Accessibility links

дүшәмбе, 5 декабрь 2016, Казан вакыты 21:45

AQŞ däwlät sekretare Colin Powellnıñ BMO İminlek Şurasındağı çığışı häm şura äğzalarınıñ reaksiäse


AQŞ däwlät sekretare Colin Powellnıñ BMO İminlek Şurasında Ğiraqnı qoralsızlanırğa telämäwdä ğäyepläwçe, küzläw mäğlümätlärenä nigezlängän täfsille xisap birüe İminlek Şurası äğzaları tarafınnan tağın borçulı belderülärgä etärgeç buldı. Ämma şuranıñ töp äğzaları elekkeçä köç qullanırğa aşıqmasqa, Ğiraqta tıyılğan qorallar ezläwne däwam itärgä çaqırdı. Qoral tikşerüçelär citäkçelegeneñ bu atna axırında Bağdadqa barıp anda ütkäräçäk oçraşuları Ğiraqqa qoral tikşerüçelär belän tulı xezmättäşlek itüen kürsätü öçen birelgän soñğı mömkinlek bularaq qarala.

Colin Powell iğlan itkän küzläw mäğlümätläre BMO İminlek Şurası äğzaları arasında Ğiraq mäs’äläsenä bäyle kierenkelekne tağın da arttırdı. Ämma Powell xisabı köç qullanu turında şura äğzalarınıñ fikeren üzgärtä almadı. Powelldan soñ çığış yasawçılarnıñ küpçelege Ğiraqta inde ike ay buyı eşlägän qoral tikşerüçelärne san yağınnan arttırıp alarğa östämä waqıt birüne yaqlawların belderde. Şulay da, ul çığışlardan Ğiraqnıñ AQŞ citäkçelegendäge xärbi çaralardan qotılıp qalu mömkinlege kimegännän-kimi baruı añlaşıla ide.

75 minutlap däwam itkän çığışında däwlät sekretare Ğiraqnıñ atom, ximik, biologik qoralları, yıraq arağa oça torğan raketalar yasaw tırışlığın kürsätüçe küzläw mäğlümätläre belän tanıştırdı, Ğiraq äl-Qäidä belän xezmättäşlek itüçe terrorçılarnı sıyındıra dip belderde. Qoral tikşerüçelärgä qomaçawlaw, mäğlümätlärne yuq itü turında ğäräp telendä söyläşüne tıñlatıp, Powell Ğiraq xärbiläreneñ telefon aşa söyläşüe yazılğan bu tasma Bağdadnıñ tikşerülärgä qarşı kampaniä alıp baruın kürsätä dide.

Ğiraqnıñ qoral programmaları häm bu aldawlar İminlek Şurasınıñ 1441-nçe Rezolütsiäseneñ Ğiraq tarafınnan bozıluın kireqaqqısız räweştä isbatlıy dide Powell.

AUDİO: Ğiraq haman da rezolütsiäne tupas räweştä boza. Döreslekne açu häm qoralsızlanu öçen birelgän soñğı mömkinlekne quldan ıçqındıruı belän Ğiraq anı tağın da nığraq boza häm şurağa buysınmawnı däwam itüeneñ citdi näticälären küräçäk könen yaqınayta

İminlek Şurasında veto xoquqına iä bulğan 5 daimi äğzanıñ 3-se - Fransiä, Russiä häm Qıtay Ğiraq mäs’äläsenä säyäsi çişeleş ezläwne däwam itärgä teläwlären belderde. Fransiä tışqı eşlär minisrtı Dominique de Villepin qoral tikşerüçelär sanın 2-3 märtäbä arttırunı, tikşerelgän urınnarğa daimi küzätüçelär quyunı täqdim itte. Rezolütsiäneñ tınıç yul belän ütälüe öçen äle mömkinlek qalğanda nigä suğışırğa dide Villepin. Ğiraqnıñ rezolütsiäne bozuın raslawçı şiksez dälillär yuq dip ul tikşerülärne däwam itärgä çaqırdı.

AUDİO: İşarälär, mäğlümätlär, şiklänülär bar. Häm bez barıbız da bu turıda kübräk belergä tırışırğa tieş. Şuña kürä tikşerülärne däwam itü häm maqsatıbızğa tuğrı qalu zarur. Maqsat - Ğiraqnı qoralsızlandıru.

Russiä tışqı eşlär ministrı İgor’ İvanov Quşma Ştatlar birgän yaña mäğlümät barlıq şura äğzalarınıñ belgeçläre tarafınnan centekläp öyränelergä tieş dide. İvanov, tikşerülär däwam itärgä tieş ämmä Ğiraq Powell kütärgän mäs’älälärgä cawap birergä burıçlı dip belderde.

Xäzerge waqıtta Yewropa Berlegendä prezidentlıq itüçe Gretsiä tışqı eşlär ministrı George Papandreou jurnalistlarğa krisiznı tınıç yul belän çişü mömkinlekläre äle dä bar dip belderde. Papandreou äle genä Yaqın Könçığış däwlätlärendä säfärdä bulıp qayttı. Anıñ äytüençä, qayber ğäräp illäre citäkçeläre Säddamnı qoral tikşerüçelär belän xezmättäşlekkä ügetläw öçen Bağdadqa üz wäkillären cibärü mäs’äläsen qarıy. Gretsiä tışqı eşlär ministrı da, başqa illärneñ wäkilläre kebek ük, qoral tikşerüçelär citäkçese Hans Blix belän BMO atom agentlığı başlığı Möxämmät äl-Baradaynıñ, tizdän Bağdadqa barıp qaytqannan soñ, İminlek Şurasına xisap biräçäk köne - 14-nçe fevral’ne Ğiraqqa qarata çara kürü mäs’äläsenä xälitkeç tä’sir yasıyaçaq kön dip isäpli.

AUDİO: Minemçä waqıt sanaw başlanğannı bez barıbız da sizäbez. Waqıtnıñ qayçan çığaçağın min tögäl genä äytä almıym. Hiçşiksez, Blixnıñ xisabı xälitkeç ähämiätkä iä bulaçaq. Şuña kürä min Säddam Xösäyengä monıñ soñğı mömkinlek ikänen ni qädär qatıraq itep añlatsaq, şul qädär yaxşıraq bulaçaq dip isäplim.

Powellnıñ kisken belderüenä şura äğzalarınıñ bik azı ğına - Britaniä, İspaniä häm Bolğarstan quşıldı. Bolğarstan tışqı eşlär ministrı Solomon Passy “ägär dä tikşerüçelär Ğiraqnıñ qoral tikşerülärgä mönäsäbäte üzgärmäwe turında xisap birsä, şura şuña layıqlı çara kürergä tieş bulaçaq dide.

Naif Aqmal, Azatlıq Radiosı, Praga
XS
SM
MD
LG