Accessibility links

шимбә, 10 декабрь 2016, Казан вакыты 04:16

Törkmänstan Prezidentı üzgäreşlär yulında, yaña reformalar täqdim itte


Törkmanstan prezidentı, ildä yaña reformalarğa bara. Bu adımnar älbättä Törkmänstan tarixında, bigräk tä elekke prezident waqıtında kön tärtebenä kilä dä almağan yañalıqlar, bu da iğtibarnı cälep itä. Alar ber yaqtañ, yış işetelä torğan zur tawış quptaru wäğdälärgä oxşasa da, Prezident Qorbanğulı Berdimöxämmädov bu eştä qarar qabul itkän kebek. Bu yulı ul idaräne, mäğarif, awıl xucalığı häm alternativ energiä mäsälälärn qararğa häm çaralar kürergä quştı. Bu plannar, ilneñ elekke yözen üzgärter öçen forsat bula alır mı?

Berdimöxämmädovnıñ prezidentlıq wazifasına kilünä, kiläse ay ber yıl tulaçaq. Ul bu wazifanı elekke däwlät başlığı Saparmarat Niyazovtan alğan ide. Wazifa belän bergä ul, däwlät problemalarında cilkäsenä aldı.

Törkmänstan keremeneñ zur ber öleşe, ilneñ cir baylığı, gaz satudan kirä. Läkin bu zur aqçadañ, iqtisad bazarı häm xalıq fayda kürmi. İl xalıqınıñ yartısı diyärlek, awır şartlarda faqirlektä ğömer itä.

Niyazov xäzergäçä bu aqçanı, kürkäm matur proyektlärenä yomartqına sarıf itsä dä, anı sosial proyektlärgä bülep birergä, saran ide. Mäğarif, aqça qısulardan in küp ziyan kürgän ölkälärdäñ berse ide.

3 kön elek, turı efirdä kürsätelgän däwlät utırışı barışında, Berdimöxämmädov bu küreneşne üzgärtergä wäğdä birde. Ul üzäk bankına, mäktäp programı planın başlatu öçen 4 milliard dollar aqça bülep birü wazifasın tapşırdı.

Xäzerge program nigezendä, bezgä 600 mäktäp tözärgä kiräk. Läkin bu programga kürä, bez anı ber niçä yılda ğına tözi alabız. Ä bez ozaq waqıt kötälmibez. Şuña bu programnı ikegä bülü kiräk. Üzäk bank başlığı, sezgä äytäm, Programnıñ berençe öleşe öçen yaña stregediä tabarğa häm monıñ öçen 4 milliard dollar aqça bülep birergä kiräk. Bu proyektne niçek tämamlarszñ, anısı sezneñ eş.

Törkmänstan prezidentı 10 yıllıq mäcbüri uqu programın rätlär öçen çaralar küräçägen wäğdä itkän. Bu reformalar arasında, mäğarifdän başqa sälämätlek mäsälälärenä dä tuqtaldı.

Läkin prezidentnıñ bu adımnarına şik belderüçelärdä buldı.

12nçe üktäberdä bulğan mäcles utırışında, Berdimöxämmädov, investetsiä häm finans tarmağında xalıqara standartlar buldıralmağan öçen mäclesne tänqiytläde.

Törkmänstan, gaz häm yağulıqqa baylığı belän dönyağa mäğlüm. Läkin Törkmänstan prezidentı, qoyaş energiasınnañ faydalanu öçen yaña proyetlärgä ixtiyaç buluı turında belderä. İlneñ yaqınça 90 protsentı qara qum, saxrä täşkil itä.

“Sezgä ber misal kiterem. Belgiädä waqıtta alar bezgä üzläreneñ qoyaş proyektlarına quşılırğa çaqırdılar. Bu bik qızıq, Yewropa kebek qoyaş bik siräk kürengän cirdä, qoyaş energiäse turında qayğırtalar. Ä bezdä yıl buyına qoyaşlı bulsa da, bezneñ bu turıda uylağan da yuq.”

Mäğarif, Sälämätlek häm alternativ texnologiä reformaları, il öçen älegä töp reformalar bulıp tora. Prezident, bulardañ başqa sosial temalarğa tuqtalmadı. İldä äle dä räsmi bularaq ber genä terkälgän säyäsi partia bar. İldä bäysez matbuğat çaraları yuq. Bu mäsälärneñ alğa taba üzgäräçäge mäsäläsendä Berdimöxämmädovdan älegä ber işarä yuq.

Läkin üzgäreşlärne uñay küzätkännär, elekke xaqimiätneñ mäğariftä yäisä sälämätlek mäsälälärendäge reformalarnı xalıq aldında söylärgä berdä qıyulıqları citmägän ide di. Xaqiqattä Berdimöxammädovnıñ reformalarğa bu tarmaqta kübräk iğtibar birüe, nindi maqsatnı ğamälgä aşırırğa teläsä dä, anıñ elekkesennäñ üzgä xaräqät itü omtılışı bularaq farazlana.
XS
SM
MD
LG