Accessibility links

якшәмбе, 11 декабрь 2016, Казан вакыты 15:04

Milli-mädäni moxtariät citäkçeläre Mäskäwdä kiñäşä


Milli-mädäni moxtariät citäkçeläre Mäskäwdä kiñäşä

30 avgustta Qazanda Rusiä prezidentı Vladimir Putin III Bötendönya tatar kongressında qatnaşuçılar belän oçraşqan ide. Qayberäwlär bu waqiğanı sizmi qalğan, ikençelär — onıtıp ta cibärgänder. Ämmä, Rusiä kebek küp millätle ilneñ citäkçese tatarlar belän oçraşıp, tatar xalqı häm Rusiäneñ başqa xalıqarı öçen bik möhim mäsälälärne tikşergän ikän, mondıy waqiğa ezsez qala almıy.

Sişämbe könne, 8 oktäberdä, Mäskäwdä Rusiä milli-mädäni moxtariätläre citäkçeläreneñ Konsultativ sovetı utırışında 4 mäsälä qaralıp, şunıñ iñ berençese Putinnıñ Qazanda oçraşuı turında fiker alışu bulğan. Bu turıda xäzergä matbuğatta, radio, televideniedä mäğlümät bulmadı diärlek. 30 avgusttağı oçraşudan soñ Vladimir Putin xalıq sanın alğanda grajdannarnıñ üz millätlären häm tuğan tellären bilgeläw buyınça östämä çaralar kürü turında maxsus burıç-poruçenie birgän. Bu eş administratsiä başlığı Voloşinğa, xökümät başlığı Kasyanovqa, federal' ministr Zorinğa, Eçke eşlär ministrına häm FSB citäkçesenä tapşırılğan. Federal' xaqimiät idäräçeläre xalıqnıñ konstitutsion xoquqların yaqlıymı? Bu turıda qayğırtu, Putin quşqan yomışnı ütäw turında süz konsultativ sovet utırışında da barğan.

Qazanda bulğan oçraşu turında Vladimir Zorin mäğlümät birgännän soñ, Rusiä tatarları federal' avtonomiäseneñ räise Rimzil Wälievkä dä çığış yasarğa täqdim itelgän. Federal' avtonomiälär sovetı äğzäläre Qazandağı oçraşuğa zur qızıqsınu beldergännär. Bu oçraşunıñ stenogrammasın, Putin birgän poruçeniäne qulğa taratırğa, matbuğatta çığarırğa täqdim itkännär. Konsultativ sovet şundıy qarar çığarğan: Rusiä prezidentı III Bötendönya tatarları kongressında qatnaşuçılar belän oçraşunıñ eçtälege, anda yañğırağan fikerlärne Rusiäneñ däwlät milli säyäsäte konsepsiäsen qamilläşterü waqıtında isäpkä alırğa. Rusiä millätlärenä milli mäğärif, mädäniät üsterü, qayda yäşäwgä qaramastan üz milläteñne saqlap qalu öçen garantiälär kiräk. Qazanda milli mäsälälär turında üz fikerlären açıqtan-açıq beldergän Vladimir Putinnıñ abruyı şaqtıy artqan.

Läkin demokratiä üsterü, millätlärgä irek birü qayberäwlärgä oşamıy ikän. Putinnıñ Qazandağı oçraşuın, Tatar kongressın xurlap qayber säyäsätçe ğalimnär, mäğlümät çaraları yalğan ğaybätlär taratqan ide. Federal' avtonomiälär citäkçeläre obyektiv mäğlümät häm konstruktiv xezmättäşlek kiräklege turında äytkännär. 30 avgustta bulğan oçraşu waqıtında tatar cämäğätçelege wäkilläre Çitada, Kostromada häm başqa töbäklärdä bulğan citeşsezleklär turında kisken faktlar kiterdelär. Alar Rusiä prezidentı häm cirle xaqimiät öçen kompliment bulmadı. älbättä. Şulay da, barlıq täqdim häm şiqäyätlär tınıç häm eşlekle räweştä qabul itelde. Barı tik Başqortostanda tatar gimnaziäläreneñ azlığı, däresleklär citmäw, can isäptä tatarlarnı başqort itep yazu turındağı bäxässez faktlar ğına kötmägänçä kisken reaksiä tudırdı. Başqortostan citäkçelege mondıy çığışnı säyäsi provokatsiä dip kürsätergä tırıştı. Törle gäcitlärdä Qazanda çığış yasağan Nurmöxämmät Xösäyenovnı häm, ğomümän, tatarlarnı xurlap mäqälälär çıqtı.

Rusiä xökümäte qarşındağı konsultativ sovetta milli mäsäläneñ kiñ häm töple itep quyıluı mondıy waq-töyak räncülär häm üç alularnıñ urınsız ikänlegen kürsätä. Härqayda millät, tuğan tel mäsäläläre qatlawlı, Rusiä külämendä millätlärneñ tigezlegen häm yäşäw mömkinlegen tä'min itü kiräklege berdäm räweştä äytelgän bu utırışta. Federal' avtonomiälärneñ konsultativ sovetı utırışnda şulay uq Kasyanov belän oçraşuğa äzerlek, konsultativ sovetnıñ matbuğat organın buldıru, 2004 yılnı Rusiädä Xalıqlarnıñ berdämlegenä häm duslığına bağışlaw turında mäsälälär qaralğan.
XS
SM
MD
LG