Accessibility links

якшәмбе, 11 декабрь 2016, Казан вакыты 01:20

Yewropa Berlege sammitında "matematika bäxäse"


Yewropa Berlege sammitınnan başlıybız, xörmätle tıñlawçılar. Brusseldä barğan oçraşuda Berlekneñ yaña qağidäläre tikşerelä. Oçraşu bik kierenke şartlarda ütte. Berençe kön näticä birmäde. Yaña täqdimnärgä Polşa kisken qarşı çığa.

Bäxäsneñ asılında matematika yata diärgä bula. Polşa törkeme Brusseglä yuqqa ğına matematiklar alıp kilmägän. Tel töbe, qısqaça äytkändä, şul.

12 yaña il östälgännän soñ, 27 äzğalı oyışmağa äylängän Yewropa Berlege üzeneñ Konstitutsiäsen buldırırğa tırışıp qarağan ide. Bu eş barıp çıqmadı, Fransiä belän Hollandiä anı referendumda kire qaqtı.

Berlektä xäzerge waqıtta räsilek itüçe Germaniä "reformalar kileşüe" dip atalğan yaña dokument äzerläde. Bu dokumentta iñ zur bäxäs uyatqan mäsälä – Berlektä tawış birü qağidäläre bulıp çıqtı.

Germaniädä xalıq sanı Polşadan 2 tapqır kübräk buluğa qaramastan, älegä qädär alarnıñ tawış sanı ber çama ide. Yaña kileşüdä "ikelätä küpçelek" digän formula täqdim itelä. Yağni qararnı – Berlektäge illärneñ 55%-tı häm xalıqnıñ 65%-tı xuplarğa tieş bulaçaq. Qabul itelsä, bu formula Germaniä kebek zur illärgä östenlek biräçäk. Polşa moña qarşı çıqtı.

Bäxäslär şil qädäre qızdı ki, Polşa premier-ministrı Yaroslaw Kaçinski tarixqa möräcäğät itä başladı. Radioğa birgän ber äñgämäsendä ul, Germaniä suğış başlamağan bulsa, bezneñ xalıq sanı xäzerge kebek 38 million tügel, ä 66 million biulır ide, dip belderde.

Germaniä kanslerı Angela Merkel Polşa räsmiläre belän oçraşıp, alarnı künderergä tırıştı. Läkin berençe kön näticä birmäde:

"Kileşügä ireşü öçen här tırışlıq yasalırğa tieş digän añlaşu bar. Läkin aña ireşep bulırmı – äytep bulmıy" dide Germaniä kanslerı.

Comğa könne Angela Merkel ike yaqlı oçraşuların däwam itte. Polşa premier-ministrı belän ul 12 säğät eçendä 3 tapqır oçraştı. Warşaw üze tawış birgändä, xalıq sanınıñ tamırına nigezlänergä täqdim itä. Bu sistem keçekenäräk illär öçen ğadelräk bulaçaq, di. Täqdimnär arasında yaña qağidälärne berniçä yılğa kiçekterep toru digäne dä bar.

Yaña qağidlärgä qarşı çığuçı – ber Polşa ğına tügel. Britaniäneñ – tışqı säyäsät, mäxäkämä, politsiä, salım sistemana qarata üz täqdimnäre bar.

Yewropa Berlegeneñ artıq üzäkläşüenä Çexiä belän Hollandiä dä qarşı çığa. Soñğısı, ğömümän, Berlekneñ alğa taba kiñäyüenä xättä çik quyarğa çaqıta.

ali ğilmi
XS
SM
MD
LG