Accessibility links

сишәмбе, 6 декабрь 2016, Казан вакыты 08:57

Tөnyaq Korea problemması hәm moŋa qatnaşqan qayber illәrneŋ reaksiәse.


Kөnyaq Koreanıŋ yaŋa prezidentı Roh Moo Hyun bügen ant itte. Şuşı vaqiğәdәn berniçә sәğәt elegerәk, Tөnyaq Korea qısqa yıraqlıqqa oçuçı raketa attı. AQŞ Tөnyaq Koreağa qarata sәyәsәten Aziәdә ütkәrә almadı.

Kөnyaq Koreanıŋ saylanğan yaŋa prezidentı Roh Moo Hyunıŋ , ant itü tantanası aldınan ğına Tөnyaq Korea yaqın yıraqlıqqa oçuçı raketa attı. Şuşı raketa Yaponiә dingezenә tөşte. Raketanıŋ sınaumı , әllә manever maqsәte belәnme atılğan buluı mәğlum tügel. Şulay da prezident Roh tantana vaqıtında yasağan çığışında raketa mәsәlәsenә qağılmasa da, Tөnyaq Koreanıŋ atom programmasın xөkem itte.

Audio

"Tөnyaq Korea atom qoralların tәrәqqi itterә digәn şik dөnya tınıçlığına zur qurqınıç tudıra. Korea yarımutrauı belәn Tөnyaq Kөnçığış Aziә turında sөylәp torası da yuq. Tөnyaq Koreanıŋ atom tәrәqqiәte belәn kileşep bulmıy. Pyongyang atom programmasın beterergә tieş."

Ber ük vaqıtta Roh ike il arasındağı problemmalarnı diplomatik yullar belәn xәl qılu hәm mөnәsәbәtlәrne yaxşırtırğa tırışu politikasın alıp baraçağın da belderde. AQŞnıŋ Ğıraq konfliktı belәn mәşğul buluın kürgәn Tөnyaq Korea soŋğı aylarda ber ber artlı kileşülәrne boza. Pyongyan üktәber ayında atom qoralı eşlәrgә niәtlәnüen beldere. Ul vaqıttan birle atom bombası eşlәp çığaru өçen kirәk bulğan plutonium eşlәp çığaraçaq atom reaktorın xezmәtkә kertte. Ul şulay uq AQŞtan qurqınıç kilgәn xәldө, atışlarnı tuqtatu kileşüen dә kөçtәn çığaru belәn kisәtte. Tөnyaq Koreanıŋ kileşülәrne bozuına qarata AQŞnıŋ reaksiәse bik yomışaq buldı. Bush administratsiәse Tөnyaq Koreağa üzeneŋ atom programmasın yaŋadan tuqtatuı өçen regiondağı dәvlәtlәr qatnaşlığında sөylәşülәrneŋ başlaunuın teli. Anıŋ fikerençә, ber ilgә qarağanda, küberәk ilneŋ basım yasauı nәticәlerәk. Ul Russiәne, Kөnyaq Koreanı, Yaponiәne hәm Qıtaynı qoralsızlanuı өçen Tөnyaq Koreağa basım yasarğa çaqırdı. Lәkin, Düşmbe kөnne Qıtay, Australiә hәm Kөnyaq Korea rәsmilәre, AQŞnı Tөnyaq Korea belәn biletaral sөylәşülәr başlarğa çaqırdılar. Kөnyaq Korea prezidentı Rohnıŋ ant itü tantanasında qatnaşqan AQŞ dәvlәt sekretarı Powellneŋ press-konferensiәdә yasağan çığışı, Buş administratsiәseneŋ ikeyaqlı tügel, ә küpyaqlı sөylәşülәr alıp baru mәsәlәsendә pozitsisen üzgrәtmәgәn buluın kürsәtte .

Audio

"Prezident Buş hәm prezident Roh hәm başqa citәkçelәr bu mәsәlәdә berdәm fikerdә. Illәrebez hәm başqalar da Korea yarımutrauınıŋ atom qorallarsız buluın telilәr. Şul sәbәple bez bu qıyın mәsәlәne xәl qılu eşen başlau өçen multilateral sөylәşülәr dөres yul dip ışanabız."

Lәkin, başqa illәr bu konfliktqa turıdan-turı qatnaşu belәn tөrle sәbәplәrdәn bik ük telәmilәr. Qıtay Tөnyaq Koreanıŋ yaqın berektәşe, anı yağulıq hәm azıq-tөlek belәn tәmin itә. Russiә aŋa qoral sata. Kөnyaq Korea üzara mөnәsәbәtlәrne naçarlataçaq nindi dә bulsa adımnar atlarğa telәmi. AQŞnıŋ bügenge kөndә nigezdә Ğıraq belәn mәşğul buluı sәbәple, kilәse atnalarda Tөnyaq Korea yuğarı dәrәcәdә kөntәrtibendә tormas dip әytergә bula.

Fәrit Idelle, Praga
XS
SM
MD
LG