Accessibility links

сишәмбе, 6 декабрь 2016, Казан вакыты 17:21

Könbatış Başqortostanda tatarlar yäşi


Könbatış Başqortostanda tatarlar yäşi

Xalıq sanın alu, tatarlarnıñ Ural yaqlarında yäşäwe turında da fikerlär beräw genä tügel. Marat Qolşäripovnıñ ”Faciğäle demografiä” mäqäläse turında “Azatlıq” radiosı comğa kiçendä söyläde. Başqortlarnıñ Başqortostan respublikasında azçılıqnı täşkil itüen avtor genotsid dip atap, ğäyepne Rusiä xaqimiätlärennän häm tatarlardan kürä. Häm, näticädä, ğädellekne torğızu öçen Ufadan könbatışqa taba urnaşqan rayonnarda yäşäwçe yartı millionlap tatar başqort bulıp yazılırğa tieş bulıp çığa. Başqortostan matbuğatında bu respublikadağı tatarlarnıñ başqort telen onıtqan başqortlar buluı turındağı mäqälälär basıluın Qazanda belälär. Çönki Başqortostanda yäşäwçe qärdäşlär, duslar Qazanğa bu turıda borçılıp xäbär itälär. Qazannıñ reaksiäse, mönäsäbäte nindi soñ? Ni öçen Tatarstan ğalimnäre tatar xalqı tarixı turında citdi mäğlümät birep, döreslekne yaqlamıylar. Bu turıda belergä tırışsam da, anıq qına cawap alıp bulmadı. Çönki Tatarstan ğalimnäre Başqortostan tatarların şulay turıdan-turı başqortlaştırunıñ fänni nigezen kürmilär. Bernindi dälilsez häm nigezsez millät üzgärtü keşe ışanmıy torğan ğämäl, dip sanıylar alar. Tel ğalimäse, kürenekle dialektolog Dörriä Ramazanova Başqortostanda bik ozaq waqıtlar tikşerenülär alıp barğan häm älege problema turında “Azatlıq” radiosına bolay söyläde. Bez Könbatış Başqortostanda bik küp tikşerenülär alıp bardıq häm dialektologik atlas tözedek. Könbatış Başqortostanda tatarlar yäşi. Alarnıñ telläre, yäşäw räweşläre, qıäfätläre Qazan tatarları belän ber ük. Xäzerge Başqortostandağı başqort awıllarında yäşäüçe çın başqortlar alardan ayırılıp tora. Niçämä ğasır buyı tatarlar tatar, başqortlar başqort bulıp qalğan. Tatarstan matbuğatında häm kitap näşriätlärendä xäzergä tatar xalqınıñ demografiäse, etnografiäse, tarixı turında propagandistik ädäbiät basılmıy. Törle töbäklärdä yäşäwçe millättäşlärebeş çın tarixıbıznı kürsätkän kitaplar sorıylar, çetrekle sorawlar quyalar. Şunı isäpkä alıp, “Azatlıq” radiosınıñ Qazan byurosı kürenekle ğalimnär Dörriä Ramazanova, Marsel Äxmätcanov, Damir İsxakov qatnaşlığında analitik äñgämä ütkärde. Anıñ yazması kiläse yal tapşırularnıñ bersendä efirğa çığaçaq. “Azatlıq” radiosı öçen Qazannan Rimzil Wäli.
XS
SM
MD
LG