Accessibility links

пәнҗешәмбе, 8 декабрь 2016, Казан вакыты 03:18

Elekke Sovet illäre watandaşları Törkiägä inde vizasız yöri ala


Törkiä, 30 köngä qunaqqa kilgän, Urta Azialı säfärçelärgä viza alu zarurlığın qaldırdı. Küpçelege törki illär bulğan Üzbäkstan, Törekmänstan, Azärbaycan häm Tacikstan belän Mongoliä watandaşları xäzer inde Törkiyägä vizasız yöri alaçaq. Bu qararğa ni etärde, närsäne añlata bu adım? Häm monıñ säfärçelärgä täsere niçek?

Bez bu turıda tulıraq mäğlümätne M.K yazmasında belerbez

Törkiyäneñ Tışqı Eşlär Ministrlığı süzçese Mehmet Günay, 30nçı yüldän köçenä kergän, Mongoliä belän 4 Urta Aziä ileñ qısqa säfärlärdä viza mäcburiyäteñ betergän qanun turında Azatlıq radiobızğa bolay añlatma birde.

Ministrlar şurası qararı Räsmi Gazetada bastırıldı häm üz köçenä kerde. Ministrlar Şurası qararında añlatılğança: Üzbäkstan, Törekmänstan, Azärbaycan häm Tacikstan belän Mongoliä ğommumi pasoport bulğan säfärçelär, iñ kübe 30 kön touristik säfärlärendä vizasız kirä alaçaqlar.

Törkiä soñğı arada ike taraflı bularaq, Söğüd Ğarapstanı häm Küwäyt belän vizanı beterde. Bu arada Qazaxstan, Qırğızstan häm Gruriziädä bu mömkinçelektäñ faydalana başladı.

Elekke 4 sovet ile häm Mongaliägä vizanı beterü täqdime berençe tapqır yül başlarında yañgırağan ide. Tışqı Eşlär ministrı Abdullah Gül, Zaman gazetasına, Törkiyä, törki häm möselman xalıqlar öçen 2nçe watan bulaçaq dip äytkän ide.

Bu qararnı, bu xoquqtañ faydalanaçaq illär häm ike arada säwdä itkän il wäkilläre dä xuplap çıqtı.

Törkiyä, Sovetlär Berlege tarqalğannañ soñ 90nçı yıllar başında bäysezlekläreñ iğlan itkän Urta Azia häm Kavkaz illären berençelärdäñ bulıp tanıdı.

Töreklär, törki qardäşläre belän qawuşuğa bik söyende.

Törek eş-quarları bu illärgä zur investetsiä salıp eşlär başladı, töbäkneñ törle illärendä mäktäplär açtı. Şul uq waqıtta bu illärdäñ Törkiyägä ğiylem östärgä dip bik küp uqıçılar kitte.

Törkiyä tiz arada, elekke sovet illärendäge urtaça yäşägän xalıq öçen qapçıq säwdäse üzägenä äylänsä, bayları öçen Antalya iñ yaratılğan yal urnı buldı.

Läkin ike aradağı mönäsäbätlärgä külägä sala torğan waqiğalar da buldı . Törkiyä bik küp faxişä xatınnar häm qanunsuz qaçaqlar öçen transit ilgä äylände.

Bäysezlekne alu şawşu-şatlıqları basıla töşkändä, Üzäk Azia säyäsätçeläre Törkiyäneñ bu illärdä Zur Tuğan, urıslarnıñ urnıñ alıştıraçaq digän qaraşqa iğtibarnı arttırğanda qaysı ber belgeçlär pan-törkizm yañadañ qabınaçaq digän borçularıñ äytä başladı.

İke aradağı bäyläneşlär basıldı häm xäzer inde tağın da pragmatik adımlar yasala başlandı.

Şulay da Anqäranıñ vizalarnı beterü qararı, Törkiyäneñ östenlegen arttırırırğa tırışu ixtimalına qarşı borçılunı arttıra, di Baqıda urnaşqan iqtisadi tikşerenülär üzäge başlığı Kubat İbadoğlu:

"Törkiyäneñ möhim maqsatlarınnañ berse, Törki teldä söyläşkän illärne äydäp baruçı bulu häm alar arasında östenlek mömkinçeleklären arttıru. Bu maqsatlar arasında tışqı säwdä ölkäsendä iqtisadi xezmättäşlekne, aqça alışunı häm mal satunı arttıru tora. Bu qanun isä moña berençe adım buldı."

Vizasız kerü mömkinçelege alğan yaña törki-cömhüriyätlärennäñ berse, Törkiyä belän bäyläneşne iñ küp säyäsiläştergän il - Üzbäkstan.

Üzbäkstan Prezidentı Islam Kärimov, Törkiyä citäkçelegenä, Törkiädä sıyınu tapqan Üzbäk oppozitsiä äğzäläreñ yaqlağanı öçen qatı tänqiyt beldergän ide. Aradağı kierenkelek 1999nçı yılda Taşkänttä bulğan bomba-höcüme waqıtında tağın da artqan ide

2003nçı yılğa qadär, Russiä watandaşları kebek, Üzbäk watadaşları başta çik buyında, 10 Dollar tüläp Törkiyä vizası ala ide. Läkin Törek säwdägärlärgä Üzbäk vizasın aluda qıyınlıqlar kürsätelä başlağaç, Törkiyä dä Üzbäkstanğa tulı viza rejimen başlatqan ide. Yaña tärtip bolay da Üzbäklärne Törkiyägä barudañ tuqta ta almadı. Alar törkiyäneñ törle şähärlärendä qapçıq säwdälären däwam itterde häm şul uq waqıtta qanunsız eşlärgä kilgännär sanı da kimemäde. İstanbuldağı Muhsin isemle ber üzbäk keşese Azatlıqqa bolay dip äytte:

"Äye, alar bik küp. İstanbul, Änqara häm Antaliä kebek zur şähärlärdä bik küp üzbäk yäşlären oçratıp bula. Alarnıñ bik azı ğına monda uqırğa kilä. Qalğannar aqça eşlär öçen kilgän"

Bu qarardañ soñ, räsmi häm qanunsız räweştä säfärgä häm eşlärgä barğannarnıñ sanı artır dip farazlana.

Uzğan yılnı Antalyanıñ yal urınnarına 4mennäñ artıq qazax, yaqınça 2 meñ qadär üzbäk kilgän.

Änqara, elekke sovet illärenä vizanı betersä dä, ikençe yaqtañ Üzbäkstan häm Tacikstanğa barırğa telägän Törek watandaşları çirat torıp viza alırğa tieş. . Alğa taba alar da mondiy dustanä qararğa küçärme? Bu alarnıñ ixtiyarı di Törkiyä Tışqı eşlär ministrı süzçese Günay.
XS
SM
MD
LG