Accessibility links

җомга, 9 декабрь 2016, Казан вакыты 12:52

2015 yılda Tatarstan xalqı 25 meñgä kimiäçäk


2015 yılda Tatarstan xalqı 25 meñgä kimiäçäk

2001 yılda Tatarstanda xalıq sanı 8 meñ 600 keşegä kimegän. 1999 yıldan başlap isäplägändä, bu iñ zur kursätkeç. Ä 2015 yılda, ğömümi xalıq sanı tağın 25 meñgä kimer, dip farazlana. Yevropa illärendä, Rusiäneñ küp kenä ölkälärendäge kebek ük, Tatarstanda da, ülüçelärneñ sanı tuuçılar sanı belän çağıştırğanda azraq. Yäğni, respublika xalqı äkren-äkren kimi bara. Tatarstanda yäşäwçelär dä qartaya bara. Pensiä aluçı keşelär böten xalıqnıñ 12,5%-n täşkil itä. 65 yäşne uzğan tatarstanlılarnıñ sanı -- 473 002. Däwlät, pensionerlarnıñ artuı häm eşläüçelärneñ kimüen küz aldında totıp, demografik xälne yaxşırtu turında qayğıra başladı.

Sişämbe könne, Däwlät Şurasında demografik xälne tikşerügä bağışlanğan parlament tıñlauları ütte. Bu problemanıñ sälämätlek, xoquq saqlau, iqtisadi häm sotsial yaqları qaraldı. Älege cıyında törle däräcädäge çinovniklar, deputatlar, cämäğätçelek wäkilläre qatnaştı. Tıñlawlar ütkärü täqdimen deputat Roza Tufitulova kütärep çıqqan ide häm ul anda töp çığış yasadı. Anıñ fikerençä, däwlätneñ demografik säyäsäte ülüçelärneñ sanın kimetü, bala tudıruçılarğa yärdäm kürsätü, suqbay balalarnı qayğırtu, yäşäw däräcäsen arttıru, äylänä-tirä möhitne saqlau yunäleşlärendä alıp barılırğa tieş.

Roza Tufitulova da, cıyında qatnaşqan başqalar da, tuuçılarnıñ sanın arttıru çaraları turında söyläde. Bala kitergän xatın-qızğa aqçalata yärdäm kürsätü, bala arbası, başqa kiräk-yaraqlarnı büläk itärgä kiräk, digän fikerlär äytte. Ämmä, bu mäsälägä başqa qaraşta toruçılar da bar. Mäsälän, Tufan Miñnullin, inde tuğannarnı qayğırtırğa kiräk, dip sanıy. Xalıq deputatları, tıñlawlarda çığış yasap, ekologiä problemaların da kütärep çıqtı. Tübän Kama şähärendä, eçä torğan sunıñ naçar buluı, başqa qalalarda hawanıñ pıçranuı, azıq-tölekneñ ximik mätdälär yärdämendä eşkärtelüwe demografik mäsälägä kilep totaşa. Tatarstanda balalarnıñ barı tik 7% ğına sälämät bulıp tua.

Ministr Zıyatdinov, ütkän yıl belän çağıştırğanda, bıyıl tuğan balalarnıñ sanı artı, dip äyte. Läkin bu ğına keşelekne betüdän saqlıy alamı soñ? Eçke eşlär ministrı urınbasarı äytkänçä, 4 millionga yaqın xalqı bulğan Tatarstannıñ, 30 meñe suqbay balalar. Ğailä qorıp, ulların-qızlanı üstererlek, eşli alırlıq yäştäge 18 meñ ir-at törmädä utıra.

822 keşe äfyun qullanıp ülgän. Ä ğomumän narkomannarnıñ sanı 100 meñ keşe tiräse, dip farazlana. Tatarstanda yäşäüçe 4 586 keşe AİDS çiren äläktergän. Sotsiologlar farazlawınça, bu däwalap bulmıy torğan awıruğa duçar bulğannarnıñ sanı 6-7 meñgä qädär artaçaq.

Zaldağı keşelärneñ iğtibarın cälep itkän ber fiker yañğıradı. Ber deputat, islam dinennän üsep çıqqan, tatar xalqınıñ borınğı ğorıf-gädätläreneñ bersen - küpxatınlılıqnı torğızunı täqdim itte. Ber irgä berniçä xatın alırğa röxsät itep kenä, mäsäläne xäl itep bula, dip uylıy ul. Tıñlawlarda qatnaşuçılar bu täqdimne qızıqlı dip tapsalar da, ul räsmi qäğäzlärdä çağılış tapmadı.

Däwlät oyışmalarında yış qına şundıy cıyılışlar ütä. Anda eşlekle kommisiälär tözelä, möräcäğätlär, qararlar qabul itelä. Bu parlament tıñlawlarında da şulay buldı. Älege mäsälägä qağılışı bulğan här tarmaq wäkillärennän eşlekle törkem tözelde. Alar tıñlaularda yañğırağan mäğlümätlärgä näticä yasap, demografik xälne yaxşırtuğa bağışlanğan däwlät programmasına täqdimnär ezerliäçäk. Ä xäzergä deputatlar, kiñ küläm mäğlümät çaralarına möräcäğät itep, sıra, başqa spirtlı eçemleklärneñ reklamasın kimetü, nıq, bäxetle ğailä tärbiäläw eşenä kereşergä çaqıra.
XS
SM
MD
LG