Accessibility links

шимбә, 10 декабрь 2016, Казан вакыты 08:11

Amerika Quşma Ştatları Ğiraqnıñ BMOğa tapşirğan xisabına älegä üz möğämäläsen kürsätergä aşıqmıy


Ğiraq, üzendä küpläp yuq qoralları bulmawı turındağı xisapnı Berläşkän Millätlärgä tapşırğannan soñ, xäzer anı tärcemä itü häm İminlek Şurası äğzalarına taratu eşläre bara. Şunnan soñ Bagdadnıñ xisabı centekläp tikşerelep, ul, Ğiraqtağı qoral inspektorları açıqlağan mäğlümat belän çağıştırılaçaq. Washington älegä Ğiraq xisabı uñayınnan qırıs belderülär yasawdan totılıp tora, gärçä qayber belgeçlär, Bagdad tapşırğan şuşı xisap Quşma Ştatlarğa axırğı çiktä saddamğa qarşı suğış başlaw mömkinlegen birä ala dip isäpli.

Ägär dä George Bush, üze äytkänçä, Ğiraqta xakimiat almaşuwın teli ikän, Saddam, Berläşkän Millätlärgä 12 meñ bitlek xisabın tapşırıp aña, şuşı maqsatına ireşü öçen menä digän mömkinlek birä dip isäpli Washingtondağı qayber belgeçlär. Xisapta Ğiraq, üzendä bernindi dä, küpläp yuq itü qoralı bulmawın, barı tik, kiräk oçraqta xärbi maqsatlarda da qullanıp bula alırlıq, cihaz häm materaillarğa ğına iyä buluwın belderä. Quşma Ştatlar isä, Bagdadnıñ andıy tıyılğan qorallarnı eşläp çığaruwına şiklänmi, häm üzendä, monı raslağan dälillär buluwı xaqında äytä. Läkin soñğı ike köndä, yäğni Berläşkän Millätlär Oyışması Ğiraq xisabın alğannan birle, Washington älegä, bar xisapnı tikşerep çıqqançı, üz fikeren bäyän itüdän totılıp tora, Aq yort barı tik, Ğiraq citäkçelärenä ışanıçnıñ bik az buluwı xaqında ğına belderde. Amerikan prezidentınıñ matbuğat wäkile Ari Fleischer.

Audio

Ğiraq tarixı ul, şik tä yuq, yalğan söyläwdän ğibarät. Alar Quşma Ştatlarğa da yalğanladı, alar Berläşkän Millätlärne dä aldadı, alar inspektorlarğa da yalğan söyläde. Bar soraw xäzer şul ki, alar tapşırğan külämle belderüdä nilär bar, häm moña cawapnı bez älegä belmibez di Aq yortnıñ matbuğat wäkile Ari Fleischer. Ul üze dä älegä şul cawapnıñ qayçan bulaçağın äytmäde. Räsmi dairälärdän ayırmalı bularaq, säyäsi belgeçlär xäzer täräqqiatneñ ike yuldan kitä aluwı xaqında belderä. Prezident Bush, Ğiraq äzerlägän xisap üze, anıñ Berläşkän Millätlär İminlek Şurası qararların bozuwın kürsätä digän qaraşnı yaqlap çığa ala. Yä, ul, xisaptağı citeşsezleklärgä basım yasap, Ğiraqtağı inspektorlar eşen däwam itüne alğa sörü yulın saylıy. Bu oçraqta Saddamğa qarşı kiçekmästän höcümnär başlaw bilgesez ber waqıtqa kiçekterelä bulıp çığa. Monıñ isä, Bushnıñ Ğiraqtağı xakimiatne almaştıru niyätenä tiskäre yoğıntı yasawı bar, çönki ägär dä Quşma Ştatlar xäzer, hawa torışı şartları yağınnan qarağanda, suğış alıp baru öçen iñ qulay çornı, yäğni qışqı aylarnı ıçqındırsa, dönya cämäğätçelegendä inde soñraq, waqıt ütü belän, Ğiraqta çınnan da şikle qorallar yuq digän fiker nığıy ala dip isäpli qayber belgeçlär. Alar arasında, Quşma Ştatlarnıñ İzraildäge elekke ilçese, zamanında däwlät departamentında da eşlägän Martin İndyk ta bar.

Audio

Xalıqara cämäğätçelek arasında, Ğiraqqa, menä şul şiklänüneñ faydasın kürü mömkinlegen birergä teläwçelär citärlek di İndyk, anıñ fikerençä, Ğiraq şuña kürä xäzer, xezmättäşlek itü yulın saylağan bulıp, waqıt ütkärü säyäsäten alıp bara. Bu şartlarda Washington, Ğiraqtağı inspektorlarğa basımnı arttırıp, alardan üz eşen höcümçänräk alıp barunı, Bagdadqa höcüm yasaw öçen kiräkle dälillärne tizräk tabunı taläp itä ala. Aq yortnıñ matbuğat wäkile Ari Fleischer düşämbedä, Quşma Ştatlar inspektorlarğa mömkin qädär näticäleräk eşlärgä yardäm itärgä tırışa, häm alar belän xätta, qayber küzläw materialları belän dä urtaqlaşaçaq dip belderde. Ämma ul şunda uq, qayber mäğlümat älegä yabıq kileş qalaçaq dip tä östäde. Häm menä ul inde, Ğiraqnıñ İminlek Şurası qararların bozuwın kürsätep, aña qarşı suğış başlaw ixtiacı çıqqannan soñ bäyän itelä ala.

Kärim Kamal
XS
SM
MD
LG