Accessibility links

шимбә, 10 декабрь 2016, Казан вакыты 12:04

Çıqtı cillär, quptı dulqın...


Mäğlümat citmägän waqıtta sorawlar härwaqıt tuıp tora. Azatlıqnıñ Qazan bülegendä comğa irtäsennän telefon berniçä säğät buyı eşlämi tordı. Qayber tıñlawçılar ğarasat cilläre bezneñ studiägä dä kilep citkän dip uylağannar. Gumanitar universitetta uquçı Räiflä Gafiätova studiägä borçulı soraw belän möräcäğät itte.

Mäğlümat çaralarında ülüçelär yuq dip qat-qat kisätsälär dä, xaq süzme bu?

Menä şuşı şomlı soraw bik küplärne borçısa da, açıq qına cawap birüçe bulmadı. Bar barı tik İl'fat Fäyzraxmanov çığara torğan “Bezneñ gäcit” basmasınıñ soñğı sanında Gölnaz Şämsi äzerlägän reportaj beraz açıqlıq kertä. Çınnan da Tatarstanda häm Başqortstanda ğarasat kitergän zıyan räsmi matbuğat xäbär itkännän kübräk. Xäzergä häläk buluçılar turında tögäl mäğlümat bulmasa da, imgänüçelär häm matdi zıyan kürüçelär şaqtıy zur. Gölnaz Şämsi ğarasattan soñ Başqortstan yaqlarına maxsus barıp, yul buyındağı xällärne öyrände.

“Dawıl ezläre Qazan-Ufa yulı yänäşäsendäge çırşı, tupıl rätlärennän uq açıq kürenä. 20 yıllıq ağaçlar awıp-sınıp betkän.

Bu faciğädä respublikanıñ 76 awılına häm basularğa 40 million sumlıq zıyan salınğan. Biegräk tä Aqtanış, Minzälä, alar belän yänäşä bulğan İleş, Dürtöyle rayonnarında ğarasat üz zähärlegen köçle kürsätkän”-, dip xäbär itä «Bezneñ gäcit».

Berençe iyün könne 14 säğät 15 minutta Aqtanışta başlanğan dawıl öyermäse köçle ğarasatqa äwerelep, keşelär tüzemlegenä, qorılmalar nıqlığına zur sınaw bula. Yaqınça isäplär buyınça, rayonğa 400 million sumğa yaqın zıyan kilgän. Dawıl arqasında 429 km elektr liniäse zararlanğan. Tizlege urını belän 27 metrğa citkän cil rayon buyınça 3993 şäxsi xucalıqqa, 42 sotsial' obyektqa cimerelüle yuğaltu kiterä.

Bozlı yañğır arış başaqların kiskän, yazğı kul'turalarnı yuıp alğan yäki qara tufraqqa kümgän. Şulay da, iñ qurqınıçı başqa. Jurnalistlar ülem-kitem yuq, dip xäbär itsälär dä, monıñ şulay buluına ışanuı qıyın. Räsmi xäbärdä Başqortstanda ber keşe ülde, dielä. Ber rayonda 18 bala urnaşqan pionerlager' yuqqa çıqqan.

Aqtanışnıñ üzendä dä öç keşe yuğaluı häm köçle cilneñ yäş yarımlıq balanı kolyaskası belän dambağa kiterep sılawı turında söylilär. Su kerergä kitkän cirdän älegäçä qaytmawçılar da bar imeş, dip yaza “Bezneñ gäcit”.

Aqtanış rayonı Kirov awılında mädäniät yortınıñ yartı tübäse oçıp kitkän. Bäyrämgä qadar anı yänä profnastildan yabıp ta quyğannar.

Rayon üzägendä yäşäwçe Zölfirä Töxvätullina:

- Dawıldan qurqıp qızım belän bazğa töşep utırdıq. Annan çıqqanda, öyneñ tübäse, ike yaq stenası bötenläy yuq ide,- digän.

Aqtübädä eşläwçe Rifqät Şakirov:

- Min tuğan awılım Boğadıda öy sala idem. Ğarasat öyneñ tübäsen matçaları belän bötenläy qubarıp kitkän. Ä anıñ qırıyındağı iske öebezgä berni bulmağan,- dip söyläde.

Aqtanış rayonı xakimiäte başlığı urınbasarı Kadriä Räisewna İdris qızı bu xaqta bolay dide:

- Minem dä Qazandağı balalarım Aqtanışta keşelär ülgän ikän dip işetep, borçılıp şaltırattı. Aptırap militsiäne ayaqqa bastırdım. Bäxetebezgä bu xäbär döres tügel. Ğarasattan 11 keşe törle däräcädäge tän cäräxätläre belän bol'nitsağa salınğan ide. Suğa töşep ülü turındağı xäbärlär dä döres tügel. Ber keşe velosipedı belän Çögänä külenä genä töşkän, ul annan çığa alğan. MÇS wäkilläre ber atna buyı eşläde,- di rayon başlığı urınbasarı.

İmeş mimeşlärne kem çığara? Bolay da yaralı küñellärgä şom salıp anı cäräxätläw kemgä faydalı? Añlaşılmıy. Läkin bik küp qurqınıç xäbärlärneñ dä mäğlümat çaralarına, xalıqqa barıp citmi yomılıp qaluı häm yıllar uzğaç qına bilgele buluı mäğlüm. Menä şuña kürä keşelärneñ ışanıçı qaqşağan. Bezneñ gäcit häm Azatlıq radiosı açıqlarğa tırışqan xällär östämä mäğlümatlar bulsa radionıñ Qazan bülegenä möräcäğät itegez.

El'mira Gazizova

XS
SM
MD
LG