Accessibility links

якшәмбе, 11 декабрь 2016, Казан вакыты 07:21

Tatarstanda dikäberdä yaz kilde


Hawa torışı soñğı aralarda bik aktual' mäsälägä äwerelde. Kalendar'dä inde dekaber' urtası citsä dä, uramda qışnıñ äsäre dä yuq. Keşelär inde borçılıp ta quya, Yaña yıl bäyrämen dä qarsız qarşı alu ällä niçek yat toyıla bit. Alay ğına tügel, qarsız ğına salqınnar kiterep bärsä, awıl xucalığına zıyan kilmäsme?

Ğädäti bulmağan bıyılğı dekaber ayı küplärne ğäcäpkä qaldırdı. Mäskäw xalqınıñ baqçalarında ağaçlar börelänä, xätta yazğı çäçäklär kürenä başladı, berni bulmağanday ülännär yäşellänä bara. Tabiğät'neñ sataşuın Qazan, Tatarstan da toya. Qazan zooparkında aq ayular yoqlaw urınına, yaz citkän ikän dip räxätlänep su qoyınalar. Belgeçlär isä tabiğät'täge canlanu arqasında respublika urmannarında ğömer itüçe 30 ayunıñ da keşegä zıyan salu qurqınıçı arta dip belderä.

Dekaber urtası buluğa da qaramastan, uramda 2-4 gradus cılı. Qarnıñ äsäre dä yuq. Äle citmäsä yañğırlar yawıp mataşa. Ğädättä bu waqıtta inde çın qış bula ide. Hawa torışın küzätüçe belgeçlär bıyılğı cılılıqnı Atlantik siklonnıñ tä'sire belän añlata. Älege siklon ğädättä cılı häm yueş hawa torışın alıp kilä. Bıyıl älege siklon Rusiä buylap şaqtıy kiñ cäyelgän. Şuña kürä salqın qış urınına yaz belän köz butalğan hawa torışın küzätäbez. Tabiğat'tä mondıy wäzğıät 60нчы yıllarda da küzätelgän. Şulay da ul waqıtlarda cılı hawa torışı qısqa ğına waqıtqa kilgän. Ä bıyılğı sıman dekaber ayı inde 135 yıl däwamında küzätelmägän ikän. Şulay itep bıyılğı qış rekord quydı diärgä bula.

Aldağı könnärdä tabiğät tağın nilär kiterer digändä, gidrometiologiä belgeçläre älläni üzgäreşlär bulır dip wäğdä itmi.

Ä tabiğät'neñ bolay qılanuları awıl xalqın borçuğa saldı. Qarsız ğına salqınnar kiterep bärsä, ni bulıp betär? Qışnıñ bolay kilüe ciläk-cimeş ağaçlarına, kiläse yıl uñışına nindi yoğıntı yasar ikän? Awıl xucalığı fännäre kandidatı Sergey Ponamorev süzlärenä qarağanda, kinät kenä salqınnar kilsä, közge kul'turalar yuqqa çığarğa mömkin. Hawa torışın farazlawçılar dekaber'dä qatı salqınnar wäğdä itmi anısı. Şulay da dekaber' axırında - ğinwarda qış üzen sizderäçäk digän farazlar bar. 20 gradus salqınnar alda äle..

Al'bina Zäynulla

XS
SM
MD
LG