Accessibility links

шимбә, 3 декабрь 2016, Казан вакыты 16:43

Putinneñ Ğädäti Qorallar kileşüen tuqtatıp toru täqdime Yewropada borçu uyata


İnde bilgele bulğança, üzeneñ yıllıq yullamasında Rusiä prezidentı Putin Yewropadağı ğädäti qorallı köçlär statusın bilgelägän möhim xalıqara kileşüne tuqtatıp toru ixtimalı xaqında belderde. Mäskäwneñ torğan sayın nığraq Könbatışq qarata doşmani mönäsäbätkä küçä baruı sürätendä, Putineñ bu süzläre anda borçılu uyattı.

Rusiäneñ iqtisad ölkäsendäge uñışları häm kiläçäkkä qarağan böyek plannarı turında söyläw arasında Vladimir Putin yıllıq yulamasın Könbatışnı açıqtan-açıq kisätü öçen dä faydalandı.

"Xäzer inde nihayät bezneñ partnerlar öçen dä qorallar kimetü eşenä süzlär genä tügel, ğämällär belän dä öleş kertü waqıtı citte. Anıñ urınına isä alar qoralların arttıru belän şöğellänä. Hiçyuğı Yewropada kimetergä kiräk. Min monı Rusiä-NATO şurasında tikşerüne täqdim itäm. Ägär dä anda nindi dä bulsa täräqqiätkä ireşelmäsä, min Yewropadağı Ğädäti qorallar kileşüen ütäwne tuqtatıp torunı täqdim itäm", di Vladimir Putin.

Äle 1990-nçı yılda imza itelgän, häm 1999-da qayber üzgäreşlär kertelgän, yäğni yaraqlaştırılğan şuşı kileşü, anı imzalağan Yewropadağı 28 il, Quşma Ştatlar häm Kanadanıñ şuşı qitğadağı xärbi köçlären çikläwne maqsat itep quya. Yäğni ul bügenge köndä, Yewropadağı xärbi bizmänne totuçı töp kileşülärneñ berse.

NATO general'' sekretare Jaap de Hoop Scheffer, misal öçen, älege kileşü Yewropa iminlegeneñ nigezen täşkil itä, dip isäpli. Atnakiç Norvegiä başqalası Osloda NATO illäreneñ tışqı eşlär ministrları oçraşuında de Hoop Scheffer Putinneñ yaña belderüe uñayınnan üzeneñ tetränüen äytte:

"Rusiä tışqı eşlär ministrı Sergey Lavrov Putinneñ, Rusiä yaraqlaştırılğan kileşüne ütäwen tuqtatıp tora dip belderüen xäbär itte, ul bu uñaydan moratorium süzen qullandı. Min şunı äytä alam, bu xäbär borçılu, citdi borçılu, küñel qaytu häm ükeneç belän qabul itelde", di NATOnıñ general'' sekretare.

Osloda NATO ministrları Quşma Ştatlarnıñ Pol''şa häm Çexiädä raketalardan saqlanu sisteması qorılmaların urnaştıru mäs''äläsen tikşerä ide. Mäskäw moña da zur qänäğätsezlek belderä, amerikannarnıñ bu planı, alar äytkänçä, İrannıqın tügel, ä Rusiäneñ xärbi qüäten qaqşatuğa yünälderelgän dip şiklänä. Oslodağı oçraşuda qatnaşqan Sergey Lavrov, Rusiäneñ tışqı eşlär ministrı, Mäskäwneñ borçuların bolay añlata:

"Bez NATO xärbi infrastrukturasınıñ Rusiä çiklärenä yaqınayğannan-yaqınaya baruına borçılmıy qala almıybız", di Lavrov.

Kire yaraqlaştırılğan Ğädäti qorallar kileşüenä qaytıp şunı äytergä kiräk - Quşma Ştatlar häm NATO illäre bu kileşüne imzalasa da, anı äle ğämälgä kertmäde. Alar monı Rusiäneñ äle haman da älege kileşüne bozıp, Gruziä häm Moldovada üz ğäskärlären totuı belän añlata, häm Rusiä şul ike töbäktän kitü belän kileşüne ğämälgä quyaçağın belderä.

Putin yanawlarınıñ qayçan çınğa aşaçağı älegä bilgele tügel, Rusiäneñ saqlanu ministrlığı, bu mäs''älä NATO belän may ayında tikşereläçäk, dip xäbär itä.

Kärim Kamal
XS
SM
MD
LG