Accessibility links

пәнҗешәмбе, 8 декабрь 2016, Казан вакыты 05:14

Pragada "demokratiä qaharmannarı" cıyıldı


Üz illärendä keşe xoquqları häm demokratiä dip yanıp yörgän, monıñ öçen qulğa alınu, cäzalaw häm xattä ülem yanağan keşelär bu atnada Çexiä başqalası Pragada Demokratiä häm Xalıqara İminlek Konferensiäsendä qatnaştı. İke könlek cıyın bügen tämamlandı. Konferensiä dönyada iñ tanılğan dissidentlarnıñ berse, elekke Çexiä prezidentı Vaclav Havel ximäyäsendä ütte, töp çığışlarnıñ bersen – AQŞ prezidentı George Bush yasadı.

Dönya citäkçeläre, ilbaşlıqları säyäsi dissidentlar belän ğadättä oçraşmıy, şundıy siräk söyläşülärneñ berse bügen Pragada tämamland.

Belarustan Süriägä, Kubadan Qıtayğa qadär illärdän kilgän qunaqlar, säyäsi ezärleklänüneñ äle dä yäşäwenä dälillär kiterde. Cıyında, inde äytelgänçä, Çexiäneñ elekke prezidentı Vaclav Havel, elekke İspaniä premyer-ministrı Jose Maria Aznar, tumışı belän Ukrainadan bulğan elekke İzrail ministrı Natali Şaransky kebek tanılğan şäxeslär qatnaştı.

AQŞ prezidentı George Bush üz çığışında, moñarçı Rusiägä qarata äytüdän äle tıyılıp kilgän kisken süzlär äytte:

"Rusiä, xalıq mänfäğätendä başlağan reformalar yulınnan taypıldı. Bu andağı demokratiä üseşenä tiskäre yoğıntı yasıy. Yaxşı xezmättäşlek ul – qarşılıqlar turında açıq itep söyläşä alu. Şuña kürä AQŞ Rusiä häm Qıtay belän xezmättäşlekne üz prinsipları nigezendä däwam itäçäk."

Kiçä ük ul Germaniägä, zur 8lek sammitına oçtı.

Konferensiädä 10 maddädän torğan "Praga Dokumentı" isemle möräcäğät qabul itelde. Möräcäğät demokratik däwlätlärgä yullanğan. Cıyında qatnaşuçılar alarnı köç qullanu häm säyäsi ezärleklänü bulğan illärne izolyasiädä qaldırırğa çaqıra. Dokument räsmi tügel, xökümät başlıqları aña imza quymağan.

Praga konferensiäsendä, Könbatış üzeneñ irek häm demokratiä üseşe qimmätläre turında qayber oçraqlarda "onıta" digän borçılu belderüçelär dä buldı. Rusiä oppozisiäse citäkçese, elekke dönya şaxmat çempionı Garry Kasparov, Bushnıñ Rusiä häm demokratiä turındağı süzläre bik täsirle buldı, ämma Quşma Ştatlarnı terrorğa qarşı suğışta yaqlağan demokratik bulmağan Paqstan, Mısır, Söğüd Ğäräpstan kebek däwlätlär turında ber süz dä yuq ide, dide. Kiläse ayda Putin Bushqa qunaqqa baraçaq, bu tör işarälär, kiläse yıl prezident saylawlarına äzerlängän Rusiä demokratları öçen ber dä qulay tügel, dide Kasparov:

"Bez yardäm soramıybız. Bez barı tik Putinnı menä bolay yäşeren räweştä yaqlawnı tuqtatunı sorıybız. Anı üzeneñ prezident utarında qunaq itü – anı yaqlaw dip añlaşıla. Bu işarälär Putinnıñ üz ilendä pozisiäsen nığıta ğına."

Zur 8lek sammitı qısalarında AQŞ häm Rusiä prezidentları ayırım oçraşıp söyläşer dip kötelä. Sammit comğa 8 yüngä qadär däwam itäçäk.
XS
SM
MD
LG