Accessibility links

дүшәмбе, 5 декабрь 2016, Казан вакыты 15:40

Elektr şoktan Yevropa mäxkämäsenä: Rusiädä ğadellek ezläw


25 üktäber Yevropada Ğadellek köne bilgelänä. Rusiä watandaşları üz mäxkämälärendä ğadellek taba almıyça şikäyätlären Strasburgtdağı Yevropa Keşe xoquqları mäxkämäsenä tapşıra häm ciñä. Rusiädä ğadellek tabu bigräk tä milisiä qulına elägüçelärgä awır. Qılmağan cinäyät öçen ğayeben tanırğa mäcbür itelgän Aleksei Mixeyev xikäyäse....

Tübän Novgorodta yäşäwçe Aleksei Mixeyevnıñ 17 yäşlek qıznı köçläp ütergänen tanıtu öçen milisiägä 9 kön kiräk bulğan. 9 kön täne aşa elektr örketüdän soñ Aleksei qılmağan cinäyäten tanırğa mäcbür bulğan. Soraw alu waqıtında Aleksei üzen totıp torğan ber milisiä xezmätkärennän ıçqınıp täräzädän sikergän:

"Minem berdän ber telägem – cafalawdan qaçu ide. Annan min täräzädän sikerep kenä qotıla aldım. Urındıqta utırğan , qullarım bäylängän kileş min üzemnän ber 3 metr çamasında bulğan täräzägä sikerep ike qat piyalanı başım belän waqtanmın, sikerü şul qadär köçle bulğan. "

Şul sikerüdän Alekseinıñ umırtqa söyägenä ziyan kilep ayaqları yörmäs bulıp qaldı, xäzer aña 31 yäş.

Aleksei üterüne tanırğa mäcbür bulğan qız isä ikençe könne isän-saw öyenä qaytqan. Tuğannarına äytmiçä genä ul duslarına barğan bulğan.

Milisiäneñ köç qullanıp qulğa alınğan keşelärdän ğayepsez bulsalar da ğayepne üz öslärenä alırğa mäcbür itü oçraqları Rusiädä siräk xäl tügel. Ämma ni öçen bügen näq Aleksei Mixeyev turında söylibez soñ?

Aleksei xikäyäseneñ ğibrätle yağı – 2006nçı yılda Yevropanıñ Keşe Xoquqları mäxkämäse Alekseiğa kürgän ziyan öçen 250 meñ yevro aqça tülärgä digän qarar çığardı. Moñarçı Rusiä watandaşlarınıñ Strasburgta mondıy zur küläm aqça otqanı yuq ide diärlek. Bu Aleksei öçen zur ämma bik awır ciñü bulğan:

"Miña baştan uq, ota almıysıñ bu eşne, didelär. Min tikşerü öçen eşne qabat tapşırdım. Milisiä xezmätkärlärenä qarşı ber nindi dä dälillär yuq dip eşne ber tapqır yaptılar. Min tağın tikşerü uzdırunı sorap möräcäğät ittem. Tağın ber tikşerü yasaldı. Yañadan ber ni dä tabılmadı. Tenis uynağan kebek, alar miña, min alarğa cibärdem bu eşne."

Barlığı bu tikşerü 23 märtäbä açılıp yabılğan bulğan. Tikşerü Yevropa mäxkämäsenä alınğaç qına Rusiä mäxkämäse dä qılınğan cinäyätne tanıp ike milisiä xezmätkären 4 yıl törmägä xökem itkän. Bu waqıtta eş inde 7 yıl däwam itkän bulğan. Milisiä xezmätkärläre dä inde irekkä çıqqan. Aleksei Mixeyev bu uñaydan söyenmi dä ükenmi dä:

"Mine cäfalağan keşelär xökem itelde. Ämma alarğa färman birgän keşelärneñ ğayebe tanılmadı. Sistema ber qayçan da ğayplänmi, ämma Yevropa mäxkämäsendä dä äytelde, bu ayırım keşelärdän bigräk – xökümät ğayebe."

Strasburgka Rusiä watandaşlarınnan ğarizalar torğan sayın kübräk kilä. Alarnıñ zur öleşe milisiäneñ köç qullanuına şikäyätlär...

Milisiädä qulğa alınğannarnı cafalaw şul qadär kiñ taralğan ki, alarğa inde isemnär dä birelgän ikän. Alekseiğa qarşı qullanılğanı – tängä elektr örketü – "Putinğa şaltratu" dip atala ikän. Şulay uq "krokodil" digän ısul bar, qorbannı yöze belän idängä salıp ayaq qulların qayıralar. İñ kiñ taralğanı – "keçkenä fil" dip atalğanı – anda qorbanğa gaz bitlege kiertep hawasın yabalar da keşe sulış ala almıy.

Mondıy oçraqta ğadellek tabu qotoqçıç awır, keşene ıştansız qaldıra, di Aleksei:

"Qurıqmıyça köräşergä kiräk. Ciñep bula, bik awır bulsa da. Böten qağäzlär öçen aqça aqrınlap cıyılğaç zur ğına çığımnarğa äylänä. Miña Cafalawğa Qarşı Komitet bulıştı, aqça belän dä, yuridik kiñäş belän dä. Yevropa mäxkämäsenä möräcäğät itergä teläwçelärgä yardämne xökümättän bäysez oyışmalardan sorarğa kiräk."

Aleksei Mixeyev üz qıyssasınnan soñ Tübän Novgorodta yä Rusiädä milisiäneñ totqınnarnı cäfalawı kimemiäçägen bik yaxşı belä. Bu ölkädä ul realist. Ul şulay uq Yevropa mäxkämäsendä ciñü anı kire ayağına bastırmayaçağın da añlıy. Ämma üzeneñ şuşı ciñüen ul ber ölkädä möhim dip sanıy – ğadellekne torğızu eşendä ber genä keşe dä ömeten özmäskä tieş.
XS
SM
MD
LG