Accessibility links

шимбә, 3 декабрь 2016, Казан вакыты 12:50

Columbia ğäläm korabınıñ hälakäte artında nilär yata?


Columbia ğäläm korabınıñ hälakäte ber Amerikanı ğına tügel, bar dänyanı teträtte. Häm şuşı hälakätneñ säbäpläre xaqında da xäzer bäxäslär bar dönya buylap bara. Amerika Quşma Ştatlarınıñ üzendä bu uñaydan berniçä tikşerü alıp barılaçaq. Älegä şul ğına bilgele, Cirgä töşkän çaqta Columbiä korabında kinät kenä cılılıq artuwı küzätelgän, bu xaqta Quşma Ştatlarnıñ ğälämne tikşerü idaräse NASA belderde.

Düşämbegä qarşı töndä NASA wäkilläre Columbiä hälakätenä bağışlap maxsus matbuğat oçraşuwı ütkärde häm şunda bäyän itelgän mäğlümattan añlaşılğança, ğäläm korabınıñ cirgä töşüwenä yaqınça 16 minut qalğanda, ul üzeneñ sul kanatı yağında bötenläy kötelmägän cılılıq artuwın kiçergän, şunnan soñ anıñ, ixtimal şul cılılıq artuwı säbäple, cirgä oçış turında mäğlümat birep torğan cihazları eştän çıqqan häm korab sul yağına awışa başlağan. Oçış belän idarä itüçe komputer 90 tonnalıq korabnı şunda uq uñğa boru omtılışın yasağan. NASA ğalimnärendä älegä menä şundıy ğına mäğlümat bar. Häm alar hälakät säbäpläre turında nindi dä bulsa tögälräk farazlar belderüdän totılıp tora. NASAnıñ ğäläm korabları oçışları öçen cawaplı mödire Ron Dittemore matbuğat oçraşuwında, mindä qazanıñ säbäbenä kürsätkän ber genä närsä dä yuq dip belderde. Xäzer bar tırışlıqlar, küktä tarqalğan Columbiäneñ cirgä töşkän qaldıqların ezläp tabu häm alarnı tuplawğa yünälderelä. Moñardan tış tikşerüçelärdä, korabtağılar belän inde elemtä özelgännän soñ da annan 32 sekund däwamında kilep torğan mäğlümat ta bar, xäzer anı öyränü bara, Dittemore tikşerü törkemnäre bu eşne inde başladı, läkin bar mäğlümatnı bergä tuplaw häm nindi dä bulsa näticälär yasaw öçen könnär häm atnalar kiräk bulaçaq dip belderde. NASA wäkilläre şulay uq, qazağa Columbiä 16-nçı ğinwarda ğälämgä kütärelgän waqıtta anıñ yağulıq bagınnan ıçqınğan ber qıypılçıqnıñ korab tışlığına zian kiterüwe ixtimalın da qarıy. Belgeçlär xäzer monıñ videotasmasın tikşerä. Qıypılçıqnıñ zian kiterä aluwı xaqında korab äle ğälämdä çaqta uq bilgele ide, häm NASA belgeçläre monıñ nindi näticälärgä kiterä aluwı xaqında fiker dä alışqan bulğan. Dittemore bu uñaydan bolay dip belderde.

NC020204 Bez bu videonı qarawğa häm şul qıypılçıqnıñ nigä kiterä aluwın tikşerügä şaqtıy waqıt sarıf ittek, şul tikşerülär häm elekke täcribägä tayanıp, älege waqiğäneñ iminlek öçen qurqınıç tudırmawı xaqında kileşende di NASAnıñ ğäläm korabları oçışları öçen cawaplı wäkile Ron Dittemore. Tikşerüçelär xäzer üz iğtibarın şul yağulıq bagı eşlängän şirkätkä yünältä, NASA andıy baklarnı küptännän qullana häm üzeneñ alarnı yaqın kiläçäktä almaştırırğa teläwen beldersä dä, baqlar berqayçan iminlek öçen qurqınıç tudırmadı di. Alar Lockheed Martinneñ Yaña Orlean şähärendäge şirkätendä citeşterelä ide. Bu faraznıñ, yäğni qaza säbäbe artında şul qıypılçıq yatuwınıñ köçle yağı şunda, videotasmadan kürengänçä ul näq menä sul qanatqa kilep bärelä. Hälakät aldınnan da problemalar näq menä şunda başlana. Ğälämdä çağında Columbiä bernindi kötelmägän awırlıqlar kiçermi, läkin cirgä kire qaytqanda korab, atmosfera qatlamına kergändä ifrat ta zur basım wä cılılıq üzgäreşläre kiçerä häm korabnıñ, bigräk tä tışlıqnıñ nıqlığı şul waqıtta sınala.

Kärim Kamal, Praga.
XS
SM
MD
LG