Accessibility links

дүшәмбе, 5 декабрь 2016, Казан вакыты 13:45

Bush Kongress aldında yıllıq çığışında Ğiraqtağı yaña planına xuplaw soradı


Sişämbedä Kongress aldında yasağan yıllıq çığışında Quşma Ştatlar prezidentı George Bush üzeneñ Ğiraqtağı yaña strategiäsenä xuplaw birergä soradı. Ul arada Senat prezidentnıñ Ğiraqqa östämä ğäskär cibärü qararına qarşı ike rezolutsiä tikşerergä cıyına. Bushqa qarşı çığuçılar arasında anıñ respublikan partiäse wäkilläre dä bar.

Kongresstağı bıyılğı çığışın Bush abruyı iñ tübän däräcägä töşkän xalättä yasadı. Fiker beleşülärgä qarağanda xäzer ul ni barı 30% çaması. "İlneñ (yağni, Quşma Ştatlarnıñ) xaläte" dip atalğan çığışnıñ zur öleşe Ğiraqqa bağışlandı. Bush süzlärençä, xäzer bu il tarixınıñ xäl itkeç mizgelendä tora. Ğiraqqa östämä ğäskär cibärü planına köçle qarşılıq buluın tanısa da, ul monı berdän-ber mäğnäle yul dip atadı:

"Watandaşlarım, bezneñ xärbi citäkçelär häm min bar mömkinleklärne centekläp tikşerdek. Axırda min şuşı yulnı sayladım, çönki ul uñışqa ireşü öçen iñ yaxşısı. Bu binada küplär Amerikanıñ Ğiraqta ciñelergä tieş tügellegen añlıy – çönki sez bu ciñelüneñ näticäläre ayanıç häm däwamlı bulaçağın añlıyısız" di amerikan prezidentı.

Bushnıñ tänqitçeläre Ğiraqta ğäskärne arttırırğa tügel, kiresençä, çığara başlarğa çaqıra. Bush fikerençä, Ğiraqtan kitergä äle irtä, kitkän oçraqta anda mäşhär bulaçaq, Amerikanıñ doşmannarı kerep tulaçaq – Äl-Qaidä sönnilärennän alıp Xizballa şiğilärenä qädär.

"Bez kitkän oçraqta Ğiraq doşmannıñ sıyınu urınına äylänäçäk, Amerikağa kübräk zıyan kiterü niäte belän alar quanıp yaña köç tuplayaçaq. Moña yul quyu 11 Sintäber sabağın onıtu bulır ide. Xanımnar wä äfändelär, tarixıbıznıñ bu mizgelendä Amerika öçen Yaqın könçığışta, Ğiraqta uñışqa ireşüdän, Amerikan xalqın bu qurqınıçtan saqlawdan da möhimräk närsä yuq" di amerikan prezidentı.

Prezident bulıp torğan 6 yılında berençe tapqır Bush çığışın küpçelege oppozitsiädäge demokratlar bulğan Kongressta yasadı. Çärşämbedä Senat Ğiraqqa östämä ğäskär cibärügä qarşı ike qarar ölgese tikşerä başlarğa cıyına. Alarnı xuplawçılar arasında Bushnıñ firqäşläre dä bar, şul isäptän, Senatnıñ qorallı köçlär komitetı räise urınbasarı John Warner.

Bush çığışına cawap äzerläw wazifasın demokratlar Senatnıñ yaña äzğası James Webbqa yökläde. Vietnam suğışı veteranı, zamanında prezident Reagannıñ xärbi sekretare bulğan Webb, Bushnıñ kileşep eşlärgä öndäwen xupladı, läkin anıñ üzen dä kileşep eşlärgä çaqırdı:

"Prezident bezne bu suğışqa uylamıyça tartıp kertte. Ul Farsı qultığı suğışı çorındağı iminlek kiñäşçese, ştab başlığı häm başqa täcribäle häm eçkersez belgeçlärneñ kisätülärenä qolaq salmadı. Xäzer bez şuşı aldan kisätelgän wazğiätneñ totığı bulıp qaldıq" di senator James Webb.

Webb Ğiraqqa östämä ğäskär cibärergä tügel, ä Yaqın könçığış illäre belän kübräk diplomatiä çaralarına çaqırdı.

Üzeneñ çığışında Bush ilneñ berniçä eçke mäsäläsenä dä tuqtaldı. Atap äytkändä, alternativ yağulıq xisabına, aldağı 10 yılda neft qullanunı 20%-qa kimetergä çaqırdı.

Ali Ğilmi
XS
SM
MD
LG