Accessibility links

дүшәмбе, 5 декабрь 2016, Казан вакыты 07:37

Gazprom räis urınbasarın çitlätte


Rusiäneñ däwlät qaramağındağı Gazprom monopoliäse çärşämbedä idarä räise urınbasarı Aleksandr Ryazannovnıñ urınınnan alınuı turında xäbär ite. Anıñ urınına zamanında Vladimir Putin belän Peterburda bergä eşlägän elekke KGB ofitserı kilä. Gazpromnıñ neft tarmağın citäklägän Ryzanovnıñ çitlätelüen, belgeçlär, beryaqtan, anıñ bu tramaqnı möstäqil itü niätläre, ikençe yaqtan, Kremlneñ xalıqara gaz kärtile buldıru tırışlığı belän añlata.

53 yäşlek Aleksandr Ryzanov Rusiäneñ neft sänäğäte veteranı, täcribäle citäkçe sanala ide. Anıñ çitlätelüe küplär öçen kötelmägän xäbär buldı. Gazprom bu qararın Ryazanov belän tözelgän kileşüneñ möddäte çığu belän añlattı. Ämmä küplär, bu qararnıñ Kremldä qabul itelgänenä şiklänmi.

Mäskäwdäge İqtisad mäktäbe citäkçese, elekke İqtisad ministrı Yevgeni Yasin, radiobızğa äytüençä, Ryazanov yuğarı däräcäle citäkçe bulğan, çitlätelüneñ säbäbe anıñ professional sıyfatları belän bäyle tügel:

"Minemçä, bu Gazprom eçendä nıqlıraq berdämlek buldıru tırışlığı. Gazprom bit ul biznestan tış säyäsät belän dä şöğellänä. Minemçä Ryazanovnıñ çitlätelüe şunıñ belän bäyle" di tanılğan iqtisadçı Yevgeni Yasin.

Ryazanov urınına elekke KGB ofitserı, 90nçı yıllarda Vladimir Putin belän bergä Peterbur meriäsendä eşlägän Valery Golubev kilä.

Kreml tarafınnan kontrol itelgän, dönyanıñ iñ ere gaz citeşterüçese Gazprom soñğı waqıtta neft belän dä şöğellänä. Küptän tügel eşquar Roman Abramoviçtan Sibneft şirkäten satıp aldı. 13 milliard dollarğa.

Ryazanov Gazpromnıñ näq menä neft tarmağı öçen cawaplı ide. Qayber küzätüçelär fikerençä, ixtimal, anıñ şuşı tarmaqnı bäysez itü niäte yuğarı citäkçelärgä oşamağan:

"Gazprom xäzer citdi üzgäreşlär kiçerä. Anıñ gaz häm neft ölkäsendä strategiäse tiräsendä bäxäslär bara. Ryazanovnıñ çitlätelüe – şuşı eçke bäxäskä bäyle" di Alfa Banktağı gaz häm neft belgeçe Christopher Weafer.

Ryzanovnıñ çitlätelüe Könbatışta, Kreml, Rusiädä genä tügel, dönya bazarında da energetika tarmağı östennän köntrolen köçäytä digän şöbxälär tudıra ala.

Britaniäneñ Financial Times gäzite mäğlümätenä qarağanda, Yewropanıñ çiregen gaz belän täemin itkän Rusiä, Yewropağa basımın köçäytü öçen xalıqara gaz kärtile tözergä cıyına.

NATO belgeçläreneñ yäşeren tikşerenüenä kürä, bu törkemgä Aljir, Qatar, Liviä, Üzäk Aziä illäre, häm bälki İran keräçäk.

Mondıy kärtil tözü niäte turında berençe tapqır prezident Putin 2002 yılda ıçqındırğan ide. Şuşı yılnıñ Mayında Gazprom idaräse äğzası Aleksandr Medvedev, Yewropa belän söyläşülär näticä birmäsä, Rusiä gaz citeşterüçelär berläşmäse tözi ala, ul OPEC oyışmasınnan da köçleräk bulaçaq digän ide.

Alfa Bank belgeçe Christopher Weafer Kremlneñ mondıy niätläre buluına şik belderä.

Kreml süzçese urınbasarı Dmitri Peskov ta düşämbedä Financial Times gäzitenä, Rusiä gaz kärtile tözergä cıyına dip äyter öçen ber nigez dä yuq. Bezneñ töp fiker – citeşterüçe belän möştäri ber-bersenä bäyle bulırğa tieş. Aqılsız keşe genä Rusiä gaz yärdämendä Yewropanı şantaj itä ala, dip uylıy ala. Yewropa bezgä niqädäre bäyle bulsa, bez dä, şul uq däräcädä aña bäyle, digän ide.

Ali Ğilmi
XS
SM
MD
LG