Accessibility links

шимбә, 10 декабрь 2016, Казан вакыты 17:53
Şura başta fiker alışu formı bularaq eşlär dip kütelä. Läkin belgeçelär fikerençä bu şura, sonınnañ ağımdağı iran säyäsätenä qarşı tawış buldıruda alternativ ber yulğa äwerelü potansialı da bula ala di.

Tährandağı keşe xoquqları aktivistı advokat Şirin Ebadi watandaşlarnı, milli tınıçlıq çaralarına qatnaşırğa çaqıra. Ul, AQŞ belän İran arasında atom programı nizagı säbäble tuğan suğış qurqınıçın kisätü öçen, tınıçlıq çaraların kürergä çaqıra.

Azatlıq radiosı belän yasağan äñgämäsendä, Ebadi, tınıçlıqnı yuğaltmas öçen, iran xalqın milli ber şura buldırırğa çaqırdı. Ul bu fikerneñ keşe xoquqların saqlaw üzägendäge advokat häm aktivistlärdäñ kilüen belderde.

Ebadi şul uq waqıtta, İran xaqimiäten, könbatış tarafınnañ atom qoralları citeşterü bularaq yuralğan, yugarı däräcädä atom eşçänlegen tuqtatırğa çaqıra.

Uran bayıtu mäsäläsendä, BMOnıñ İminlek şurası İranğa bu eşçänlegen tuqtatu öçen basımnar-çikläwlär yasıy. Läkin İran bu eşçänlegennän baş tartırğa cıyınmi. Ebadi, atom mäsäläse säbäble nizaqqa kergän İran belän AQŞnı xalıqara xoquqqa buysınırğa çaqırdı.

“Bez ike tarafnıñ da xalıqara qanunlarğa xörmät kürsätüen taläp itäbez. AQŞnıñ İranğa qarşı xalıqara tanılğan qanun qısalarınnañ tış çaralar kürergä xaqı yuq. Şul uq waqıtta İranda dönya belän arasına divar salıp, min xalıqara qanunlarnı tanımim, BMO İmimlek şurası çikläwlärendä sanga suqmim dip äytergä xaqı yuq.”

İran belän AQŞ arasındağı Atom nizağına qarşı tınıçlıq çaraları kürergä çaqırğan şura, atom nizağı näticäsendä çığuı ixtimal suğış qurqınıçın kisätüne maqsat quya. Monıñ öçen, şuranıñ İran xalqı yärdämenä ixtiyacı bar.

Älegä yaña butaqlanğan bu ağımnıñ İran säyäsätenä täsere ni däräcä bulır bu turıda äytüen qıyın di, Masumä Torfeh. Ul xäzerge waqıtta Londondağı Könçığış häm Afrika öyränü mäktäbendä eşliy. Läkin bu şura fikeren yaqlağan keşelärneñ, säyäsät, din, sänğat ähilläre buluı, İran xaqimiäten bu forumğa qarşı çaralar kürü eşen awırlaştıraçaq di.

Ebadi minemçä yaña şura buldıru belän yaxşı adım yasadı. Ul İrannıñ Atom energiäse citeşterügä xaqı buluın ğına yaqlamıy, şul uq waqıtta başqa xaqlar buluına turında da söyle.

“İmenlek mäsäläse möhim läkin süz barı tik iminlek mäsäläse tügel. Äye şura tarafınnañ Äxmädinäcatnıñ kisken adımnarına qarşı kisätülär häm qarşılıqlar belderelä läkin şul uq waqıtta İrannıñ atom energiäsennäñ faydalanu xoquqı buluı da tanılırğa tiyeş. Bu da möhim adımnardañ birse.”

AQŞ här waqıtta İran mäsäläsen säyäsi yullar belän xäl itäçäge turında söyläp kilde. Läkin şul uq waqıtta, İrannıñ atom qoralları citeşterü tırışlıqların tuqtatuda başqa çara tabılmasa, İranğa qarşı soñgı çara bulğan xärbi suğış yulın qullanudañ baş tartmıyaçağın äytä.

Läkin İran Atom tırışlıqlarına nigä bu qadär iğtibarın arttıruı xaqında, xäzergäçä açıq itep maqsatın bäyan itmäde. Ägär bu sivil maqsatlarda yasalğan bulsa uran bayıtıluın bu däräcä arttıru şart tügel di belgeçlär.
XS
SM
MD
LG