Accessibility links

шимбә, 10 декабрь 2016, Казан вакыты 02:24

Xalıqara jurnalistlar qorıltayınıñ näticälelege bulırmı?


Mäskäwdä xalıqara jurnalsitlar federatsiseneñ qorıltayı däwam itä. Ul Rusiädäge matbuğat irege torışı mäsäläsendäge borçularnı taratmadı, artırdı ğına. Qorıltay açılır aldınnan, jurnalistlarnıñ üterelüe cäzasız qaldırıluğa qarşı global kampaniä turında konferensiä ütte, ämma anda däwlät wäkilläre qatnaşmadı, şuña da, forumda qatnaşuçılar, söyläşüneñ näticäse bulaçağına şik belderä.

Ülemnär öçen cäza birelmäwgä qarşı konferensiädä, atışlar astında soldat artınnan baruçı xatın-qız jurnalist turında yazma kürsätelgän ide. Duma Deputatı Vladimir Rızkov, korrupsiä, basım yasaw, qanun bozular şul xätle kup ki, alar turında yazuçı jurnalistlar zur qurqınıç astında, dip bilgeläp ütte.

Xalıqara jurnalistlar federatsiäseneñ qorıltayı, Mäskäwneñ Aq Yortına yaqın ber cirdä ütsä dä, xökümät dairälärenä, şul isäptän prezident Putinğa da küp tapqır çaqırular cibärelsä dä, qorıltayğa alar kilmäde. Dönyada iñ zur jurnalistlar oyışmasınıñ ciyını Rusiä xökümät räiseneñ berençe urınbasarı Dmtriy Medvedev häm Federatsiä Şurası räise Sergey Mironov telegramma ciberep kene sälämlägän. Mäskäw şähär başlığınıñ urınbasarı ğına kilgän.

Anna Politkovskaya eşlägän “Novaya Gazeta” basmasınıñ baş möxärrie Dmitriy Muratov, cäzasızlıqqa qarşı konferensiäneñ qorıltay programmasınnan tış ütkärelüenä qänäğätsezlegen belderde. Dmitiry Muratov : “Bugen jurnalistlar kongressında qatnaşuçılardan şundıy süzlär işetelde, “fiker alışu”, ‘hökem itü”, “xakimiätkä fikerne belderü kirekle”. Bez xäzer keşelärneñ üleme xaqında, forumnnan tış programmada, fakultativ räweşendä söyläşäbez, monda bu xisaplarnı işetä alırlıq keşelär yuq, ällä sez ul çığışlarnı Rusiä televidensennän kürsäterlär dip uylıysızmı?”

Xalıqara jurnalistlar federatsiäse mäğlümatlarına qarağanda, Rusiä Ğıraqtan qala, jurnalistlar öçen iñ qurqınıç urın bulıp tora. Federatsiäneñ belgeçe John Crowfoot utırışta, 1993 yıldan birle Rusiädä 289 jurnalistnıñ ülüe turındağı sannı yañğıratı. Alarnıñ iñ yäşenä 19 ğına yäş bulğan, ul sentäberä genä üterelgän, hälaq bulğan jurnalistlarnıñ iñ qartına – 80nän artıq bulğan, ul berniçä yıl elek, üz öyendä üterelgän ide. Üterelgän jurnalislarnıñ 47-se – xatın-qızlar bulğan. Crowfoot, Rusiädä jurnalist bulu ni däräcädä qurqınıç buluın kürsätüçe 20 bilge bar di.

“Köç qullanunı, şul isäptän jurnalistlarnıñ üterelüe dä, bu 20 bilgeneñ berse genä. Jurnalistlarğa, redaksiälärgä höcümnär, internet säxifälärä höcüm, basımnıñ törle törläre, ilneñ qayber öleşlärendä, köç qullanu kiräkmi dä, çönki kontroldä totu öçen bik küp yullar bar, näşriyätne kontroldä totu kebek, alar barısı da cirle xakimiätlär qulında.”

Xalıqara jurnalistlar qorıltayına, qunaq itep, SSSRnıñ elkke prezident Mixail Gorbaçev çaqırılgan ide. Ämma başlanuğa berniçä minut qala, ul kilä alamawı turında şaltıratıp äytkän. Xakimiätneñ jurnalistlar qorıltayında äytelgän süzlärgä igtibar birmäwen anda bulğan BBC radiosı xäbärçese, yazuçı Rawil Buharav ta rasladı :

Xakimiätlärneñ iğtibar birmäwe säyer, bu bik möhim kürsätkeç, çönki andıy kongress 3 yılğa ber tapqır ütä, Mäskäwdä berençe ütkärelä. Jurnalistlarnıñ problemnarı küp, kiçä üterelgän jurnalistlar turında konferensiä, bügen süz irege mäsäläsendä tügäräk östäl buldı. Soñğı çarada qatı tänqit äytelde. Süz irege bar dönya buylap kimi, elekke Sovet illärendä genä tügel, Amerikada da.
XS
SM
MD
LG