Accessibility links

шимбә, 10 декабрь 2016, Казан вакыты 02:19

Salımıñnı tülä dä tınıç yoqla


Salımıñnı tülä dä tınıç yoqla. Ber ara bu äytem, radio, televideniedän yış yañğıratılıp bik populyarlaşıp kitkän ide. Çönki salım tüläw kiräklege arta barğanlığı yoqını qaçıra. Yäisä qayber salımnarnıñ keçeräy mömkinlege dä şulay uq yöräkkä suğa. Yaña yılda xökümät häm salım tüläwçelär arasında mönäsäbät beraz yaxşırırğa mömkin. Salım tüläwçelär nihayät, “salım belän idärä itü yullarınıñ kamilläşü”yenä ireştelär. 2005 yılda Vladimir Putin “salım terrorizmın” beterergä digän ide. Yaña tärtiplär moña yärdäm itäçäk. Xalıq küptän xıyallanğan yaña yıl büläge - salım amnistiäsen bıyıl üz köçenä keräçäk. Bu amnistiä 2 yıl däwamında äzerlände. Näticädä 2007 yılnıñ 1 martınnan 2008 yılnıñ 1 ğinwarına qädär salım öçen borçılıp, “tınıç yoqlıy” almağannar teläsä qaysı bankka barıp, salımnı kaznaçeystvodağı maxsus xisapqa küçerä ala. Ğadiräk äytkändä, ägär sez milegegezne satqansız da häm töp xezmät xaqınnan tış, sezneñ 120 meñnän kübräk aqçağız bar ikän, aña deklaratsiä yazılırğa tieş. Salımnıñ iñ az küläme isä, deklaratsiälänmi torğan aqçalarnıñ 13 protsentınnan da kim bulırğa tieş tügel. Läkin härkem real' keremennän 13 % aqçasın çığarıp birergä aşıqmıy. Şuña kürä deklaratsiälänmi torğan aqçanıñ öleşen tüläwne qulay kürälär. Salım inspeksiäsendä älege tüläw kvitansiälären qabul itälär, läkin mondıy keşelärne, valyuta,tamocnya zakonnarın bozalar digän bulıp, barıber keçkenä bulsa da cäzağa tartalar. Şuña kürä ekspertlar tarafınnan älege aksiä amnistiä bularaq qabul itelmi. Bu yulnı saylawçılar da az bulır dip kötelä.

Biznes ta älege amnistiägä ömetle qaramıy. Bu aksiäne xup kürgän, prezident xakimiäte, amnistiä säwdägärlär öçen tügel, ä ğadi xalıq häm keçe eşmäkärlär öçen yasalğan di.

Salım tüläwçelärneñ iñ zur teläge - salım inspeksiäseneñ tikşerü sistemasın tärtipkä salu. Dörestän dä, ägär elek tikşerü waqıtı aylar buyı barsa, xäzer çiklär quyıldı. Töp waqıt – ike ay, bilgele ber säbäplär arqasında, salım tikşerüçelär bu waqıtnı 6 häm 9 ayğa xätle ozınayta ala. Şulay uq tikşerüçelär tarafınnan soralaçaq dokumentlar isemlege dä tärtipkä salınğan. Härber tikşerüdän soñ salımçılar akt tözergä tieş bulalar. Tüläwçelär üz çiratında bu aktqa cawap qaytara ala. Xakimiät orğannarı uylawınça, “salım belän idärä itü yullarınıñ kamilläşü” sistemasın kertkäç salım kodeksında xällär yaxşığa taba üzgäräçäk. Ä bit “salım terrorizmı” zakonnarnıñ kamil bulmawları belän genä tügel, ä salım tikşerüçelärneñ eşçänlege belän bäyle. Kiläçäktä bu mäs'älä xäl itelerme – bu soraw açıq qala.

Östämä tüläw öçen salım, yäğni NDS ölkäsendä dä yañalıqlar bulır dip kötelä. Ul salım tüläwçelärgä kire qaytarılırğa tieş. Küp kenä eşmäkärlär uylawınça älege süzlär tormışqa aşmıyça, qagäzdä genä qalaçaq. Çönki bügen östämä tüläw öçen salımnı eşquarlar, küp waqıtta mäxkämä aşa ğına kire qaytara.

Östämä tüläw öçen salımğa qarata fikerlär törle bulu säbäple, çinovniklar häm eşquarlar ike törkemgä bülenä. Berençelär, tizräk ğamil idärä itü sistemasın buldırıp, ber könlek, aldawçı firmalar mä’säläsen kişergä telilär. İkençe törkem, şul isäptän prezident idäräse dä, NDSnı beterep, anı satudan salım belän almaştırmaqçı bula. Älege salımnı tüläwçe xalıqqa bu ike fiker oşıymı, yuqmı monısı berkemne dä qızıqsındırmıy.

Ğädel Galämetdinov

XS
SM
MD
LG