Accessibility links

шимбә, 10 декабрь 2016, Казан вакыты 09:57

Törkiäneñ 11-nçe prezidentı häm kiläçäk


28-nçe Augusta Törkiä Böyek Millät Mäclesendä öçençe turda tışqı eşllär ministere Abdullah Gül 550 deputatnıñ 339-nıñ tawışın alıp Törkiäneñ 11-nçe prezidentı bularaq saylandı. Gül şuşı postqa AK parti tarafınnan kandidat itep kürsätelgännän 216 kön uzğaçmoradına ireşte. Bu arada körçekkä terälgän prezidentılıq saylawları säbäple waqıtınnan elek parlament saylawları da ütkärelgän ide. Parlamentağı iñ zur oppozitsion partiä Comhuriät Xalıq Partiäse 99 deputatı belän protest bularaq saylawlarğa qatnaşmadı. Törek Qoralı Köçläre (TQK) komandirları, general ştab başlığı, yuğarı uqu oyışması räiseneñ dä protest bularaq ğädättägeçä tıñlawçılar balkonında urın almawları diqqätne cälep itte.

Dimäk TQK belän AK partiä arasında kierenkelekneñ sülpänäygäne yuq. 30-nçı Augusta qotlanaçaq Ciñü Bäyräme uñayı belän TQK-neñ belderüwendä dä “Törkiä Respublikasınıñ demokratik tärtiben bozğan , modern ısullarnı yuqqa çığaru mäqsatı belän astırtın plannar däwam itä” digän kisätü yasalğan, bu da prezidentlıq saylawlarına qia ber mesaj dip bäyälängän ide. Gül prezident sıyfatı belän qatnaşqan 29-nçı Augustağı Xärbi meditsina akademiäseneñ diplom yollasında isä Generalştab başlığı Yaşar Büyükanıtnıñ Gülgä sälam birmäve, qayber komandirlarnıñ da şulay eşläwe, xätta diplom birelgändä yasalğan çığışlarda “xörmätle prezidentıbız” urnına tik “xörmätle prezident” qına dip äytelüwe ike aradağı kierenkelekneñ däwam itüwenä işarä itä. Çit il mätbuğatında şuşı kierenkelekkä işarä itkän xäbär yaki mäqalälär dä çıqtı. Misal öçen Washington Post “Armiä yä putç yasayaçaq, yä isä säyäsi islamğa iläşäçäk”, Financial Times gazetasınıñ isä “Armiägä baş kütärü” digän mäqaläläre bolarğa ürnäk bulıp tora.



Inde Abdullah Gül prezident itep saylanıp ant itkännän soñ yasağan çığışında Törek konstitutsiäseneñ barlıq prinsipların, Törkiä cömhuriäteneñ demokratik, laik, yäğni dönyävi häm sotsial xoquq däwläte bulu prinsipların här forsatta köçäytergä tırışaçaqmın” dip belderde. Ul TqK turında isä “Bäysezlegebezneñ simvolı, modern häm täsirle TqK-neñ döşmannarnı kisätü köçen yuğarı däräcädä totu, millätebezneñ tormışta qaluwınıñ tiyeşlelege bulıp tora” dide. Ul şulay itep armiägä yaxşı niät kürsätergä teläde bulsa kiräk. Teror häm seperatizmğa qarşı da köräşeläçägen äytte. Mäğlüm konstitutsiä buyınça başkomandir postın da bilägän Günle, bu süzläre genä, TQK-neñ anı çınnan da başkomandir itep tanularına iltäçäk me, kiläçäktä kürerbez.



5 yıl buyı tışqı eşlär ministere bularaq küp täcribä cıyğan Abdullah Gülneñ prezidentlığı waqıtında da aktif rol alırğa tırışaçağı añlaşıla. Ul çığışında “Avropa Berlegenä tulı ağzalıq öçen säyäsi häm ekonomik reformlarnı däwam itterü şart. Avropada säyäsi atmosfera här waqıt üzgärä ala” dip AK partiäneñ AB turındağı, üze dä şunıñ arxitektlarınnan bulğan, AB säyäsäten däwam iteräçägen belderde. Tışqı politika ölkäsendä Gülneñ äytkän iñ qızıqlı süze isä bälkidä Törkilär turında äykännäre buldı. Ul: “ Törki däwlätlär häm cämğiätlär belän mönäsäbätlärebezne tarixi ber cawaplılıq bularaq küräm häm monı xosusi ber sizgerlek belän alıp baraçaqmın” dide. Mäğlüm monnan elekke prezident Sezer tışqı illärgä bik barmıy häm bu mäsälägä salqın qarıy torğan keşe ide.



Gülneñ şuşı süzläre asılda bik tä säyäsätne bilgeli alaçağın kürsätmi. Çönki Törkiädä prezidentlıq sisteması yuq. Ilneñ säyäsi, ekonomik häm başqa mäsäläläre turında xökümät häm anıñ citäkçese premier qarar birä. Tik Premier Erdoğan belän yaña 11-nçe prezident Gülneñ ber ük partiädän buluları häm niçä yıllardan birle xezmättäşlek itüläre qayber mäsälälärdä ber berlären ciñelräk künderä alu mömkinlege tudıra.

Әxtäm İbrahim, İstanbul

XS
SM
MD
LG