Accessibility links

җомга, 9 декабрь 2016, Казан вакыты 03:11

Atom İdäräse: İran uran bayıtunı tuqtatmasa, qatı çikläwlärgä duçar bulaçaq


Dönya Atom Energiä İdaräse, İrannı uran bayıtu mömkinçeleklären arttırunu tuqtatırğa çaqırdı. Uran bayıtu ber yaqtañ qarağanda, İran öçen nüklüer energiä nığıtmaları öçen yağuluq citeşterergä yärdem itsä dä, ikençe yaqtan qarağanda İrannıñ anı atom qoralları citeşterüdä qullanu ixtimalı, Xalıqara Cämägatçelegendää borçılu oyata.

Xalıqara Cämägatçelektä kiyerenkelek tudırğan “qurqunı” kimetü öçen, Dönya Atom Energiä İdaräse başlığı Möxämäd äl-Baradäy, pänceşämbe könne İrannı uran bayıtıun räsmi töstä kiçekterergä çaqırdı. Venada 4 kön däwam itkän Dönya Atom Energiä İdaräse cıyınınıñ soñgı könendä, Äl-Baradäy xäbärçelärgä, uran bayıtunı tuqtatu İran öçen faydalı bulaçaq dip belderde.

“Min İrannı bu kiyerenke xäldä tağın ber qat kisättem, yä üz ixtiyarı belän östämä sentrafugalar urnaştırunu räsmi töstä kiçekterüen belderer yäisä aña bu köçläp tağılır.”

Äl-Baradäy, İrannıñ Natanz şähärendä, 1700dän alıp 2000gä qadär sentrafugaları buluın belderde. Dönya Atom Energiä İdaräse mäğlümätlärenä qarağanda soñğı yaña quşılğannarı belän bergä Yül axırına qadär eşlägän sentrafuga sanı 3000kä citäçäk dip belderde.

Atom Belgeçläre fikerençä, mondıy qorılmanıñ ber yıldañ da azraq waqıt eçendä atom qoralı öçen qullanıla alırlıq kiräkle bayıtılğan urannı citeşterä ala.

Läkin İran, uran bayıtunı keşelek öçen faydalı tınıç maqsatlarda qullanaçağın belderä.

Äl Baradäy, ägär Tähran atom qoralları yasarğa totınsa monıñ 3 yıldañ 8 yılğa qadär waqıt alaçağın, monı könbatış atom belgeçläreneñ dä qabul itüen belderde.

“Härkem ber uq näticädä, ägär dä äytik Tähran atom quralı citeşterergä totınsa bu möddät 3-8 yıldañ kim bulmas. Şöker, min 3 yıldañ soñ närsä bulaçağı turında küräzäçelek yasıyalırlıq ber wazifada tügelmen” İrannıñ qarşılıqlı Uran bayıtu programın tuqtatır öçen BMO İminlek şurası 2 tapqır çikläwlär kertü qararın qabul itkän ide.

Äl-Baraday, Tähran üz ixtiyarı belän kiçekterü qararı ğamälgä aşsa monıñ İran öçen iqtisad, iminlek häm säyäsät ölkäsendä dönyanıñ zur köçläre belän kileşü tözüdä zur mömkinçelek bula alaçağın belderde.

Läkin, İran tuqtatu yäisä kiçekterü täqdime xaqında kileşmiyäçägen belderüennäñ soñ,Yewropa Berlegeneñ İran belän başlatqan söyläşüläre tuqtap qalğan ide.

İranğa inde 2 tapqır çikläwlär kertelsä dä, Tähran älege täqdimnär belän kileşmi. Çikläwlärneñ köçen tağın ber qat arttırıp, ägär dä İran, BMO İminlek oyışmasınıñ soñgı täqdimen dä qabul itmäsä, Dönya Atom Energiä İdaräse başlığı Möxämäd äl-Bärdäy, İminlek Şurasınıñ 3nçe ber çikläw kertü ixtimalın qarıyaçağın belderde.
XS
SM
MD
LG