcemä itsäk: “Möselmannarnıñ Urıs İmperiäsendä xodayğa tabınu urınnarı”dip atala. Älege kitap Rusiäneñ 18-19 ğasırlarda İslam dinenä mönäsäbäte turında.

Titullı xalıqlarnıñ totqan dine İslam dine bulğan Qazan xanlığı häm başqa tatar däwlätçeleklärenä Mäskäw däwläte üzeneñ tä'siren arttıra başlağaç, ul Rusiägä äwerelä başlıy ” dip başlıy avtor kereş süzen.

Bu kitap 500 tiraj belän çıqqan. Kitap 460 bittän tora.

Älege kitap “Rusiä İmperiäseneñ İslam universitetları” seriäsendä “Alma-Lit” näşriätendä basılğan. Häm ul Tatarstan respublikasınıñ “Tatarstan xalıqları telläre” turındağı qanunnı tormışqa aşıru öçen bülengän aqça yärdämendä basılıp çıqqan.

İldus Zahidullin üzeneñ xezmäten, möselmannarnıñ islam cämğıäte buyınça ğädätkä kermägän ğibädät qılu urınnarınıñ buluın kürsätügä bağışlanğan. Yäğni 18-19 ğasırda Rusiädä tuğan yaña şartlarda möselmannar öçen tabınu urınnarı öçen mäçet tözü zaruri tügel, ä törmälärdä, xärbi ğäskärlärdä, eşçe bistälärendä yäşägän yaña mäxällälärdä, törle qatlamlı hönäri keşelär öçen, sänäğät, säwdä, balalar yortlarında, törle uqu- uqıtu, tärbiä birü urınnarında dini ruxani keşe bulu citä digän fiker sörelgän.

Şulay uq xristian dinen totuçı dini ruxanilar aşa xristian dinen totuçılarğa östenlek birü, (xristian bäyräme könnärendä bar xalıqqa da yal birülär belän, xristian dinen östen kürüne xuplap, alarğa uñay şartlar tudıru belän bergä möselmannarnı çirkäwgä yörmäsälär dä xristian dinenä tartu eşen alıp baruları turında mäğlümat alırğa bula.

Armiädä duñğız itenä häm araqığa yaxşı mönäsäbät kürsätü dä, möselman- soldatlar öçen dä zıyanı bulmağan xäl kebek ğädätkä kerep kitä.

Mondıy faktlar belän İldus Zahidullin Rusiädä yäşägän möselmannarnıñ dini xoquqlarınıñ ütälü-ütälmäw üzençäleklären, cämğiätneñ bar tarmağında bulğan möselmannarnıñ xoquq bozılu oçraqların kürsätkän.

Şulay uq avtor üz kitabında 18 ğasırnıñ axırında- 19 ğasırnıñ başında da Kön'yaq – şäreqtä nindi säyäsät küz aldında totılıp qazna milkenä mäçetlär barlıqqa kilüe turında da mäğlümat belän tanıştıra.

Ä bügenge köndä mäçetlär, mädräsälär kiräkme digän sorawğa bez Qazan uramnarında ğadi xalıq fikeren soraştıq. Menä alarnıñ fikere:

XS
SM
MD
LG