Accessibility links

якшәмбе, 11 декабрь 2016, Казан вакыты 01:31

30 dekaber – SSSR tözelgän könen Tatarstanda iskä töşermädelär


30 dekaberdä “Azatlıq” radiosınıñ könlek xäbärlären bıyıl soñğı tapqır biräbez. 31-endä inde ğädäti tormış, yañalıqlar tügel, ä aşaw-eçü, bäyräm awazları işeteler. Ä bit bäyräm bügen başlana. 30 dekaberdä distä yıllar buyı Mäskäwneñ Kreml' zallarında cıyılışlar şawladı. SSSR tözelgän kön! 1922 yılda Rusiä, Kavkaz artı, Urta Aziä, Ukraina, Belorussiä kebek respublikalarnıñ Sovetlar Soyuzın oyıştırğan kön bu. 80 yılğa yaqın ğömer şuşı berlektä ütsä dä, adäm balası üzenä pasport birgän däwlätne dä tiz onıta ikän. Sovet ile dip paradlarğa yördek, ölkän buın Sovet watanıbız dip şaxtalarda, tayğalarda tir tamızdı, suğışta qan qoydı, pulemetlarnı kükräge belän qapladı. Küplärneñ qullarında äle dä sovet pasportı, kesälärdä sovet institutı diplomnarı. İnde xärbilär qulında yañadan altın yoldız töşerelgän qızıl äläm, gimn cırlağanda da, şul uq fanfaralı muzıka yañğırıy. Ä il yuq inde. Xätta, iskä alıp, çirkäwdä şäm quyuçı da kürenmi. “Tatarstan yaña ğasır” televideniese irtän irtük Qazan şähäre başlığı Kamil İsxakov belän Käcä yılı, Kamil äfände tuğan Savinovo, yäğni Käcä bistäse, bu citäkçeneñ ğailäse, şähärneñ meñyıllığı turında söylägändä, şulay uq SSSRnı iskä aluçı bulmadı. Kalendar waqiğaların iskä alğanda, şuşı yaña iärçenle televizor keşeläre İvan Groznıynıñ näq bu köndä öylänüe, “Coca-cola”nı yasıy başlağan ataqlı eşquarnıñ tuğan köne turında äyttelär. Tağın ällä nindi kalendar waqiğaları, ä Sovetlar Soyuzın iskä alğan keşe dä yuq. Şuşı Sovetlar Soyuzı bulmasa, andağı avtoritar ğädätlärgä häm mäğlümat qısımına qarşı toru öçen “Azatlıq” radiosı da oyıştırılmas ide. Bäyräm belän, ağay-äne, däwlätlärneñ naçarlığın da, yaxşılığın da onıtu kileşmäs.

“Yaña ğasır” televideniese kalendarendä Rusiä häm çit il patşaları macaraları iskä alınsa da, tatar xalqı häm Tatarstanğa bäyle ber genä waqiğa da xätergä kilmäde. Şuña kürä, forsattan faydalanıp, 1 ğinwarda akademik häm millätpärwär Äxmät Mazharovqa 60 yäş tulu turında aldan äytep kitäm. Ul Coca-cola uylap çığarmasa da, kükertle neft' tabu texnologiäsen ğämälgä quyıp, üz institutınıñ fänni eşçänlegen Kazağıstandağı neftne Amerikanıñ “Şeroton” firması qüätläre belän suırtunı oyıştırğan. Äxmät Mazharov üze Tatarstannıñ Baltaç rayonında tuıp üskän, çit illärdäge tatarlar belän oçraşıp, duslaşıp yäşi, bıyıl cäy ul Amerikadan, Törkiädän, Şveytsariädän kilgän tatarlarnı Qazanğa kiterep, alarnıñ Başqortostandağı häm Mordoviädäge tuğan cirlären kürsätte. İslam illäre akademiäse bülägenä layıq bulğan Tatarstan fänni akademiäneñ ğämäli äğzası Äxmät Mazharov üze dä eşli häm yäşi belä, başqalarğa da yärdäm itä.

Yul uñayınnan şunı da iskä alıyq, Amerikada yäşäwçe millättäşebez Roal'd Sagdiev 26 dekaberdä üzeneñ 70 yıllığın bilgeläp ütkän. Plazma fizikası häm kosmosnı öyränü buyınça zur ğalim Roal'd Sagdievqa Tatarstannıñ Amerikadağı wäkile Lenar Latıypov Mintimer Şäymievneñ qotlaw xatın citkergän.

XS
SM
MD
LG