Accessibility links

якшәмбе, 11 декабрь 2016, Казан вакыты 07:19

AQŞ wäkilläre Çeçen oyışmasınıñ konferensiägä kertelmäwenä protest belderde


Amerikan ber qanun çığaruçı, Vianadä uranaşqan Yewropa İminlek häm xezmättäşlek oyışmasınıñ, teläktäş ber çeçen törkemeneñ teror qorbannarı utırılışına qatnaşuına kirtä quyu qararına bik räncüen häm tirän borçıluın belderde.

Ayrılıqçı ğisyançı xäräkätlär başlağannañ birle, Çeçniadağı xalıq ber distä yıldañ artıq qanlı bäreleşlärdäñ cäfa kürä. Zur bäreleşlär inde bitsä dä , anıñ qaldırğan täsere äle dä däwam itä. Suğış häm terorçılıq näticäsendä illären taşlap kitärgä mäcbür bulğan terror qorbannarınıñ sanı isä kimemi.

Ütkän atna, illärennäñ qanunsız küçenergä mäcbür bulğan ber çeçen xatını belän anıñ 4 qızı, bu awır yulnı tawlar aşa uzarğa niätlägän bulğan. Läkin hawa şartları häm yul awırlıqları, alarğa irek birmägän. Çik saqçıları Xatınnı arığan xäldä, Pänceşämbe könne çikkä 20 metr yıraqlıqta qulında 2 yäşlek bäbäye belän taba. Çeçen millätennäñ buluı açıqalnağan Rusiä watandaşı xatın, räsmilär belderüençä Ukraina aşa Polşa çigen uzmaqçı bulğan, läkin anıñ qızları ozın yulğa häm suiq hawağa tözä almiy ülä. Saqçılar, tuñıp ülgän 6, 10 häm 13 yäşlek bala mäyetläreñ 1 meñ 100 metr biyeklektäge taw itägendä tapqannar. Bu xäl, xalıqara cämäğatçelegeneñ iğtibarıñ keşe xoquqları mäsäläsenä yünälderde.

Helsinki Şurasında keşe xoquqların küzätüçe amerika wäkile, Alcee Hastings, Yewropa İminlek häm xezmättäşlek oyışmasınıñ İspaniä başlığınıñ Rusiä-Çäçän duslıq oyışmasınıñ 13-14nçe Sentäbrdağı utırışqa qatnaşıun kisätü belän, yalğış ber adım yasadı dide.

Bu qarar, Viana konferansiäsendäge Amerikan wäkilläreñ protest belderegä etärde. Törkem äğzalararı, oyışmanı Rusiä basımnarına birelü belän ğayeple.

Röxsät itegez, xaqiqat üze söyläseñ, dip başli Hasting belderüen, İspaniä, tabışsız tınıç ber törkemne bu cıyılşqa qatnaşudañ totqarlap, Rusiäneñ qatı qullı taktiklärenä birelgän buldı.

Vianadäge AQŞ wäkilläre, Yewropa İminlek häm xezmättäşlek oyışmasınına bu qararğa qarşı räsmi protest belän çığaçaqların belderä.

Rus-Çäçän duslığı oyışması citäkçelärennä berse bulğan, Oksana Çelişeva, Radiobızğa, üz oyışmalarınıñ Teror konferansiäsenä qatnaşırğa telägän buluların, läkin Yewropa İminlek häm xezmättäşlek oyışması tarafınnañ ber nindi räsmi terkälüñ yasalmawın belderde.

Çelişeva İspaniä citäkçelegeneñ, Rusiä wäkilläre täqdimnäre buyınça qarar alularıñ, bu qararnı alğanda isä başqa il wäkilläre belän kiñäşmäweñ alğa sörä.

“Äye, bu näk şulay buldı. Häm bolay bulğanı da soñınnnañ raslandı da. Konferansiäneñ berençe könendä bik açıq häm turdan, törle däwlät wäkilläre tarafınnañ İspaniä citäkçelege äğzälärenä ni öçen bezneñ törkemneñ terkelmäweneñ säbäbläre xaqında soradılar.”

Rus-Çeçen duslığı Oyışması köç qullanu, keşe urlaw, häm Russiä köçläre häm alarnıñ Mäskäw yaqlı çeçen berektäşläre tarafınnañ Çeçennärneñ üterelüen däğwä itkän dokumentları dönya kürgän ide.

Üktäber ayında, Nijğar töbäge yuğarı mäxkämäse, bu törkemne extrimist tabıp, eşçänlekläreñ tuqtatırğa quştı. Ä bu täqdim soñınnañ Rusiä yuğarı mäxkämäse tarafınnañ raslandı.

Keşe Xoquqları törkemnäre, törkemne yabu qararına protest belderep, monıñ Kremlenneñ tänqit tawışların awızlıqlaw omtılışı dip atadı.

Yewropa İminlek häm xezmättäşlek oyışmasınıñ, Demokratik İnstitusiälär häm Keşe Xoquqları süzçese, Urdus Gunnarsdottir, Oyışmanıñ İspaniä citäkçelegeneñ Rus-çeçen duslığı törkemene terkäwne totqarlaw säbäbe, Rusiädäñ kilgän citdi qarşılıq dip añlattı.

Gunnarsdottir äytüençä, Rus tarafı, konferansiä qatnaşaçaq keşelärneñ çeçen ğisyançıları wäkile buluın belderä.
XS
SM
MD
LG