Accessibility links

якшәмбе, 4 декабрь 2016, Казан вакыты 00:55

Udmurt milli oyışmasına 15 yıl tuldı


Ütkän ğasırnıñ tuqsanınçı yıllarında Rossiädä yäşäwçe xalıqlar üz mänfägat'lären qayğırtu maqsatınnan milli oyışmalarğa tuplanıp eşli başladı. Udmurtiädä näq unbiş yıl elek respublika külämendä tatar, udmurt, mari oyışmaları barlıqqa kilde. Tatar ictimaği üzäge respublika küläm oyışma bulıp eşli başlawınıñ 15 yıllığın mart ayında bilgeläp ütte. 15 dekaberdä udmurtlarnıñ milli oyışmaları Bötenudmurt assotsiatsiäse «Udmurt keneş» 15 yıllığın tantana itte. Oyışmanıñ prezidentı Valentin Tubıylov süzlärençä assotsiätsigä Rossiäneñ 18 regionnan milli üzäklär kerä. Älege cıyında unbiş yıl däwamında başqarılğan eşlärgä näticä yasalğan, assotsiatsiäneñ Ustavı üzgärtelgän. Monı ul bolay añlattı.

Ağımdağı yılda milli oyışmalar turında Qanun qabul itelde. Elek «Udmurt keneş» säyäsi-ictimaği xäräkät bulsa, xäzer yaña qanun nigezendä bu röxsät itelmi. Elek te oyışma üzen bötenudmurt assotsiatsiäse dip bilgeläsä dä, bu süzlär käğäzdä genä qaldı, härber milli oyışma ayırım eşläde. Xäzer qabul itelgän yaña Ustav nigezendä udmurtlarnıñ barlıq milli oyışmaları da bötenudmurt assotsiatsiäsenä äğza bulıp kerde, dip basım yasadı Tubıylov. Üz çiratında bu udmurt telen, mädäniäten, ğöref—ğädätlären saqlap qaluda uñışlı eşlärgä yärdäm itär dip ışana bötenudmurt assotsiatsiäse prezidentı Valentın Tubıylov.

Alda äytelgänçä, udmurt oyışmaları 18 regionda terkälgän. Ana telen saqlaw, xalıqnıñ ğöref—ğädätlären köndälek tormışta qullanu buyınça uñışlı eşläwçe oyışmalarnıñ berse Başqortstan häm Tatarstan cirlärendä yäşäwçe udmurtlar sanala. Bez xätta Udmurt respublikasında yäşäwçe udmurtlar öçen bu yaqtan ürnäk bulıp torabız dip bilgeläp ütte Başqortstannıñ Yañawıl rayonınnan Yuri Säitov.

Tatarstannıñ Baltaç rayonında da udmurtlar tuplanıp yäşi. Anda da Udmurtiä awıllarında udmurt tele däresläre mäktäp programmasınnan töşep qalğanda da, bu töbäktä udmurt telen uqıtıp kilgännär. Şuña da näq bu awıllardan bügen Udmurtiäneñ dan qazanğan şäxesläre arasında çığışları belän bu awıllardan bulğan isemnär küp ataldı. Bez alar belän ğorurlanabız, dip urtaqlaştı Urta Quşqa awılı başlığı İğor Ruzov.

Leonid Sapojnikov udmurtlarnıñ milli oyışma citäkçese, tarixi watanıbız belän elemtä bik tığız, bergä eşlibez dip söyläde. Balalar udmurt telendä aralaşa, tik anda alarnıñ üzençälekle söyläm telläre ikän, ä däresleklärne Udmurtiädän alalar. Milli oyışma eşendä dä tarixi watannarı yärdämen toyıp eş itälär.

Udmurt milli oyışma äğzaları belän aralaşulardan alarnıñ bezneñ tatar xalqınıñ problemaları ber ük buluları añlaşıldı. Alar da tatarlarnıñ Qazanğa qarap eş itkännäre, Qazannan yärdäm kötkännäre, ruxi köç aluları kebek, iğtibarları İjawğa yünältelgäne añlaşıldı.

XS
SM
MD
LG