Accessibility links

дүшәмбе, 5 декабрь 2016, Казан вакыты 11:43

Xaliq sanın alganda tugan telne terkärgä kiräkme?


Xaliq sanın alganda tugan telne terkärgä kiräkme?

Soñğı waqıtta Rusiä cämğıätendä rus bulmağan millätlärgä tiskäre qaraş, möselmannarğa şiklänep qaraw yışraq oçrıy. Vologda şähärendä mäçet tözergä mömkinlek birmäw, İrkutskida mäçetkä atu kebek xällär dini, milli tolerantlıqnıñ azlığın kürsätä. Orenbur ölkäseneñ Äsäkäy rayonınıñ cirle türäläre çirkäw tözü urının elekke möselman ziratınnan birgännär. Bu axmaqlıqnı faş itkän jurnalist Färitne waxxabist dip ezärlekli başlağannar. Xökümätneñ “Российская Газета”sı uzğan şimbä sanında bu turıda ğädel häm qıyu mäqälä bastırdı, cayın tabıp “Российская Газета”nıñ 20 iyül sanına küz salığız äle. “Независимая Газета”da kürenekle rus etnologı Mixail Guboglonıñ ber çığışı siskänderä. Ul qayber federal' çinovniklarnıñ xalıq sanı alğanda keşelärneñ tuğan telen terkämäw turında täqdime belän riza tügel. Çınnan da, kemneñ nindi telne tuğan tel dip sanawı, üz tuğan telen belüçelärneñ sanı qaysı yaqqa tägäräwe ber dä uyın eş tügel. Veteran uqıtuçı, tuğan telne yaqlaw cämğıäte aktivistı Zäkiä xanım Ğömärova belän bu turıda söyläşkänçe, anıñ niçek itep kötmägändä öçençe BTK delegatı bulıp kitüe belän qızıqsındım. Zäkiä xanım ğömer buyı mäktäptä uqıtqan. Tatar tele uqıtunıñ fanatı. Xezmäte öçen aña xättä Lenin ordenı birgännär. Äle dä ul latin älifbasına uqıtu metodikaları, yaña imlanı ğämälgä kertü öçen tırışıp yöri. Şuşı arada ğına aña 75 yäş tuldı. Qazan şähäre tatarlarınıñ konferensiäsenä qunaq bularaq çaqırılğan Zäkiä xanım, bernindi nomenklatura isemleklärenä kertelmägän ide. Şulay itep, bez räsmi citäkçelärneñ isemleklärenä kermägän kileş tä, III Bötendönya tatar kongressına delegat bulıp saylanğan Zäkiä xanım Ğömärova belän tanıştıq. Äytergä kiräk, ul tatar milläte, tuğan telebez öçen bik buldırıp häm yanıp eşläwçe keşe. İnde xalıq sanın alğanda keşelärneñ tuğan telen belü isäpkä alınmasqa tieş, digän täqdimnärgä qarata Zäkiä xanım närsä äytte soñ? AUDİO Tuğan tel ul härkemneñ tuğannan birle kilä torğan, anıñ belän üsä torğan ayırılmas sıyfatı. Bala bit tuğaç uq äti-änise, äbi-babası belän tuğan telendä söyläşä. Şuña kürä, ul härkemgä bik yaqın bula. Qayber dairälär xäzerge Rusiädä xalıqara mönäsäbätlärneñ totrıqlılığın bozu öçen ni genä eşlämilär. Min, uqıtuçı häm Tatar tele dusları cämğıyäte äğzäse bularaq, mondıy törle ısullar uylap çığaruçılarğa qarşı. Düşämbe könne, 22 iyüldä, Mixail Gobuglonıñ “Независимая Газета”nıñ İnternet säxifäsendä päyda bulğan xäfewle häm borçulı çığışı, Qazan zıyalıların bik dulqınlandırdı. Guboglo döres äytä, qayber urınnarda keşeneñ milläten köçläp yazdırsalar da, anıñ üz tuğan telenä xaqı üzendä qala. Tuğan telne üzgärtü – ul pasport yäki perepis' käğäzenä millät yazu tügel. Qayber dairälär tuğan telne onıttıru öçen perepis' tärtibenä üzgäreş kertergä tırışalar.
XS
SM
MD
LG