Accessibility links

якшәмбе, 4 декабрь 2016, Казан вакыты 13:11

Lukaşenkanıñ "duñğız abzarı" turında süzläre tupaslıqmı, antisemitizmmı?


Belarus prezidentı Aleksandr Lukaşenkanıñ qayçandır yäxüdlär küpläp yäşägän Bobruyski şähären "duñğız abzarı" belän çağıştırıu İzrail-Belarus mönäsäbätlärendä kierenkelek tudırdı. İzrail räsmiläre dä, Belarustağı yäxüd oyışmaları da bu belderüne antisemitizm dip bäyäläde. Şuşı süzlär Lukaşenka awızınnan ıçqınğan tupaslıq qınamı, ällä inde Belarus cämğiätendä yäxüdlärgä qarata yaña mönäsäbätne çağıldıramı?

12 Üktäberdä radio aşa turı tapşırılğan oçraşu waqıtında, Aleksandr Lukaşenka Rusiä jurnalistlarına Belarusnıñ könyaq-könçığışında urnaşqan Bobruyski şähärenä barsalar närsä küräçäklären bolay añlattı:

"Anda kererlek tügel, duñğız abzarı ide. Anda nigezdä yäxüdlär yäşäde. Yäxüdlärneñ torğan cirenä mönäsäbäten beläsez inde. İzrailgä genä qarağız, minem anda bulğanım bar. Ber dä kimsetäsem kilmi, läkin alar Mäskäwdä, Belarusta şikelle ülännär kisep azaplanmıylar" dide Belarus prezidentı.

Niäte nindi bulğandır, Lukaşena bu süzläre belän şaqtıy şaw-şu tudırdı. İzrail räsmiläre häm Belarustağı yäxüd oyışmaları bu süzlärgä tänqit belderep, Belarusta antisemitizm üsüe mäsäläsen kütärde.

"Bu belderü ükeneç tudırmıy qala almıy, çönki anda, yäxüdlär pıçraq, sası keşelär digän mifnıñ qaytawazı işetelä. Min bu antisemit äkiätläre inde küptän ülgän dip uylağan idem" dide radiobıznıñ belarus bülegenä İzrailneñ Belarustağı ilçese Zeev Ben-Ari.

İzrailneñ tışqı eşlär ministrı Tsipi Livni, Yewropa Şurasınıñ parlament mäclese räise Rene van der Linden bu belderügä kisken tänqit belderde.

Belarusnıñ yäxüd mäxälläse ällä ni zur tügel, 28 meñ keşe çaması. Xalıqnıñ 80 protsentın pravoslavlar, 14-en katoliklar täşkil itä.

Lukaşenka bu süzläre belän ni äytergä telägänder, bilgesez. Belarusnıñ İzraildäge ilçese İhar Lyaçenya, prezidentnıñ yäxüdlärgä mönäsäbäte yaxşı, Belarusta antisemitizmğa urın yuq dip aqlandı.

Ämmä radiobıznıñ Belarus bülege xezmätkäre Valeri Karbaleviç, Lukaşenkanıñ xärämçe oligarxlarnı yäxüdlär belän çağıştıruın, "qarçığa borınlı" keşelär turındağı süzlären yaxşı xäterli:

"Lukaşenka antisemit belderülären berençe tapqır yasamıy. Min kimendä 2-3-ne xäterlim. Ul çaqta ul alarnı añlı räweştä, saylawçılar tawışın qazanu öçen yasadı. Rusiädä dä, Belarusta da antisemit käyeflär bar. Lukaşenka üzen xalıqqa üz keşese itep kürsätergä tırıştı" di Valeri Karbaleviç.

Karbaleviç fikerençä, Lukaşenkanıñ bu soñğı belderüe anıñ telennän ıçqınğan tupaslıq qına.

Quşma Ştatlar däwlät departamentı xisabında antisemitizm küreneşläre, yäxüd qäberlären mäsxärä itü oçraqlarınıñ artuı turında äytelsä dä, belgeçlär fikerençä, Belarusta antisemitizm däräcäse kürşe illär belän çağıştırğanda tübänräk. Şul uq waqıtta Holokost turındağı belem däräcäse dä citärlek tügel.

İkençe dönya suğışına qädär Belarusta 10 million xalıqnıñ 1 million çaması yäxüd bulğan. Nazilar şularnıñ 800 meñen yuq itkän. Bobruyski kebek şähärlär gettolarğa, xezmät lagerlarına, kümäk qäberleklärgä äylängän.

Belgeçlär äyütençä, Belarus cämğiätneñ bügenge bäläse – yäxüd qäberlärenä bulıp torğan höcümnärdän dä bigräk, tarixnı belmäwdän kilä.

ali ğilmi
XS
SM
MD
LG