Accessibility links

сишәмбе, 6 декабрь 2016, Казан вакыты 17:21

Tatarlarğa Valentin köne kiräkme, yäisä Qazanda tatarça söylägän zamança tutaş Finländiädän genä bula alamı?


Sawmısez, qäderle duslar, isännärmesez! Kärim Kamal sezne çirattağı utırmada sälämli. Xäzer bez Awlaq öydä bäyrämnän bäyrämgä genä oçraşabız kebek, soñğı märtäbä bu Yaña yıl kiçäsendä bulğan ide, bügen isä… bügen isä bernindi dä bäyräm tügel häm yaqın aralarda andıylar kötelmi dä diyärsez. Sovet ğäskärläre könenä qädär äle çınnan da waqıt bar, ä menä fivralneñ 14-endä mäğlüm Valentin köne, ğaşıyqlar bäyräme bilgelänä. Döresen genä äytkändä asılda ul Könbatışta, xristian mädäniatına nigezlängän dönyada ütä. Ä menä tatarlarğa ul kiräkme?Bez dä bit yış qına, ber ayağıbız belän Yewropada basıp torabız dip maqtanabız. Häm bez bügen Awlaq öydä dä bu xaqta söyläşep almaqçı idek. Moñardan tış sez tatar başqalası Qazandağı diskotekta çın tatar qızına tap bulu moğcizası turında da ber qızıqlı qıyssa işetersez, qäderle duslar.

Şulay itep, Valentin köne. Döresräge izge Valentin köne. Näq menä şul izge süze, yäğni anıñ xristian dinenä bäyle buluwı, bez tatarlarğa ul kiräkmi digän süzlär artında yata da. Gärçä ber qarasañ, möselman dinenä tuğan könnärne yäisä Yaña yılnı bäyräm itü dä xas tügel, bezdä çırşılar bizäw dä bulmağan, alar barısı da şul Yewropadan kilgän ğädät bit. Ämma bu xäzer här diärlek tatarnıñ qanına señgän ki, ul alarnı üzeneñ tormışınnan ayıra almıy. Ä menä Valentin könenä mönäsäbät başqa, häm sez anı üzegez dä işetersez. Läkin başta qısqaça tarix. Qayan kilep çıqqan bu ğädät.. Aslıda bu Yewropadağı mäcüsilekkä ük barıp totaşa, borınğı Rimdä fivralneñ 14-endä kötüçelär patşası Faunanı zurlağan bulğannar. Şul könne härkem, üzenä şobağa salıp çıqqan keşe belän parlaşıp, ğömer buyı aña tuğrı qalırğa tieş bulğan. Äytkändäy, tatarda da, awılıbızda ber çibär bar, äydä salıyq şobağa digän cır bar bit.. Soñraq şuşı könne bilgeläw ğädäte xristiannarğa da küçkän häm inde şunda xäzerge isemen alğan. Rim patşası Claudia Germanik zamanında, bu bezneñ çornıñ 3-nçe ğasırına turı kilä, ul, öylängän irlär yaxşı suğışçı bula almıy dip bar patşalıqta öylänüne beterergä bula. Yaña dingä küçkän Valentin monı kire qağa, söygänenä tuğrı qala, häm näticädä zindanğa yabıla, soñraq Claudia anı cäzalap üterergä quşa. Ülem aldınnan, fivralneñ 14-endä ul söygänenä soñğı xatın yaza häm anda sineñ Valentinıñnan dielgän bula. Bu könne maxsus mäxäbbät xatları yazu ğädäte menä şulay başlana. Ä inde soñraq Valentin qaberendä al göllär çäçäk ata… Şundıy matur riwayät… Din ähelläre monı waqıt ütü belän üz täğlimätenä bäyli, Valentin xristian dine öçen ülgän izge dip iğlan itelä häm 14-nçe fivral’ anıñ köne bularaq bilgelänä başlıy. Sovet çorında ğaşıyqlar köne turında bötenläy belmilär ide, xäzer isä wäzğiat başqa dip xäbär itä Qazannan Bikä Timerova, xäzer anıñ Awlaq öy öçen äzerlägän yazmasın tıñlıyq.

Bikä Timerova, Qazan

Şulay itep, Valentin köneneñ dä äkrenläp, Yaña yıl bäyräme yäisä tuğan könnär kebek ber ğädätkä äylänüwe bik ixtimal. Tatarlar anı bälki Tahir-Zöhrä köne köne dip atar? Ni disäñ dä milli üzençälek bit… Ä andıy üzençäleklär äle bik az, xätta Qazanda, bar tatarlarnıñ başqalasında da. Bügenge utırmanıñ ikençe säxifäsendä min sezgä, anda yäşäwçe Gölnaz tutaşnıñ şayan qıyssasın täqdim itäm, qäderle duslar. Ul iptäş qızları belän şähärdäge ber tönge klubqa barıp, anda çittän, Finländiädän kilgän tatar qızı bulıp utırıp qarağan. Anıñ süzlärençä, zamança kiyengän qıznıñ şundıy zatlı urınğa kilep tatarça ğına söyläüwe klubta zur wä kötelmägän möğämälägä säbäp bulğan. Ul üze dä, iptäşläre dä monı moğciza dip kenä atıy. Xäzer süz añarğa, Kamal teatrında eşläwçe Gölnaz Bädretdinovağa.

Gölnaz Bädretdinova, Liliä Siracieva

Menä şundıy moğciza bulğan Qazan qalasında. Keşe anda barı tik üzeneñ tuğan telendä, tatarça ğına söyläşep qarağan. Ämma monıñ öçen aña çit il keşese bulıp qılanırğa turı kilgän. Süz uñayınnan ğına, Qazan yalğışmasam, Tatarstannıñ başqalası sanala buğay. Soñğı aralarda ällä niçek üzgärtep quymağan bulsalar inde. Şuña kürä dä min monı üzem öçen, dönyanıñ sigezençe moğcizası dip atadım. Keşelek dönyası ğäcäyep närsälärgä ireşü ölkäsendä küp närsä eşläde, läkin tatar telen Qazannan qısıp çığaru ölkäsendägese bigräk tä iskitmäle. Azaqta şunı ğına äyter idem, Gölnaz tutaş belän Right Bull digän klubta Liliä Siracieva da bulğan, soñraq äñgämägä ul da quşıldı.

Qäderle duslar, bezneñ bügenge utırmabız da şulay itep azağına yaqınlaştı, bäyrämnän bäyrämgä digännän, kiläse Awlaq öy inde bälki 8-nçe martlar tiräsendä bulır. Ä xäzerge bäyrämnärgä kilgändä, küñelegez ni teli şunı bäyräm itegez diär idem min. Älegä xuş, saw bulığız!

XS
SM
MD
LG