Accessibility links

дүшәмбе, 5 декабрь 2016, Казан вакыты 11:40

2006 yılda Omski tatarlarınıñ uñışları


Omski ölkäsendä 2006 yılda tatar xalqı arasında uñışlıraq başqarılğan eşlär asılda mädäniät ölkäsendä buldı. Häm alarnıñ iñ möhime dip şähärdä eşläwçe “Umırzaya” fol'klor ansambleneñ Qazan tamaşaçıları aldında çığış yasawı disäk yalğış bulmas. Omskilılarnıñ Qazanğa baruları Ğabdulla Tuqaynıñ 120 yıllıq yubileyı häm Sabantuy oyıştıruçılar seminarı ütkärelgän waqıtqa turı kiterelep Bötendönya tatar kongressı tarafınnan oyıştırıldı. “Umırzaya” ansamble üzeşçännäreneñ konsertın Rusiäneñ törle töbäklärennän seminarğa kilgän millättäşlärebez dä qaradı. Ansambl'dä şöğellänüçelär öçen Qazanğa baru üze ber zur waqiğa buldı. Çığış yasawdan tış alar şähär belän tanıştılar, tarixi urınnarda buldılar, seminar-uquda häm kongress oyıştırğan başqa çaralarda qatnaştılar. Şuşı urında ansambl' belän Qazanda bulıp qaytqan ölkä xakimiäteneñ xoquq bülege mödire Zifa Şaripova fikeren citkeräse kilä. İnde şaqtıy waqıt ütügä qaramastan Zifa xanım haman da anda tuğan xislären onıtmıy, ul küptän kürergä xıyallanğan ata-babası cirenä baruı belän qänäğät, ä “Umırzaya” ansamble öçen Qazanda çığış yasaw imtixan buldı dip sanıy.

2006 yılda ruxi başqala belän bäyläneşlär omskilılarnıñ Qazanda buluları belän genä çiklänmäde. Yıl äylänäsendä Omskida Tatarstannıñ icat kollektivları da bulıp kittelär. Döres, bügenge köndä Seber yaqlarına kilergä aşqınıp toruçı artistlar küp tügel. Çönki tamaşaçı sanı kimi bara - ölkännär kitä, yäşlärneñ küpçelege tatar konsertlarına yörmi. Yıldan-yıl arta barğan arenda, yul bäyäläre dä artistlarnıñ kilüenä totqarlıq bulıp tora. Şulay da, bernigä dä qaramıyça, xalıqqa xezmät itü maqsatın alğa quyıp Rusiä buylap sibelgän xalqıbız mänfäğätlären qayğırtıp yörüçelär yuq tügel.

Tatarstannıñ atqazanğan artistı Zaqir Şahban, mäsälän, bez mädäniät, sänğät taratuçılar, xalıqnıñ ilçeläre, bernindi aqçağa qaramıy eşebezne däwam itteräçäkbez di. Şunsı da iğtibarğa layıq – 2006-nçı yılda kilgän artistlar – Zaqir Şahban citäklägän törkem, “Zö-läy-lä” qızları Omskida ğına tügel, 200-300 çaqrım yıraqlıqtağı Bol'şereç'ye häm Tara rayonnarında da çığışlar yasap kittelär. Ä Başqortstannıñ Neftekamski däwlät filarmoniäse artistları 500 çaqrım yıraqlıqtağı Tevriz rayonına da barıp cittelär. Yıraqtan kilgän hönäri artistlarnı rayon cirlärendä qabul itü, älege rayonnarda 2006 yılda tatar oyışmalarınıñ eşçänlekläre canlanış alu näticäsendä dä buldı disäk tä döres bulır. Tevriz rayonında tatar mädäniät üzäge oyışıp, räsmi terkälep eşli başladı, ä Tarada eşläwçe “Nur” ansamble belän berrättän şul uq isemdäge tatar mädäniät üzäge oyıştı. Tarada tağı ber ähämiätle waqiğa buldı – avgust ayında Duslıq yortı dip yörtelgän “Milli mädäniätlär berdämlege yortı” açıldı häm anda tatar oyışmalarına ber bülmä birelde. Tatar mädäniät üzäge metodistı İldar Mamatov süzlärendä, balalar belän şöğellänergä dä, kostyumnar saqlarğa da urınnarı bulmağan. Duslıq yortında xäzer “Nur” tatar üzäge häm üzeşçän sänğät kollektivı cıyılışlar, repetitsiälär ütkärä, balalar öçen tatar tele, cır, biü, qullanma sänğät tügäräkläre dä anda eşli. Taralılar binalı bulğan waqıtta, Omskida isä ölkä möxtäriäte 2002 yılnıñ aprelennän birle arendalap torğan binasın yuğaltu aldında tora. Soñğı ike yılda şaqtıy burıçları cıyılu, ä tülärgä mömkinlege bulmaw säbäple, bügen bulmasa irtägä möxtäriätneñ uramda qaluı mömkin. Älegä bu xäl buyınça mäxkämä protsessı bara.

İnde Tarağa yañadan äylänep qaytsaq, uzıp baruçı yılda balalar tatar cır bäygese anda ütte. Bu eştä tatar mädäniät üzägeneñ dä yärdäme buldı. Äytep ütik, bu çara ölkä külämendä yıl aralaş, inde öçençe märtäbä oyıştırıla, ä anda qatnaşuçı balalar sanı yıldan - yıl arta bara. Cır konkursları ütkärelä başlağannan soñ qayber awıllarda, tatarlar tuplanıp yäşägän rayon üzäklärendä balalar üzeşçän sänğät kollektivları oyışıp eşläp kitte, konkurslarnıñ däräcäse dä bermä-ber arttı.

Mäğlümat çaralarına kilgändä, 2003 yılnıñ axırında näşer itelä başlağan aylıq basma – “Tatar dönyası” gazetasınıñ 12 sanı da uzıp baruçı yılda dönya kürde häm poçta xezmäte aşa xalıqqa taratılıp tordı. Gazetanıñ eçtälege, bizäleşe yaxşırdı. Ölkä däwlät teleradioşirkate qarşında 17 yılğa yaqın eşläp kilgän tatar radiotapşıruı isä 2006 yılda efirğa çığudan tuqtatıldı. Şähärneñ tatar milli-mädäni möxtäriäte citäkçelege yıl äylänäsendä diärlek ölkäneñ Matbuğat, teleradiotapşıyrular häm massaküläm kommunikatsiä çaraları ministrlığı çinovnikları belän söyläşülär alıp bardı. Näticädä 2007 yılnıñ ğinwarınnan başlap tapşırunı tergezergä wäğdä birelde, ul da bulsa finans çığanağı tabılğan oçraqta digän kisätmä belän.

İnde Omski tatar oyışmaları tarixında tağı ber waqiğa – şähär milli-mädäni möxtäriäteneñ Bötendönya tatar kongressı sostavına qabul itelüe. Bu xaqta kongressnıñ Başqarma komitetınıñ 9 dekaberdä ütkän kiñäytelgän utırışında iğlan itelde.

Rozaliä Sayganova, Omski

XS
SM
MD
LG